‏🔶 ۳/۳

تعادل امنیتی منزوی — وضعیت فعلی. موجتبی نامرئی می‌ماند؛ نهادهای کلیدی تصمیمات را میانجی می‌کنند؛ اعمال فشار واگذار شده است؛ تشدید تنش نامتقارن است. این الگو شبیه وضعیت کنونی است: رازپوشی، تشدید تنش گزینشی و انتصاب‌های امنیتی که مرکز جاذبهٔ جنگی را بازگردانده‌اند بدون اینکه فرمان شخصی‌گرایانهٔ علی خامنه‌ای بازسازی شود.

تجزیه تحت فشار. فشارهای اقتصادی و تلفات نظامی منجر به منازعات آشکار بین نخبگان، اقدامات نیابتی غیرقابل کنترل یا دستورات متناقض می‌شود. برای این وضعیت نیاز به ترک‌های آشکار، درگیری‌های درون‌نخبگی یا از دست رفتن مداوم کنترل امنیت داخلی است.

ایران پس از کشتار رهبری، با سیستمی مبهم‌تر و متمرکز بر امنیت و فشارهای واگذار شده زنده مانده است. این به این معنا نیست که کشور به‌یک دولت شکست‌خورده یا فدراسیونی از فرماندهان سپاه پاسداران تبدیل شده؛ فقط جمهوری اسلامی را دشوارتر برای خواندن می‌کند.

برای واشنگتن و پایتخت‌های منطقه‌ای، درس این نیست که تهران کنترل متحدانش را از دست داده است؛ بلکه این است که بازدارندگی و دیپلماسی دیگر نمی‌توانند عمدتاً بر پایهٔ بیانیه‌های صادرشده از تهران ارزیابی شوند. پیغامی از دفتر موجتبی، عملی در هرمز و تشدید تنش نیابتی در یمن می‌توانند همچنان در خدمت همان استراتژی کلی باشند؛ اما نمی‌توان به‌صورت خودکار آن‌ها را شواهدی برای تصمیمی واحد، به‌موقع و مرکزی دانست.

ایران نه نظام قدیمی خود را بازگردانده و نه به هرج و مرج فرو رفته است. این کشور با سیستمی مبهم و متمرکز بر امنیت که اختیار رسمی‌اش در راس باقی مانده، اما اعمال فشارش در عمل دشوارتر برای خواندن و بیشتر واگذار شده است، زنده می‌ماند.

چاربل آ. انتون (Charbel A. Antoun) روزنامه‌نگار و نویسنده مستقر در واشنگتن است که در حوزهٔ سیاست خارجی ایالات متحده تخصص دارد و تمرکزش بر خاورمیانه و شمال آفریقا است.