مخالفان علم معمولاً در هر بحثی وقتی استدلال‌شان ته می‌کشد سرانجام به چیزی به نام ریداکشنیزم متوسل می‌شوند.
ریداکشنیزم چیست؟
ریداکشنیزم یعنی به جای اینکه یک پدیده پیچیده را در کلیت آن مطالعه کنی و شرح دهی، آن را از روی بعضی جزئیات اساسی‌اش مطالعه کنی و شرح دهی.
مثلاً به جای اینکه مغز را به عنوان یک پدیده یا سیستم یکپارچه مورد مطالعه قرار دهی، آن را با مکانیزم‌های اساسی‌اش که عبارتند از شناخت و حافظه و تولید آگاهی و غیره... مورد مطالعه قرار دهی. حالا این یا به ذات پدیده‌ها مربوط می‌شود یا به ساختار مغز ما که تنها وسیله‌ای است که می‌تواند پدیده‌ها را بشناسد، فقط از این راه است که می‌توان از پدیده‌های دنیا شناخت حاصل کرد. حقیقت این است که راه بدی هم نیست! مگر از همین راه نبوده است که علم این‌همه شناخت برای ما آورده است؟! منتهی مخالفان علم در هر بحثی که به بن‌بست می‌رسند، معمولاً در نهایت سر از ایستگاه ریداکشنیزم در می‌آورند!
غالباً آن را هم به این صورت عنوان می‌کنند: علم پدیده‌ها را تقلیل می‌دهد! مثلاً قلب را تبدیل می‌کند به پمپاژ خون! گاهی هم ممکن است این حکم بعضی‌ها را مرعوب کند. مخصوصاً که خود ریداکشنیزم هم یک چیز پر طمطراقی در خودش جا می‌دهد و حتی شاید چیزهای دیگری مثل فاشیزم و غیره را در ذهن‌ها تداعی می‌کند. اما حقیقت این است که این فقط نوعی مغلطه است! شاید نامش را هم باید همان مغلطه ریداکشنیزم گذاشت! مگر خود فیلسوفان یا مخالفان علم چه کار می‌کنند؟ آن‌ها از راه دیگری غیر از ریداکشنیزم پدیده‌ها را مطالعه می‌کنند؟ مدرن‌ترین روش فلسفی امروز یعنی فنومونولوژی مگر چه کار می‌کند؟ مگر پدیده‌ها را از روی آنچه از آن‌ها پدیدار می‌شود مورد مطالعه قرار نمی‌دهد؟ اصلاً مگر مشخص کردن اجزای بنیادی یک سیستم یا پدیده چه عیبی در خود دارد؟ مگر وقتی دانشمندان مشخص کردند قلب عضوی است که فقط پمپاژ خون به اعضای بدن را به عهده دارد، چه چیزی از قلب کم شد؟
دکتر اریک کندل، عصب‌شناس بزرگ معاصر و برنده جایزه نوبل در کتاب عصر بینش نوشت:
"ریداکشنیزم و بیولوژی مغز به هیچ وجه من‌الوجوه غنا و پیچیدگی آن درک انسانی و احساس لذت و شادی ما از دیدن شکل و رنگ و احساس‌های انسانی چهره‌ها را کاهش نمی‌دهد".
دکتر کندل درست می‌گوید! مگر ما از وقتی که فهمیده‌ایم آنچه حس عشق را به وجود می‌آورد دپامین باران شدن مغز است، چیزی از زیبایی این احساس کاسته شده است؟ یا از وقتی که فهمیده‌ایم ترس حاصل فعالیت‌های بعضی مدارهای خاص در مغز است که میلیون‌ها سال پیش در این دستگاه به وجود آمدند، دیگر وقتی صحنه ترسناکی که دیدیم نمی‌ترسیم؟ بهتر نیست مخالفان علم از این مغلطه‌های خود دست بردارند؟ در هر حال بهتر است این‌جا از مبهم‌نویسی‌ها و قلمبه‌سلمبه‌گویی‌ها و مغلطه‌پردازی‌ها دست بردارند.
👤نویسنده: مهتاب شجاعی
💎«Channel of Science is for all»💎