محققان نوعی بیومارکر (نشانگر زیستی) خونی را کشف کرده‌اند که می‌گویند می‌تواند به تشخیص برخی بیماری‌های نورودژنراتیو (تخریب‌کنتده عصبی) کمک کند. بسیاری از بیماری‌های نورودژنراتیو، مانند اسکلروز جانبی آمیوتروفیک، با رد کردن سایر بیماری‌ها به عنوان علت علائم فرد تشخیص داده می‌شوند. پزشکان متخصص اغلب نمی توانند بسیاری از این اختلالات را تا پس از مرگ فرد به طور قطعی تشخیص دهند.
محققان دو بیومارکر به نام پروتئین تاؤ و TDP-43 درون وزیکولی خارج سلولی در پلاسمای خون بیماران یافته‌اند که می تواند به شناسایی و تشخیص سه بیماری نورودژنراتیو از قبیل دمانس فرونتومپورال (FTD)، اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS) و فلج سوپرانوکلئار پیشرونده (PSP) کمک کند.
آنها یافته‌های خود را در ژورنال Nature medicine منتشر کرده‌اند.
محققان به نحوهٔ عارض‌شدن هر یک از بیماری های نورودژنراتیو اشاره کردند:
1) دمانس فرونتوتمپورال (FTD) در نتیجهٔ آسیب به نورون ها در لوب های فرونتال (لوب پیشانی) و تمپورال (لوب گیجگاهی) مغز عارض می شود. دمانس فرونتوتمپورال شامل اختلالات نورودژنراتیو مختلف است که شامل FTD نوع رفتاری (bvFTD)، آفازی پیشرونده اولیه نوع زبانی (svPPA) و آفازی پیشرونده اولیه نوع غیر روان.
2) اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS) که نام دیگر آن بیماری لو گریگ (Lou Gehrig’s disease) است، نورون‌های حرکتی نخاع و مغز را متأثر و عملکرد آن را مختل می‌سازد، این نوع نورون‌ها ماهیچه‌هایی که وظیفهٔ حرکت و تنفس ارادی بدن را برعهده دارند، کنترل می‌کند.
3) فلج سوپرانوکلئار (فوق هسته‌ای ) پیشرونده (PSP) در اثر آسیب نورون‌هایی عارض می شود که بر راه رفتن، تعادل و عملکرد چشم تأثیر می گذارد.
در این مطالعه 991 فرد شرکت کرده‌اند که برخی از آنها به یکی از این سه بیماری نامبرده مبتلا بودند و سایرین که به هیچ یک از این بیماری‌ها مبتلا نبوده‌اند و به عنوان گروه کنترل انتخاب شده‌اند.
هر یک از این بیماری‌ها می‌توانند با مشکلات سلامتی جدی، از جمله دمانس (زوال عقل)، علائم اختلال رفتاری، فلج، تحلیل عضلانی و اختلالات حرکتی مشخص شوند. در حالی که این عارضهها نسبتاً نادر هستند، می توانند برای کسانی که این عارضهها را تجربه می‌کنند، ناتوان کننده یا کشنده باشند.
آزمایش خون جدید شامل تعیین میزان پروتئین هایی به نام تاؤ و TDP-43 در وزیکول ها بود که کیسه های چربی (چربی) کوچکی هستند که می توانند وارد جریان خون شوند. هنوز بکارگیری این تست خونی به عنوان آزمایش روتین در آزمایشگاه‌های بالینی آماده نیست، اما کارشناسان می گویند که نتایج به‌دست آمده از این مطالعه امیدوارکننده است.
دکتر کلیفورد سگیل، متخصص مغز و اعصاب مرکز بهداشت پراویدنس سنت جان کالیفرنیا که در این مطالعه شرکت نداشت، به مدیکال نیوز تودی گفت:
خواندن مقاله‌ای در رابطه با تست خونی مرتبط با بیماری مغز و اعصاب که نوآورانه بوده و پروتئین های تاؤ درون وزیکول‌ها را شناسایی می‌کنند، جالب است. اگرچه این تست آزمایشگاهی روشی نوین برای اندازه‌گیری میزان پروتئین تاؤ درون وزیکولی در خون بیماران می‌باشد، اما تعیین اینکه میزان تاؤ غیرطبیعی چه بیماری هایی را از نظر بالینی ایجاد می کند، چالش برانگیز است.
در حال حاضر چگونه بیماری های عصبی تشخیص داده می شوند؟
این بیماری‌های نادر باعث ناتوانی شدید می‌شوند و به دلیل غیرمعمول بودن، اغلب با تأخیر تشخیص داده می‌شود. به عقیدهٔ دکتر سگیل، تظاهرات بالینی این بیماری‌های نورودژنراتیو بسیار متفاوت هستند، و یک متخصص مغز و اعصاب باید توانایی تمییز و تفکیک این علائم را داشته باشد و سپس بیمار را به یک متخصص مغز و اعصاب بیماری نوروماسکولار (عصبی-عضلانی) ارجاع دهد تا تشخیص احتمالی و مشکوک بیماری اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS) را تائید کند، و همچنین به طور مشابهی فرد مشکوک به بیماری فلج سوپرانوکلئار پیشرونده (PSP) برای تائید باید به متخصص مغز و اعصاب اختلالات حرکتی ارجاع داده شود، و فرد مشکوک به دمانس فرونتوتمپورال باید تحت معاینه متخصص مغز و اعصاب بیماری‌های رفتاری-شناختی قرار بگیرد.
نویسندگان خاطرنشان می کنند که تشخیص قطعی یک بیماری نورودژنراتیو در طول دورهٔ زندگی فرد دشوار است زیرا بافت مغز باید از نظر پروتئین های تاؤ و TDP-43 که ممکن در عارض‌شدن هر سه بیماری نقش داشته باشد، مورد بررسی قرار گیرد.
ادامهٔ مطلب
-
«Channel of Science is for all»