🔸«وطن‌دوستی» و «وطن‌گرایی» پرچمی از پرچم‌های جاهلیت!
◾️سید قطب (نظریه‌پرداز مشهور گروه‌های بُنیاد‌گرای سَلَفی-تکفیری) در بخشی از سخنانش در جلد اول از تفسیر مشهور فی ظلال القرآن می‌نویسد:
▫️ويشعرُ المسلمونَ ـ من ثمَّ ـ بضخامةِ دورِهم في هذه الأرضِ إلى يومِ القيامة. فهم الحُرّاسُ على أعز رصيدٍ عرفتهُ البشريّةُ في تاريخِها الطويل. وهمُ المختارونَ لحملِ رايةِ الله ـ رايةِ الله وحدَها ـ في الأرضِ، يواجهونَ بها راياتِ الجاهليّةِ المختلفةِ الشاراتِ؛ من قوميّةٍ ووطنيّةٍ وجنسيّةٍ وعصريّةٍ وصهيونيّةٍ وصليبيّةٍ واستعماريّةٍ وإلحاديّة… إلى آخرِ شاراتِ الجاهليّةِ التي يرفعُها الجاهليّونَ في الأرضِ، على اختلافِ الأسماءِ والمصطلحاتِ واختلافِ الزمانِ والمكان.
📚فی ظلال القرآن، ج ۱، ص ۳۴۲.
▪️از این‌رو مسلمانان بزرگیِ نقشِ خود را در این زمین تا روز قیامت احساس می‌کنند؛ ایشان پاسدارِ کهن‌ترین سرمایه‌ای هستند که بشر در تاریخِ درازِ خویش شناخته است. و آنان همان کسانی هستند که برای بر دوش کشیدنِ پرچم خدا – تنها پرچم خدا - برگزیده شده‌اند تا با آن در برابر پرچم‌های جاهلیتِ گوناگون با نشان‌های مختلف بایستند؛ از قوم‌گرایی، وطن‌گرایی، نژاد‌گرایی، مدرن‌باوری، صهیونیسم، صلیبی‌گری، استعمارگری و الحاد تا دیگر نشان‌های جاهلیت که جاهلان در زمین برمی‌افرازند؛ با تفاوتِ نام‌ها و اصطلاحات و تفاوتِ زمان و مکان.
◾️با دقت در سخنان بالا، اشاره به چند نکته در با ستیزِ سید قطب با وطن‌دوستی ضروری به نظر می‌رسد:
1️⃣ «وطن‌دوستی»؛ پرچمی از پرچم‌های جاهلیت:
سید قطب صریحاً وطن‌دوستی و وطن‌گرایی را در شمار پرچم‌های جاهلیت می‌آورد؛ یعنی وطن‌گرایی/وطن‌دوستیِ مستقل از عقیده را از همان ابتدا نامشروع‌سازیِ ارزشی می‌کند، نه این‌که صرفاً آن را «کم‌اهمیت‌تر» بداند. در چنین تفکری، وطن‌دوستی نه تنها به خودیِ خود ارزش ندارد که ضدّ ارزش است!
2️⃣ ایجاد جنگِ هویتی میانِ «دین‌داری» و «وطن‌دوستی» و زمینه‌سازی برای جهاد مسلّح علیه وطن‌دوستی و وطن‌دوستان:
واژگانِ محوریِ متن «حمل» و «يواجهون» و کلمات و عباراتی چون «الحرّاس»، «راية الله»، «رايات الجاهلية» است. این واژگان، اختلاف را از سطح یک اختلاف و تمایز عادی به سطح صف‌آراییِ هویتی منتقل می‌کند که در ادامه می‌تواند به یک تقابل مسلّح و خشونت‌باز چنان‌چه از جانب گروه‌های سَلَفی-تکفیریِ بر‌آمده از تفکر سید قطب دیده‌ایم (مانند: القاعده، داعش، بوکوحرام، جبهة النصرة و ...) تبدیل گردد. باید دقت داشت که زبان و ادبیاتِ برخاسته از عبارات و کلمات و اصطلاحاتِ مذکور در این بخش از سخنان سید قطب، زبان و ادبیاتی برخاسته از ادبیات جنگ و جهاد است که او آن را در فضای تقابل دین و وطن به کار گرفته است.
3️⃣ هم‌نشینیِ وطن‌گرایی با صهیونیسم، صلیبی‌گری، استعمار و الحاد:
هم‌نشینیِ وطن‌گرایی/ وطن‌دوستی با مفاهیمی چون الحاد و صهیونیسم و استعمار در سخنان سید قطب در حقیقت نوعی تکنیک بلاغی-ایدئولوژیک است تا از طریق نشاندنِ «وطن‌دوستی» در کنار مفاهیمی که در میان مردم به بَدی و زشتی شناخته می‌شوند، آن را بد‌نام و منفور ساخته و راه برخورد و مبارزه با آن را نیز هموار سازد.
4️⃣ مقابله با «وطن‌دوستی/ وطن‌گرایی»؛ ضرورتی فرا‌تر از تاریخ:
سید قطب در پایان این بخش از سخنانش با آوردن عبارت «على اختلافِ الأسماءِ والمصطلحاتِ واختلافِ الزمانِ والمكان»، ادعای خود را به گزاره‌ای مطلق و فرا‌تاریخی تبدیل کرده است. در چنین حالتی امکان تفکیک میان «وطن‌دوستیِ دفاعی/اخلاقی/هم‌بسته با دین» و «وطن‌گراییِ ایدئولوژیک» کم شده و تقابلِ دین و وطن به ضرورتی اجتناب‌نا‌پذیر تبدیل می‌شود.
🔹مطلب مرتبط: گرد آمدن مردم بر محور «وطن» هم‌چون چرای چارپایان در چراگاه!!! (این‌جا)
🆔 @FarshidSharafi | فرشید شرفی
