‍ 🔹سلسله یادداشت‌های «وطن‌ستیزی و دامن زدن به دو قطبیِ «دین-وطن» در افکار سید قطب با تکیه بر تفسیر فی ظلال القرآن» (۶)

🔸«مُشرکانِ مکّه» برتر از «وطن‌دوستانِ امروز»! | «وطن» و «وطن‌دوستی»؛ بُتِ دورانِ مدرن!/ بخش ۱ از ۲

◾️سید قطب (نظریه‌پرداز مشهور گروه‌های بُنیاد‌گرای سَلَفی-تکفیری) در بخشی از سخنانش در جلد سوم از تفسیر مشهور فی ظلال القرآن می‌نویسد:

«إِنَّ النَّاسَ يُقِيمُونَ لَهُمُ اليَوْمَ آلِهَةً يُسَمُّونَهَا "القَوْمَ"، وَيُسَمُّونَهَا "الوَطَنَ"، وَيُسَمُّونَهَا "الشَّعْبَ".. إِلَى آخِرِ مَا يُسَمُّونَ. وَهِيَ لَا تَعْدُو أَنْ تَكُونَ أَصْنَاماً غَيْرَ مُجَسَّدَةٍ كَالْأَصْنَامِ السَّاذَجَةِ الَّتِي كَانَ يُقِيمُهَا الوَثَنِيُّونَ. وَلَا تَعْدُو أَنْ تَكُونَ آلِهَةً تُشَارِكُ اللَّهَ – سُبْحَانَهُ – فِي خَلْقِهِ، وَيُنْذَرُ لَهَا الأَبْنَاءُ كَمَا كَانُوا يُنْذِرُونَ لِلْآلِهَةِ القَدِيمَةِ! وَيُضَحُّونَ لَهَا كَالذَّبَائِحِ الَّتِي كَانَتْ تُقَدَّمُ فِي المَعَابِدِ عَلَى نِطَاقٍ وَاسِعٍ!
إِنَّ النَّاسَ يَعْتَرِفُونَ بِاللَّهِ رَبّاً، وَلَكِنَّهُمْ يَنْبِذُونَ أَوَامِرَهُ وَشَرَائِعَهُ مِنْ وَرَائِهِمْ ظهْرِيّاً، بَيْنَمَا يَجْعَلُونَ أَوَامِرَ هَذِهِ الآلِهَةِ وَمَطَالِبَهَا "مُقَدَّسَةً"، تُخَالَفُ فِي سَبِيلِهَا أَوَامِرُ اللَّهِ وَشَرَائِعُهُ، بَلْ تُنْبَذُ نَبْذاً. فَكَيْفَ تَكُونُ الآلِهَةُ؟ وَكَيْفَ يَكُونُ الشِّرْكُ؟ وَكَيْفَ يَكُونُ نَصِيبُ الشُّرَكَاءِ فِي الأَبْنَاءِ؟! إِنْ لَمْ يَكُنْ هُوَ هَذَا الَّذِي تُزَاوِلُهُ الجَاهِلِيَّةُ الحَدِيثَةُ!
وَلَقَدْ كَانَتِ الجَاهِلِيَّةُ القَدِيمَةُ أَكْثَرَ أَدَباً مَعَ اللَّهِ... لَقَدْ كَانَتْ تَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ آلِهَةً تُقَدِّمُ لَهَا هَذِهِ التَّقْدِمَاتِ مِنَ الشِّرْكِ فِي الأَبْنَاءِ وَالثِّمَارِ وَالذَّبَائِحِ لِتُقَرِّبَ النَّاسَ مِنَ اللَّهِ زُلْفَى! فَكَانَ اللَّهُ فِي حِسِّهَا هُوَ الأَعْلَى! فَأَمَّا الجَاهِلِيَّةُ الحَدِيثَةُ فَهِيَ تَجْعَلُ الآلِهَةَ الأُخْرَى أَعْلَى مِنَ اللَّهِ عِنْدَهَا... فَتُقَدِّسُ مَا تَأْمُرُ بِهِ هَذِهِ الآلِهَةُ، وَتَنْبِذُ مَا يَأْمُرُ بِهِ اللَّهُ نَبْذاً!

في ظلال القرآن، ج ۳، ص ۱۴۱۳.

«همانا مردمِ امروز برای خود خدایانی برپا می‌دارند و آن‌ها را "قوم"، "وطن" و "ملت" می‌نامند... و دیگر نام‌هایی از این دست. این‌ها چیزی نیستند جز بت‌هایی غیرمجسم، درست مانند همان بت‌های ساده‌ای که بت‌پرستان برپا می‌کردند. این‌ها چیزی نیستند جز خدایانی که در خلقتِ خداوند با او شریک می‌شوند و فرزندان را برای آن‌ها نذر می‌کنند؛ همان‌گونه که برای خدایان قدیم نذر می‌کردند! و برای آن‌ها قربانی می‌کنند، همچون ذبایحی که در ابعادی وسیع در معبدها پیشکش می‌شد!
مردم، خداوند را به عنوان پروردگار به رسمیت می‌شناسند، اما فرمان‌ها و شریعتِ او را یک‌سره پشت سر می‌اندازند، در حالی که فرمان‌ها و خواسته‌های این خدایان را مقدس می‌شمارند؛ تا جایی که در راهِ آن‌ها، فرمان‌ها و قوانین خدا زیر پا گذاشته شده، بلکه به‌شدت طرد می‌گردند. پس خدایان دیگر چگونه‌اند؟ و شرک چگونه است؟ و سهمِ شرکا در فرزندان چگونه تعیین می‌شود؟! اگر این [رفتار]، همان کاری نباشد که جاهلیتِ مدرن مرتکب می‌شود!
بی‌تردید جاهلیتِ قدیم، در پیشگاهِ خداوند بسیار مؤدب‌تر بود... آن‌ها در کنار خدا، خدایانی می‌گرفتند و این پیشکش‌های شرک‌آلود از فرزندان و میوه‌ها و قربانی‌ها را به آن‌ها تقدیم می‌کردند تا مردم را به خدا نزدیک‌تر سازند! پس خداوند در باورِ آن‌ها والاترین بود. اما جاهلیتِ مدرن، خدایانِ دیگر را نزد خود والاتر از خداوند قرار می‌دهد... پس آنچه را این خدایان فرمان می‌دهند، مقدس می‌شمارد و آنچه را خدا فرمان می‌دهد، یک‌سره دور می‌اندازد!

◾️با تکیه بر این بخش از سخنان سیّد قطب در تفسیرش – که به نوعی پایه‌های تکفیر جوامع مدرن را نیز بنا می‌گذارد - نکاتی مهم و اساسی قابل طرح است:

🔹ادامه‎ی یادداشت در فرسته‌ی بعدی (این‌جا)

🆔 @FarshidSharafi | فرشید شرفی