‏🔘 معرفی کوتاهی از اندیشه‌های پروتاگوراس (فیلسوف یونانی)

🔷 جمله‌ای از او نقل شده که میگه:«آدمی معیار همه چیز است. معیار هستی آنچه هست و چگونه است و معیار نیستی آنچه نیست و چگونه نیست.»

🔶 برای فهم اینکه این جمله چه معنایی داره، باید دونست که منظور پروتاگوراس از «انسان» چی هست. آیا منظور هر فرد هست یا انسان بطور کلی؟

🔷 ‏متاسفانه گویا چندان منابعی از خود پروتاگوراس در دست نیست، اما از ارسطو، افلاطون و سکستوس امپریکوس مطرح کردند که منظورش هر فرد (each individual) هست.
افلاطون در تئاتتوس اینطوری دربارش توضیح میده ‏و میگه منظور اینه که: «هرچیز برای من چنانست که بر من ظاهر میشود و برای تو چنانست که بر تو ظاهر میشود.»
یعنی اگر بادی بوزد و بنظر من گرم باشد، آن باد برای من گرم است و اگر شخص دیگری آنرا سرد احساس کند، آن باد برای او سرد است.
این یعنی، هرکسی معیار احساسات خودش است.

🔶 ‏اما ارسطو و سکستوس امپریکوس موضوع رو فراتر از فقط احساسات (sensation) میدونستن و بنظرشون نظر پروتاگوراس درباره تمامی دیدگاه‌ها و قضاوت‌ها هم به همین صورته.
این یعنی، معیار ارزیابی درست و غلطی هر دیدگاهی هم خود فرده.

🔷 ‏درواقع، وقتی صحبت از فرد میشه، منظور فردی بهمراه تمامی گذشته و تجربیاتش و انتظاراتش از آینده است.
قضاوت افراد، منعکس کننده تجربیات فردی اونهاست.
یعنی، وقتی فردی ادعا میکنه که فلان چیز خوب است، زیباست و یا ناعادلانه است، ‏درواقع او این کار را براساس ایده ها و عقایدی که در طول زندگی بدست آورده انجام میده. عقایدی که در تعامل با واقعیات زندگی، آنها را دائما آزموده.
بنابراین، معیار واقعی، انسان به معنای انتزاعی اون نیست؛ بلکه تجربیات فرد است.

🔶 ‏و دیگر اینکه، در جمله اول «آدمی معیار همه چیز است...»، منظور از چیزها فقط اشیاء فیزیکی با خصوصیات مادی نیست. بلکه شامل همه چیز، حتی احساسات، رویدادها، حقایق و... میشه.

📌 ‏این یادداشت کوتاه، خلاصه‌ای بود از برخی ایده‌های مهم پروتاگوراس در حوزه معرفت‌شناسی.
بیشتر هدفم یک معرفی اجمالی از مباحث معرفت‌شناسی این شخص بود.

☑️ @ehsanmnotes