هایک؛ ذهن و انتزاع

‏یکی از مفاهیم اساسی و البته غامض ‎#هایک رابطه "انتزاع و ذهن" هست؛ هایک میگه: "ذهن بیش از آنکه سازنده قواعد باشد، خود از قواعد تشکیل شده است." سعی میکنم یخورده درباره این جمله توضیح بدم شاید بدردتون بخوره.

‏انتزاع یا جداسازی، یه مفهوم کاربردی برای درک کلیات فلسفیه، مثلا ارسطو می‌گفت انسان رو چقدر باید از ویژگی‌های منتزع کنیم تا باز هم انسان بمونه؟ مدام رفت جلو تا جایی که فهمید چیزی که جداسازیش باعث میشه از انسانیت بیفته، "عقله" بخاطر همین گفت: انسان موجودی عاقل است.

‏خب ربط جمله هایک با این حرف ارسطو چی بود؟ هایک بجای عقل، اعتقاد داشت که "عمل" معیار انتزاعه. مثلا وقتی برای اولین بار میخوای از خیابون رد شی رفتار ناشیانه یا حداقل محتاطانه ای داری؛ تا اینکه خودت به یه طرزی از خیابون رد شدن مسلط میشی و اینکار برات قاعده‌مند میشه.

‏این قاعده‌مندی از اون جهت انتزاعیه که راهنمای کلی‌ای برای رد شدن از خیابونه (رد شدن های انضمامی) اما با هیچ رد شدن از خیابون (باز هم بطور انضمامی) عینیت نداره. این روند ادامه پیدا میکنه و شیوه رد شدن از خیابون بطور خودجوش منتقل میشه. "این یعنی فرایند تشکیل قواعد."

‏از این رو هستش که مبانی هایک نزدیک به تجربه‌گرایی هیوم شمرده میشه. حالا که به درک رابطه "انتزاع و ذهن" نزدیک شدیم؛ یه بار دیگه این جمله گهربار هایک رو بخونیم: "ذهن بیش از آنکه سازنده قواعد باشد خود از قواعد تشکیل شده است."

https://twitter.com/__amirhosein__/status/1246168714711531525?s=19