در باب اصلاح سیستم آموزشی

قصد دارم مطالبی برای مشکلات سیستم آموزشی به تفصیل بنویسم. اما در ابتدا، اجازه دهید با این مطلب کوتاه و به ایجاز شروع کنیم، تا بعد در موردشان به تفصیل بنویسم.

به نظرم، برای درست کردن سیستم آموزشی، چه دبستانی، چه پیشدانشگاهی و چه دانشگاهی، اگر واقعاً به دنبال اصلاح‌ایم باید به سوی دو هدف زیر رفت، اهدافی که مطمئن‌ام برای بسیاری از خوانندگان عجیب به نظر آید:

۱- (عدم کنترل دولتی) تمرکززدایی و محول کردن تصمیمات به واحدهای محلی (توجه داشته باشید که تصمیم‌گیری = مسئولیت‌پذیری)! بهترین حالت این است که خود هر مدرسه یا دانشگاهی در مورد تمام سیاست‌های کوچک و بزرگ خود تصمیم بگیرد، چه در نحوه انتخاب دانش‌آموزان یا دانشجویان، نوع درسی که به آنان داده می‌شود، چگونگی و شکل امتحانات،..... می‌گویم تمام تصمیمات، چون واگذار کردنِ فقط قسمتی از تصمیمات موجب می‌شود که این واحدها از بار مسئولیت‌پذیری و عواقبی که تصمیماتشان دارد شانه خالی کنند.

۲- (عدم رانت دولتی) پیراستن ارزش بیهوده‌ای که مدرک تحصیلی می‌دهد. برای این کار، ابتدائاً دولت باید بپذیرد که از دادن هر گونه رانت به مدرک‌داران، مثلاً در قالب شرط مدرک برای استخدام، خودداری کند. دولت باید در باره ارزش مدارک تحصیلی مختلف یا ارزش واحدهای آموزشی اعطاکننده آنان، سیاستش فقط سکوت و بیطرفی کامل باشد.

اگر این دو شرط برآورده شوند، همه چیز کم‌کم و آهسته آهسته راه خود را پیدا خواهد کرد. بدون این دو، هر گونه اصلاح واقعی و پایایی به گمانم ممکن نخواهد بود. بدون این دو، انواع و اقسام طرح‌های "کارشناسی‌شده،" تنها دلیل وجودی‌شان این خواهد بود که "بوروکرات‌ها هم باید نان بخورند!"