اما به‌رغم تمام مخالف‌ها و مقاومت‌ها، من تصور می‌کنم وقت آن رسیده است که از چپ در ایران پرسش کنیم؛ ماهیت و عملکرد و نتایج و پیامدهای آن را به‌ویژه به لحاظ تاریخی و سیاسی ارزیابی کنیم. اما این پرسش باید از جنس و سنخ روشنگری باشد، نه اختناق و عناد. قطعاً جنبش چپ مسئول فجایع مختلفی در تاریخ ایران بوده است و نسل‌های امروز ایران حق دارند که نگاه سرزنش‌آمیزی نسبت به این جریان داشته باشند، اما به‌زعم من امروز باید از جریان افکار عمومی و موجی که برعلیه چپ شکل گرفته پرهیز کرد. امروز بیش از هرزمان دیگری نیازمند نگاهی محققانه و عاری از قضاوت‌های پیشینی هستیم؛ چراکه پدیده‌ها و وقایع تاریخی بسیار پیچیده‌تر از چیزی هستند که به نظر می‌رسند. هرچند نگاه ما به تاریخ به‌شکلی اجتناب‌ناپذیر پسینی است و روایت و فهم را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما آگاهی داشتن به همین «آگاهی پسینی» و لحاظ قرار دادن آن در قضاوت‌هایمان، ما را در درک بهتر آنچه رخ داده است یاری می‌کند.

ما به‌عوان نسلی که در پیامدها و نتایج آن تفکرات و آرمان‌ها و فعالیت‌ها زندگی می‌کنیم بیش از آنکه نیازمند سرزش و کینه‌ورزی و ابراز انزجار با جنبش چپ در ایران باشیم، نیازمند مواجهه‌ای محققانه و اندیشه‌ورزانه با تاریخ این جنبش هستیم؛ تنها از این طریق است که شاید بتوانیم پاسخ‌هایی برای آیندگان داشته باشیم تا از تکرار خطاهای تاریخی برای ساختن جهانی بهتر پرهیز کنیم.

احسان عزیزی
۱۴۰۳/۰۷/۰۵
@EhsaneAzizi