2. نرخ تورم: طبق این داده‌های بانک جهانی به‌غیر از سال‌های 1972 تا 1974 که یک پیک 33.6درصدی و 53 درصدی را تجربه کرده است، وضعیت به‌مراتب بهتری را نسبت به دوران پس از انقلاب نشان می‌دهد. اما با وجود رشد اقتصادی، نرخ تورم در نسبت به همان دوران نیز افزایش یافت که ناشی از افزایش قیمت نفت و ناپایداری‌های سیاسی بود.

3. نرخ بیکاری: با وجود رشد اقتصادی، نرخ بیکاری در برخی مناطق به خصوص در روستاها و مناطق محروم بالا بود. بسیاری از کارگران به دلیل صنعتی شدن سریع کشور مجبور به ترک روستاها و مهاجرت به شهرها شدند.

4. تراز تجاری: تراز تجاری ایران در این دوره مثبت بود، زیرا صادرات نفت بسیار بیشتر از واردات بود. درآمدهای نفتی باعث شد که دولت بتواند برنامه‌های توسعه‌ای گسترده‌ای را اجرا کند. (بهتر است برای مثال به تراز مثبتِ وابسته به نفت در مقابل تراز وابسته به تولید خرده بگیریم و اقتصاد دوران پهلوی را نقد کنیم که ایرادش همین وابستگی به نفت بود تا تولید. تا این‌که اصل ماجرا را انکار کنیم).

5. درآمد سرانه: درآمد سرانه در این دوران به شدت افزایش یافت، اما توزیع نابرابر ثروت باعث شد که شکاف بین طبقات اجتماعی عمیق‌تر شود. (از این هم نمی‌توان نتیجه گرفت که مردم ایران به دلیل وضع نامناسب معیشتی دست به انقلاب زدند).

6. سرمایه‌گذاری خارجی: جذب سرمایه‌گذاری خارجی در این دوره افزایش یافت، به ویژه در صنایع نفت و گاز. این سرمایه‌گذاری‌ها به توسعه زیرساخت‌ها و صنایع کمک کرد.

ادعاهای طرح شده در این شش آیتم را سه منبع مهم با گرایش‌های فکری نسبتاً متفاوت تأیید می‌کنند و امیدوارم بتوانم در اولین فرصت شواهدی از این منابع با ارجاع دقیق برای ادعاهای طرح شده بیاورم:

- بشیریه، حسین. زمینه‌های اجتماعی انقلاب ایران. ترجمه‌ی اردستانی، علی (۱۴۰۱). تهران: نگاه معاصر.
- آبراهامیان، یرواند. تاریخ ایران مدرن. ترجمه‌ی فتاحی، محمدابراهیم (۱۴۰۴). تهران: نشر نی.
- کاتوزیان، همایون. اقتصاد سیاسی ایران. ترجمه‌ی نفیسی، محمدرضا (۱۴۰۳). تهران: نشر مرکز.

نکته‌ی آخر اینکه، برخلاف تصور دکتر محدثی، تفاوتی ندارد که شما لیبرال باشید یا سوسیالیست، اسلام‌گرا باشید یا آنارشیست، در هر صورت آمار و ارقام و شواهد آن بیرون عینیتی مستقل از ما دارند، منتها آن‌چه پیش‌نیاز کار پژوهشی است، شهامت کنار گذاشتن انگاره‌ها و پیش‌فرض‌های ذهنی و ایدئولوژیک و مواجهه‌ی عریان با واقعیت‌ها و شواهد و احترام به عینیت تاریخی است. حتی اگر آن شواهد بر خلاف میل باطنی‌مان باشد.


۲۷ مهر ۱۴۰۴
@EhsaneAzizi