کانال تخصصی اقتصاد

‍ 🔴 عوامل اصلی که باعث کوتاه‌تر شدن دوره‌های سقف‌شکنی دلار شده است
دکتر محمدرضا منجذب

۱. کسری بودجه مزمن و خلق پول: دولت برای جبران کسری، نقدینگی را افزایش می‌دهد و تورم و کاهش ارزش پول را تشدید می‌کند.

۲. تحریم و شوک‌های سیاسی: عرضه ارز را محدود و هر تنش را به جهش سریع نرخ ارز تبدیل می‌کند.

۳. انتظارات تورمی و دلاری‌شدن اقتصاد: مردم برای حفظ ارزش دارایی به دلار پناه می‌برند و این چرخه، جهش‌ها را زودتر تکرار می‌کند.

۴. دلاری‌شدن تدریجی اقتصاد و انتظارات خودتحقق‌یابنده
دلار در اقتصاد ایران از یک ابزار مبادله به یک دارایی تبدیل شده است. برآوردها نشان می‌دهد بین ۲۰ تا ۵۰ میلیارد دلار ارز خانگی در گاوصندوق‌ها و پستوها حبس شده است. وقتی ارز «کالا» می‌شود، تقاضا برای آن دیگر تابع نیازهای وارداتی نیست، بلکه تابع ترس از آینده و انتظارات تورمی است. این پدیده یک حلقه بازخورد ایجاد می‌کند: افزایش نرخ ارز، انتظارات تورمی را تشدید می‌کند؛ انتظارات تورمی تقاضا برای ارز را بالا می‌برد؛ و تقاضای بیشتر، فشار بر بازار ارز و جهش بعدی را رقم می‌زند.
 
۵. کوتاه شدن دوره‌ها؛ نتیجه چرخه تشدیدشونده
نمودار نشان می‌دهد که عمق اصلاحات (پس از هر سقف) از حدود -۱۴۳ به -۱۱۰۴ واحد رسیده و فواصل زمانی میان سقف‌شکنی‌ها نیز به‌طور محسوسی کوتاه‌تر شده است. این الگو دقیقاً با آنچه در ادبیات اقتصاد ایران «چرخه تشدیدشونده» نامیده می‌شود، مطابقت دارد: هر شوک ارزی نه‌تنها اثر بزرگ‌تری بر جای می‌گذارد، بلکه فاصله تا شوک بعدی را نیز کاهش می‌دهد. در واقع، هر جهش، ذخایر ارزی و اعتبار سیاست‌گذار را بیشتر فرسوده می‌کند و اقتصاد را برای جهش بعدی آسیب‌پذیرتر می‌سازد.

🔴 در مجموع، کوتاه‌تر شدن دوره‌های سقف‌شکنی دلار نه یک اتفاق گذرا، بلکه نتیجه انباشت ناترازی‌های ساختاری (کسری بودجه، نظام ارزی ناکارآمد، تحریم و دلاری‌شدن تدریجی) است که هر یک دیگری را تقویت می‌کند. تا زمانی که این ناترازی‌ها اصلاح نشوند، می‌توان انتظار داشت که فاصله میان جهش‌ها همچنان کوتاه‌تر و عمق اصلاحات نیز بیشتر شود.


🔴 ویدیوی توضیح مطلب را ببینید


🔴 کانال دکتر منجذب

🔻پیش بینی ۵ کارشناس از آینده بازارها | سقف قیمت طلا در سال 1405 کجاست؟ | دلار خودرو را گران‌تر می‌کند؟ | نقدینگی به سمت بورس می‌رود؟

5 کارشناس و تحلیلگر بازارهای مالی:

🔹پیام الیاس‌کردی، تحلیلگر بازارهای مالی:در کوتاه‌مدت به دلیل احتمال وقوع درگیری و تغییر سریع متغیرها، نمی‌توان با قطعیت درباره مسیر بازارها صحبت کرد و بهتر است متغیرهای بلندمدت را در نظر گرفت. به گفته او، اقتصاد ایران با تورم ۹۰ درصدی و رشد نقدینگی ۵۴ درصدی مواجه است و این دو عامل می‌توانند دلار را تا پایان سال به بالای ۳۰۰ هزار تومان برسانند.

🔹امیرمحمد گلوانی، پژوهشگر و کارشناس اقتصادی: در ماه‌های پیش‌رو طلا و دلار می‌توانند در صدر بازدهی بازارها قرار گیرند. به گفته او، بررسی ۱۵ سال پس از تحریم‌ها نشان می‌دهد حدود ۸۰ درصد رشد نرخ دلار و به تبع آن طلا، معمولاً در فاصله شهریور تا بهمن رخ داده است.

🔹علیرضا توکلی‌کاشی، تحلیلگر اقتصادی:دلار آینه تلاطم‌های اقتصاد ایران است و افزایش نگرانی‌ها درباره جنگ، بنزین و کسری بودجه دولت، فشار بر بازار ارز را بیشتر کرده است. به گفته او، عامل بنیادی رشد دلار در بلندمدت تورم و ریشه اصلی آن نیز کسری بودجه دولت است.

🔹پیمان مولوی، اقتصاددان و تحلیلگر بازارهای مالی: مهم‌ترین متغیر برای ارزیابی وضعیت بازارها، نرخ بهره حقیقی است. به گفته او، نرخ بهره حقیقی در اقتصاد ایران به بیش از منفی ۳۰ درصد رسیده و در بالاترین سطوح منفی چند دهه اخیر قرار دارد.

🔹علی سعدوندی، اقتصاددان: تا زمانی که ابهام و بی‌ثباتی ادامه داشته باشد، بازار طلا، سکه و ارز همچنان به این وضعیت واکنش نشان می‌دهند و سایر بازارها نیز متأثر می‌شوند.در صورت تداوم درگیری، نقدینگی کمتر به سمت بورس و مسکن می‌رود و این بازارها هرچند ممکن است رشد کنند، از بازار ارز عقب می‌مانند./اقتصادنیوز





🔺 کانال تخصصی اقتصاد

🔵 تداوم جنگ و تحریم
❄️دکتر علینقی مشایخی


🟡 اقتصاد ایران قبل از دو جنگ اخیر نیز در وضعیت ضعیفی بود. سرمایه‌گذاری کمتر از استهلاک شده بود. کمبود برق و گاز به فعالیت‌های تولیدی لطمه می‌زد. بیکاری زیاد بود. سرمایه‌گذاری خارجی اتفاق نمی‌افتاد. هزینه‌های دولت بیشتر از درآمدها بود و کسری بودجه به حجم نقدینگی اضافه شده بود. رشد حجم نقدینگی تورم را افزایش داده بود. جمعیت بیشتری به زیر خط فقر می‌رفت. قیمت‌گذاری‌ها و ارزهای چند نرخی زمینه فساد و قاچاق را فراهم می‌ساخت. اتلاف انرژی در کشور به تدریج بسیار زیاد شده بود؛ به‌طوری‌که برای یک واحد درآمد ملی چندبرابر دیگر کشورها انرژی مصرف می‌شد.

🟡 شروع دو جنگ عدم‌اطمینان‌ها را بیشتر کرد. برخی زیرساخت‌ها و صنایع بزرگ و پایه نظیر فولاد، پتروشیمی، گاز و برق ضربه خورد. صادرات نفت و پتروشیمی کاهش یافت. تحریم‌ها و محاصره کاهش صادرات را بیشتر کرد. کمبود درآمد ارزی از یک طرف و افزایش تورم از طرف دیگر نرخ ارز را به‌شدت افزایش داد. در نتیجه شرایط بالا طی ۶ماه گذشته تورم افزایش یافت و از ۷۳.۵ درصد نقطه به نقطه در فروردین به ۸۹درصد در مرداد رسید. اگرچه تورم ماهانه مطابق روند سال‌های گذشته در تیر و مرداد با شروع تابستان کاهش یافت؛ اما با وجود اینکه که نرخ مشارکت نیروی کار در بهار  ۰.۵- درصد کاهش یافت، نرخ بیکاری ۱.۸درصد افزایش یافت و به ۹.۱درصد رسید. در نتیجه تولید ناخالص داخلی با نفت و بدون نفت در بهار ۱۴۰۵ نسبت به بهار ۱۴۰۴ به ترتیب ۱۰.۱- درصد و ۴.۶- درصد کاهش یافت. بیشترین کاهش تولید در صنعت و معدن اتفاق افتاد که ۱۴.۷- درصد بود.

🟡 با توجه به شرایط جنگی و نااطمینانی‌های ناشی از آن کل تشکیل سرمایه‌گذاری ثابت در بهار۱۴۰۵ به میزان ۸.۴-درصد کاهش یافت و در نتیجه کمبود سرمایه‌گذاری نسبت به استهلاک بیشتر شد و موجودی دارایی‌های فیزیکی کشور بیشتر کاهش یافت. بیشترین کاهش سرمایه‌گذاری در ماشین‌آلات به میزان ۹.۸-درصد اتفاق افتاد که نشانه کاهش بیشتر سرمایه‌ها در بخش صنعت و معدن است.
به‌طور خلاصه، وضع اقتصاد کشور به علت سیاست‌های نامناسب اقتصادی ضعیف و نامناسب بود.

🟡 سیاست‌هایی مانند وجود ارز چندنرخی، قیمت‌گذاری‌هایی که تولید و صادرات را محدود می‌کرد و فساد و قاچاق را زیاد می‌کرد. وقوع جنگ و اثر مخرب آن بر تولید، صادرات و سرمایه‌گذاری نیز وضع نامساعد اقتصادی را تشدید کرد. به‌خصوص شدت گرفتن تحریم‌ها که صادرات کشور را به‌شدت کاهش داد و حتی واردات را محدود کرد. البته به‌رغم شرایط سخت بالا دولت با زحمت و تلاش زیاد نگذاشت کمبود کالاهای اساسی پیش آید و از این جهت دولت قابل تمجید است. ادامه شرایط جنگی و تحریم‌ها، فشارهای اقتصادی شامل افزایش تورم، بیکاری و نرخ ارز را افزایش می‌دهد و باید حتی‌الامکان با ادامه شرایط جنگی و تحریم مقابله کرد./دنیای اقتصاد





🔺 کانال تخصصی اقتصاد

🔴 دعوا سر لحاف ملاست (پشت‌پرده تقابل ترامپ با ایران)‼️ 🌐دکتر محمدرضا منجذب:

🔹در یک شب سرد زمستانی، ملانصرالدین در رختخواب گرم خود خوابیده بود که صدای داد و فریاد از کوچه بلند شد.
به اصرار همسرش، ملا برای باخبر شدن از ماجرا از جا برخاست.
چون هوا خیلی سرد بود، لحاف را به دور خود پیچید و به کوچه رفت.
در همین حین، دزدی که متوجه او شده بود، در تاریکی به ملا نزدیک شد، لحافش را کشید و فرار کرد.
وقتی ملا بدون لحاف به خانه برگشت و همسرش پرسید ماجرا چه بود، با خونسردی گفت: «هیچ، دعوا سر لحاف ملا بود!» شواهد از این فرضیه حمایت می‌کند که ترامپ مسئله هسته‌ای را بهانه کرده و در پی کنترل نفت و منابع ایران است.

🔴 خلاصه دلایل:

🔷 اظهارات خود ترامپ: بارها گفته دوست دارد نفت ایران را تصاحب کند و به الگوی ونزوئلا اشاره کرده است.

🔹سیاست فشار حداکثری: هدف اعلام‌شده‌اش به صفر رساندن صادرات نفت ایران بود.

🔹هسته‌ای به مثابه بهانه: تحلیلگران می‌گویند برنامه هسته‌ای بیشتر ابزاری برای مشروعیت‌بخشی به اقدامات خصمانه است، نه هدف نهایی.

🔹اهمیت استراتژیک ایران:سومین ذخایر بزرگ نفت جهان، کنترل تنگه هرمز و اهرم فشار بر چین.

🔹انگیزه‌های اقتصادی و سیاسی: تسلط بر انرژی جهانی، منافع مالی و انحراف افکار عمومی از بحران‌های داخلی.

🔴 نتیجه: اگرچه اهداف اعلام‌شده مثل جلوگیری از سلاح هسته‌ای مطرح می‌شود، اما ترکیب اظهارات ترامپ، منافع نفتی و موقعیت ایران نشان می‌دهد انگیزه اصلی احتمالاً کنترل منابع نفتی ایران و تسلط بر انرژی جهان است.


🟡 ویدیوی مطلب را از اینجا ملاحظه کنید


🔴 کانال دکتر منجذب

🟡 پیوند ریال با طلا دست دولت را در چاپ پول می‌بندد | هر نوع بی‌انضباطی پولی همواره از سیستم‌های دولت شروع می‌شود

🟡 دکتر سهراب دل‌انگیزان:

🔹اگر ما پولی را به ارزهای معتبر جهانی یا به طلا سنجاق کنیم، قاعدتاً ارزش آن وابسته به طلا خواهد بود

🔹در این شرایط، اصلاً نیازی به این نیست که بگوییم این پول ارزش خود را از دست می‌دهد؛ زیرا ارزش آن به طلا سنجاق شده و نوعی پشتوانه طلا یا پول‌های قدرتمند جهان برای آن در نظر گرفته شده است

🔹این نوع از سنجاق کردن پول، دولت‌ها را محدود می‌کند تا در شرایط بحران یا در هر شرایط دیگری نتوانند پول چاپ کنند. دولت‌ها در این وضعیت نمی‌توانند پول اضافه وارد بازار کنند و برای پول‌هایی که مصرف می‌کنند قاعدتاً باید بدهی ایجاد نمایند

🔹از نگاه من هر نوع بی‌انضباطی پولی همواره سیستمش از سیستم‌های دولت شروع می‌شود. اگر دولت انضباط پولی داشته باشد و منظم باشد، می‌تواند به صورت موفقیت‌آمیز این کنترل را داشته باشد/ متن کامل





🔺 کانال تخصصی اقتصاد

🟡 رشد اقتصادي و ظرفيت‌هاي داخلي

🟡دکترحسين راغفر
سال‌هاست كه بحث رشد اقتصادي در ايران به يكي از مهم‌ترين دغدغه‌هاي سياست‌ذاري تبديل شده است، اما تجربه نشان مي‌دهد رشد پايدار نه با تزريق منابع مقطعي و نه با اتكاي صرف به درآمدهاي نفتي به دست مي‌آيد. در شرايطي كه اقتصاد ايران همچنان با تحريم و محدوديت‌هاي خارجي روبه‌رو است، مهم‌ترين مزيت كشور فعال‌سازي ظرفيت‌هايي است كه سال‌ها در داخل بلااستفاده مانده‌اند؛ ظرفيت‌هايي كه مي‌توانند هم اشتغال ايجاد كنند، هم وابستگي ارزي را كاهش دهند و هم درآمد ملي را افزايش دهند.


🟡 نخستين گام، توجه جدي به توليد داخلي در بخش‌هايي است كه بيشترين ارزبري را دارند. كشاورزي نمونه روشني از اين ظرفيت است. ايران سالانه منابع ارزي قابل توجهي براي واردات دانه‌هاي روغني، نهاده‌هاي دامي و كالاهاي اساسي هزينه مي‌كند، در حالي كه بخشي از اين نياز با سرمايه‌گذاري هدفمند در توليد داخلي قابل جبران است. توسعه اين بخش تنها يك سياست كشاورزي نيست، بلكه سياستي براي صرفه‌جويي ارزي، تقويت امنيت غذايي و ايجاد اشتغال در مناطق روستايي به شمار مي‌رود.

🟡 در حوزه صنعت نيز مساله اصلي كمبود ظرفيت توليد نيست، بلكه ضعف زيرساخت‌هاست. امروز بسياري از صنايع با محدوديت انرژي مواجهند و همين مساله هزينه توليد را افزايش داده است. از آنجا كه فناوري توليد تجهيزات صنعت برق تا حد زيادي در داخل كشور بومي شده، سرمايه‌گذاري در احداث نيروگاه‌ها و توسعه زيرساخت انرژي مي‌تواند يكي از سريع‌ترين مسيرهاي حمايت از توليد باشد. وظيفه دولت نيز دقيقا در همين نقطه تعريف مي‌شود؛ فراهم كردن زيرساخت‌هايي كه بخش خصوصي بتواند بر پايه آن سرمايه‌گذاري كند.


🟡 مزيت ديگر ايران، موقعيت ژئوپليتيكي آن است. توسعه شبكه ريلي و تكميل كريدورهاي حمل‌ونقل بين‌المللي مي‌تواند كشور را به يكي از حلقه‌هاي اصلي تجارت منطقه تبديل كند. درآمدهاي ترانزيتي، كاهش هزينه حمل كالا و افزايش پيوندهاي اقتصادي با همسايگان، ظرفيتي است كه كمتر از توان واقعي آن مورد استفاده قرار گرفته است. سرمايه‌گذاري در حمل‌ونقل ريلي تنها يك پروژه عمراني نيست، بلكه سرمايه‌گذاري براي افزايش درآمد ارزي و ارتقاي جايگاه اقتصادي ايران در منطقه است.


🟡 در كنار اقتصاد سنتي، آينده رشد نيز به اقتصاد ديجيتال گره خورده است. توليد تراشه، توسعه صنايع دانش‌بنيان، نرم‌افزار و فناوري‌هاي نوين مي‌تواند هم وابستگي به واردات را كاهش دهد و هم فرصت‌هاي تازه‌اي براي اشتغال نيروهاي متخصص ايجاد كند. اقتصاد قرن بيست‌ويكم بيش از هر زمان ديگري بر دانش و فناوري استوار است و ايران بدون حضور فعال در اين حوزه، بخشي از فرصت‌هاي رشد را از دست خواهد داد.
با اين حال، توسعه تنها با حمايت از توليد ممكن نيست، بلكه نيازمند تغيير نگاه به بخش خصوصي است. سرمايه زماني وارد اقتصاد مي‌شود كه امنيت سرمايه‌گذاري، ثبات مقررات و رقابت عادلانه وجود داشته باشد.


🟡 تا زماني كه انحصارهاي اقتصادي ميدان را بر فعاليت بخش خصوصي تنگ كنند، سرمايه‌گذار واقعي انگيزه‌اي براي ورود به پروژه‌هاي مولد نخواهد داشت. شكستن اين انحصارها و بهبود فضاي كسب‌وكار، پيش‌شرط هر برنامه توسعه‌اي است. حمايت از توليد داخلي نيز نبايد صرفا با معيار قيمت سنجيده شود. بسياري از كشورها، حتي اقتصادهاي بزرگ جهان، در مقاطعي از صنايع داخلي خود حمايت كرده‌اند، زيرا اشتغال، انتقال فناوري و افزايش توان توليد ملي، منافعي فراتر از اختلاف قيمت كوتاه‌مدت دارند. اگر كالايي قابليت توليد در داخل را دارد، سياستگذاري بايد به گونه‌اي باشد كه توليدكننده ايراني فرصت رقابت و رشد پيدا كند. رشد اقتصادي در نهايت از دل مجموعه‌اي از اصلاحات هماهنگ شكل مي‌گيرد؛ از فعال‌سازي ظرفيت‌هاي كشاورزي و صنعتي گرفته تا توسعه زيرساخت، تقويت اقتصاد ديجيتال و ايجاد امنيت براي سرمايه‌گذاري. در شرايط تحريم، اتكا به توان داخلي يك انتخاب صرف نيست، بلكه ضرورتي براي حفظ اشتغال، افزايش درآمد ملي و كاهش وابستگي اقتصاد به منابع ارزي است. ايران ظرفيت‌هاي فراواني براي رشد دارد؛ مساله اصلي، تبديل اين ظرفيت‌ها به سياست‌هاي اجرايي و فراهم كردن فضايي است كه توليد و سرمايه‌گذاري بتوانند موتور اصلي توسعه كشور شوند./تعادل





🔺 کانال تخصصی اقتصاد

🔴 روند پرشتاب جهانی شدن اقتصاد بازار در دهه‌های اخیر و ورود و مشارکت فعال کشورهایی با نظام سیاسی کمونیستی مانند چین و ویتنام در این روند موضوع بسیار پیچیده نظام اقتصاد جهانی امروزی را به نمایش گذاشته است. این دولت‌های کمونیستی به صورت خلاف‌آمد عادت، به جای دفاع از ایدئولوژی رسمی خود، در مقام نماینده حوزه عمومی یا ملت‌شان از منافع ملی کشور خود در چارچوب روابط اقتصاد بین‌المللی دفاع می‌کنند. و طرفه اینکه همین کشورهای کمونیستی بیش از کشورهای کاپیتالیستی بزرگ مانندایالات متحده امریکا نسبت به رعایت قواعد تجارت آزاد حساسیت نشان می‌دهند.

🔴 انترناسیونالیسم کمونیستی ظاهرا دیگر جاییِ در مناسبات قدرت این کشورها ندارد و به نظر می‌رسد منطق امر ملی جای آن‌را گرفته است. درواقع می‌توان گفت امر ملی به عنوان واقعیت عینیِ اجتناب‌ناپذیر خود رابر روایت ایدئولوژیک خیالی تحمیل کرده است. به قول لنین «واقعیت‌ها سر سختند» ، آن‌ها را نمی‌توان نادیده گرفت.

🔴 دکتر موسی غنی نژاد





🟡 کانال تخصصی اقتصاد

🔴 چرا تولید سرانه ایران از ونزوئلا پیشی گرفت؟
⭕️دکتر محمدرضا منجذب

🔹پیش افتادن تولید سرانه (GDP per capita) ایران از ونزوئلا در سال‌های اخیر، بیش از آنکه حاصل یک جهش بزرگ اقتصادی در ایران باشد، ناشی از فروپاشی و انقباض بی‌سابقه و تاریخی اقتصاد ونزوئلا و در مقابل، تاب‌آوری ساختاری و تنوع نسبی اقتصاد ایران در برابر شوک‌های بیرونی است.

تحلیل عوامل اصلی این فاصله گرفتن اقتصادی را می‌توان در چند محور ساختاری بررسی کرد:

۱. درجه تنوع ساختاری و بخش غیرنفتی (Diversification)
ونزوئلا: تا پیش از بحران، بیش از ۹۵ درصد درآمدهای صادراتی و بخش عمده بودجه ونزوئلا مستقیماً به نفت وابسته بود. با افت تولید نفت، کل تابع تولید این کشور متوقف شد و سایر بخش‌ها (کشاورزی و صنعت) به دلیل سنوات متوالی بیماری هلندی و قیمت‌گذاری دستوری عملاً از بین رفته بودند.

ایران: ایران با وجود وابستگی نفتی، دارای یک بخش غیرنفتی گسترده شامل صنایع مادر (پتروشیمی، فولاد، مس)، بخش کشاورزی، خدمات و صنایع کارخانه‌ای است. در دوران تحریم، بخش غیرنفتی ایران توانست تا حدی جبران‌کننده افت درآمد‌های نفتی باشد و سطح پایه‌ای از تولید ناخالص داخلی را حفظ کند.

۲. نوع نفت، فناوری پالایشی و زنجیره ارزش
ونزوئلا: نفت ونزوئلا از نوع بسیار سنگین (Super Heavy) در کمربند اورینوکو است که برای استخراج، پالایش و انتقال نیازمند مخلوط کردن با میعانات سبک و سبُک‌کننده‌های وارداتی است. تحریم‌های آمریکا صادرات این سبک‌کننده‌ها به ونزوئلا را بلوکه کرد و تولید نفت این کشور از حدود ۳ میلیون بشکه در روز به زیر ۵۰ structure تا ۷۰۰ هزار بشکه سقوط کرد.

ایران: نفت ایران تنوع بیشتری دارد و زیرساخت‌های پالایشی و پتروشیمی داخلی (مانند پالایشگاه ستاره خلیج فارس) امکان تبدیل نفت خام و گاز به فرآورده‌های دارای ارزش افزوده و بنزین را فراهم کرد. این موضوع نه‌تنها کشور را از واردات سوخت بی‌نیاز کرد، بلکه صادرات فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی به یک منبع درآمدی ارزی جدید تبدیل شد.

۳. جغرافیای اقتصادی و تجارت منطقه‌ای (Trade Network)
ونزوئلا: به لحاظ جغرافیایی در آمریکای لاتین ایزوله است و همسایگان بلاواسطه آن (مانند کلمبیا و برزیل) عموماً همسو با سیاست‌های تحریمی آمریکا بودند. بنابراین امکان دور زدن تحریم‌ها و تجارت خرد مرزی برای ونزوئلا بسیار محدود بود.

ایران: قرار گرفتن در منطقه‌ای استراتژیک با ۱۵ همسایه خاکی و آبی، بازار ۳۰۰ میلیونی منطقه‌ای (عراق، ترکیه، کشورهای خلیج فارس، آسیای مرکزی و پاکستان) و امکان مبادله تجاری غیررسمی، تهاتری و ارزی را فراهم کرد. این شبکه مویرگی تجارت منطقه‌ای، مانع از انسداد کامل مبادلات تجاری ایران شد.

۴. اجتناب از ابرتورم مطلق و حفظ کارکرد سیستم پولی
ونزوئلا: ونزوئلا وارد نرخ‌های ابرتورم نجومی (بالای ۱,۰۰۰,۰۰۰ درصد) شد که رسماً واحد پول ملی (بولوار) را نابود کرد، سیستم بانکی و اعتباری را از کار انداخت و تولید را کاملاً فلج ساخت. (کاهش بیش از ۷۰ درصدی حجم اقتصاد ظرف چند سال).

ایران: اگرچه ایران تورم‌های بالا و مزمن (در محدوده ۳۰ تا ۵۰ درصد) را تجربه کرده، اما با وجود شوک‌های ارزی، موفق شد از ورود به دامنه «ابرتورم مهارنشدنی» جلوگیر کند. سیستم بانکی و شبکه پرداخت کشور باقی ماند و مبادلات اقتصادی داخلی متوقف نشد.

۵. امنیت غذایی و تامین کالاهای پایه
ونزوئلا: فروپاشی کامل بخش کشاورزی باعث شد این کشور برای تامین ابتدایی‌ترین کالاهای غذایی به واردات وابسته شود. با افت درآمد ارزی، بحران حاد انسانی و کمبود شدید غذا رخ داد که به خروج بیش از ۷ میلیون نفر (حدود یک‌چهارم جمعیت) منجر شد.

ایران: وجود بخش کشاورزی داخلی و سیاست‌های حمایت از تولید کالاهای اساسی، توانست حداقل امنیت غذایی و تامین سفره پایه جامعه را تضمین کند و از فروپاشی معیشتی در سطح مطلق جلوگیری نماید.

در مجموع، شاکله صنعتی پیشین، زنجیره ارزش داخلی، تنوع صادرات غیرنفتی و دسترسی به بازارهای منطقه‌ای، به عنوان یک «کف حمایتی» عمل کردند که مانع از سقوط آزاد GDP ایران به سطح ونزوئلا شد.

🔴 ویدیوی مقایسه تولید سرانه دو کشور طی زمان


🔴 کانال دکتر منجذب

🔵 چگونه ایران با ابرتورم مواجه خواهد شد؟

🔵 دکترعلی قنبری، عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس

♦️در شرایط فعلی تحریم‌ها، دوبار جنگ در سال گذشته، محاصره، عدم‌امکان صادرات و واردات و فروش نفت(تامین ارز)، علاوه‌بر کاهش ارزش پول ملی و ایجاد تورم، اعتماد به پول ملی و سیاستگذار را نشانه رفته است.
در این شرایط اگر صادرات نفت به‌شدت کاهش پیدا کند، دسترسی به ارز حاصل از صادرات دشوار می‌شود، تحریم‌ها تشدید می‌شوند، انتقال پول با خارج مختل می‌شود و ذخایر ارزی قابل‌استفاده به‌شدت کاهش پیدا می‌کند. حال اگر در این شرایط دولت هم با مشکل بودجه مواجه و هم اقتصاد با کمبود ارز مواجه خواهد شود، همجوشی و تشدید و اثر کاتالیزوری پیدا می‌کند.

♦️در این شرایط استقلال بانک مرکزی عملا از بین می‌رود و سلطه مالی‌
(Fiscal Dominance) رخ می‌دهد یعنی سیاست پولی تابع نیازهای مالی دولت می‌شود؛ نقطه بسیار خطرناکی که بانک مرکزی تبدیل به تامین‌کننده نهایی مخارج دولت می‌شود. ریال وارد یک مارپیچ سقوط اعتماد می‌شود که این شاید از خود «چاپ پول» مهم‌تر باشد. مردم و بنگاه‌ها دیگر قیمت‌ها را با ریال تعیین نمی‌کنند بنابراین این مرحله بسیار مهمی است که مثلا فروشنده‌ دیگر نمی‌گوید این کالا ۲۰۰‌میلیون‌تومان است بلکه در ذهنش می‌گوید این کالا معادل ۸۰۰‌دلار است؛ قیمت ریالی را امروز براساس دلار حساب می‌کنم. در این وضعیت پول ملی عملا کارکرد خود را به‌عنوان واحد حساب و ذخیره ارزش  از دست می‌دهد.


♦️در این حالت نرخ ارز وارد یک چرخه خودتقویت‌شونده می‌شود و افزایش کسری بودجه به خلق پول، افزایش تورم، افزایش تقاضا برای ارز، کاهش ارزش پول ملی، افزایش قیمت کالاهای وارداتی و مواداولیه‌، ایجاد تورم، ایجاد انتظارت تورمی و کاهش تقاضای دوباره برای ریال، افزایش تقاضا برای ارز و سیکل ادامه‌دار فوق می‌شود که در اقتصاد به آن مارپیچ تورمی می‌گویند.
دولت‌ها نیز برای مقابله با ابرتورم به اقداماتی مانند مهار کسری بودجه، استقلال بانک مرکزی، افزایش دسترسی به ارز و درآمد صادراتی، ایجاد اعتماد نسبی به پول ملی، مهار خلق اعتبار و برداشت‌های غیرمجاز و برنامه معتبر برای تثبیت مالی و پولی روی می‌آورند.


♦️براساس موارد فوق‌الذکر، سوالی که مطرح می‌شود این است که ایران چه‌موقع دچار ابرتورم خواهد شد؟ پاسخ آن است که اگر عدم امکان دسترسی به منابع ارزی، ایجاد دوباره جنگ، تشدید تحریم‌ها و محاصره زمینی، دریایی و هوایی به‌صورت کارا و اثربخش توسط آمریکا و هم‌پیمانان آنها انجام شود و ایران در قبال آن قدرت مقابله و تاب‌آوری لازم را نداشته باشد امکان مواجهه با ابرتورم وجود دارد./متن کامل





♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔵 با سلام. لینک کانال‌ها و گروه‌های مفید به شرح زیر است:


♦️کانال تخصصی اقتصاد

♦️کانال گفتار اقتصادی

♦️کانال مدل های اقتصادسنجی

♦️کانال دکتر محمدرضا منجذب

♦️رویدادهای اقتصادی

♦️کانال با اساتید اقتصاد

♦️ گروه تحلیل اقتصادی

♦️گروه ایویوز، استاتا و اقتصادسنجی

♦️ رزومه دکتر منجذب











♦️ کانال تخصصی اقتصاد

📹 پروفسور هاشم پسران استاد اقتصاد دانشگاه کمبریج: تورم، ابرتورم می‌شود؟

▫️تورم هم از نگاه افکار عمومی و هم از چشم سیاستگذاران به مهم‌ترین شاخص کلان اقتصادی تبدیل شده است که آینده تاریکی را ترسیم می‌کند. در این میان، پرسش‌های اصلی آن است که آیا تورم مزمن، می‌تواند به ابرتورم تبدیل شود؟

▫️ابرتورم چگونه تعریف می‌شود؟ و چه شاخص‌هایی می‌توانند خبر از ابر تورم در آینده دهند؟

مطلب مرتیط: تورم و مصايبي كه در اثر آن بروز مي‌كند



♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔵 جنگ بهانه‌ای برای دولت به منظور آزادسازی قیمت‌ها شد

👤دکتر حسین راغفر:

🔹به‌طور طبیعی، جنگ پیامدهای خاص خود را دارد و قطعاً بر انتظارات جامعه و مردم نیز تأثیر می‌گذارد؛ اما نباید تمام مسائل و مشکلات تورمی کشور را به جنگ نسبت داد. به اعتقاد من، جنگ بهانه‌ای شد تا دولت قیمت‌ها، به‌ویژه نرخ ارز، را به شکلی بی‌سابقه افزایش دهد. یکی از دلایل اصلی این وضعیت، کسری بودجه دولت‌ها، از جمله دولت فعلی، و همچنین نحوه تخصیص منابع کلان ارزی است.





♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🟢 چرا رشد اقتصاد منفی شد؟

🟢دکتر حسین درودیان، اقتصاددان:

🔹 منفی شدن رشد اقتصادی در بهار ۱۴۰۵ با توجه به شرایط جنگی قابل انتظار بود. بیشترین آسیب به بخش‌های وابسته به تجارت خارجی، به‌ویژه نفت، صنایع و معادن وارد شد، در حالی که کشاورزی به‌دلیل وابستگی کمتر به خارج رشد مثبت داشت.

🔹 بخش خدمات نیز با کاهش درآمد و قدرت خرید مردم تحت تأثیر قرار گرفت. ادامه مسیر رشد اقتصاد به نحوه پایان جنگ، ایجاد گشایش اقتصادی و کاهش فشارهای ناشی از تحریم‌ها بستگی دارد.

🔹 برای تداوم بازگشت اقتصاد به مسیر رشد و جلوگیری از استمرار رشد منفی، در کوتاه‌مدت مهم‌ترین مسئله، مدیریت شرایط جنگی و عبور موفق از آن است. نحوه پایان یافتن جنگ می‌تواند آثار قابل‌توجهی بر چشم‌انداز اقتصادی کشور داشته باشد. اگر پایان جنگ زمینه‌ای برای گشایش اقتصادی و کاهش فشارهای تحریمی ایجاد کند، اقتصاد ایران می‌تواند به تدریج به مسیر رشدهای بالاتر بازگردد.

🔹 در مقابل، اگر پس از پایان جنگ تغییر محسوسی در شرایط روابط خارجی و فشارهای اقتصادی ایجاد نشود، ممکن است اقتصاد صرفاً به شرایط پیش از جنگ بازگردد؛ شرایطی که در آن نیز به دلیل تداوم محدودیت‌های خارجی، زمینه برای دستیابی به رشد اقتصادی قابل توجه محدود بود.

🔹 در نهایت، چشم‌انداز رشد اقتصادی ایران در ماه‌ها و سال‌های آینده تنها به عملکرد بخش‌های مختلف در داخل کشور وابسته نیست، بلکه به نحوه مدیریت شرایط موجود، چگونگی پایان جنگ و مهم‌تر از آن، میزان استفاده از شرایط پس از جنگ برای ایجاد گشایش اقتصادی و کاهش فشارهای ناشی از تحریم‌ها بستگی خواهد داشت./متن کامل





♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔵مهمترین مساله امروز ایران
🔵 دکتر علی سرزعیم



☘️دیروز در جایی صحبت می کردم. گفتم راحت ترین کار این است که به حاکمان فعلی بگوییم بی خیال ایدئولوژی و اهداف آرمانی شوید و فقط توسعه را هدف بگیرید و برای این مقصود با آمریکا (و اسرائیل) کنار بیایید. در سمت دیگر هم کار ساده ای است که به حاکمان بگوییم بی خیال توسعه شوید و فقط اهداف ایدئولوژیک و آرمانی را دنبال کنید و نارضایتی مردم را نهایتا با گلوله سرکوب کنید. این راه حلهای ساده امکان پذیری اجرایی ندارند. مهمترین مسئله امروز ایران یافتن راه حلی است که سه قید را هم زمان حل کند.

1) ترجیحات حاکمان ایدئولوژیک را تا جای ممکن برآورده سازد.
2) ترجیحات مردم عادی برای توسعه را تا جای ممکن برآورده سازد.
3) در رابطه با آمریکا مدیریت تنش صورت گیرد و یک صلح پایدار با آمریکا برقرار سازد.

☘️طبیعتا در ایران امروز کسانی هستند که ابدا به راه حلهای بینابینی قائل نیستند و می گویند کار نباید ترکیبی باشد بلکه یک طرفه و خالص باشد. در همه بخشهای سیاست ایران معتقدان به راه حلهای خالص زیادند ولی اکثریت نیستند. بازی سیاستمداران است که می تواند راه حل ترکیبی عرضه کند که رضایت اکثریت را تامین کرده و اقلیتهای خلوص گرا را به حاشیه براند و سیاست ایران را به ورطه مدنیت و غیرخشونت آمیز بودن برگرداند.





♦️ کانال تخصصی اقتصاد

‍ 🔴 تورم هسته و تغییرات آن در دهه‌های گذشته
🔴دکتر محمدرضا منجذب
 
تورم هسته (Core Inflation) به تغییرات سطح عمومی قیمت‌ها پس از کسر اقلام پرنوسان گفته می‌شود و نشان‌دهنده تورم ساختاری و ریشه‌ای در اقتصاد است. بررسی روند تورم هسته در اقتصاد ایران گویای چند تغییر بنیادین است:
چسبندگی فزاینده به سمت بالا: در دهه‌های ۷۰ و ۸۰، حتی زمانی که تورم کل به واسطه سرکوب قیمت کالاهای اساسی یا ارز یارانه‌ای به‌طور موقت کاهش می‌یافت، تورم هسته به ندرت از هسته سخت ۱۵ تا ۲۰ درصد پایین‌تر می‌آمد. این نشان می‌دهد موتور خلق نقدینگی و کسری بودجه به‌طور مستمر روشن بوده است.
شکاف بین تورم کل و هسته در اثر سیاست‌گذاری: در دوره‌هایی که دولت‌ها اقدام به تثبیت دستوری قیمت انرژی و خوراکی‌ها می‌کردند (مانند دهه ۸۰)، تورم هسته غالباً بالاتر یا نزدیک به تورم کل بود که نشان می‌داد ریشه پولی تورم در حال بزرگ شدن است. بالعکس، با آزادسازی قیمت‌ها (مانند حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی در اوایل دهه ۱۴۰۰)، تورم کل به دلیل جهش قیمت خوراکی‌ها به شدت از تورم هسته فاصله گرفت و بالاتر رفت.
انتقال به کانال‌های جدید در دهه ۹۰ و ۱۴۰۰: تورم هسته که در دهه‌های گذشته در کانال ۲۰ درصد نوسان می‌کرد، در نیمه دوم دهه ۹۰ و ورود به دهه ۱۴۰۰ با یک شیفت ساختاری به کانال ۳۰ تا ۴۰ درصد منتقل شده است. رشد مداوم نقدینگی، ناترازی شبکه بانکی و انتظارات تورمیِ نهادینه شده، باعث شده تا تورم هسته در ایران کاملاً ساختاری شود و مهار آن نیازمند اصلاحات بسیار عمیق دارد.
 
تورم هسته معیاری است که نوسانات مقطعی و پرنوسان قیمت‌ها (مانند مواد غذایی و انرژی) را حذف می‌کند تا روند پایدار و بلندمدت تورم را نشان دهد. بر اساس داده‌های موجود، تورم هسته در ایران طی سال‌های اخیر به شدت افزایش یافته و از حدود ۱۵ تا ۱۶ درصد به حدود ۲۵ درصد رسیده است. این افزایش عمدتاً ناشی از عوامل ساختاری و شوک‌های بیرونی است.
چرا تورم هسته افزایش یافته است؟ افزایش تورم هسته در ایران ریشه در چند عامل کلیدی دارد:
۱. شوک‌های خارجی و تحریم‌ها
۲. انتظارات تورمی و تورم خدمات
۳. شوک‌های ارزی
۴. عوامل ساختاری
بر اساس داده‌های موجود، پیش‌بینی دقیق تورم هسته ایران برای چند سال آینده دشوار است، اما روندهای فعلی نشان می‌دهد که این شاخص در کوتاه‌مدت کاهش چشمگیری نخواهد داشت. تحلیل‌ها حاکی از آن است که تورم هسته در سطوح بالا ماندگار شده و مسیر آن به شدت به تحولات سیاسی و ژئوپلیتیک گره خورده است.
 
🔺 چرا تورم هسته ماندگار است؟
فشارهای ساختاری + شوک‌های ارزی و تجاری + وابستگی به تنش‌های سیاسی
سناریوهای پیشرو برای تورم کل
| سناریو | فرض میانگین تورم ماهانه | تورم نقطه‌ای اسفند ۱۴۰۵ |
| تداوم تنش‌ها | ۶.۴٪ | حدود ۹۹٪ (آستانه سه‌رقمی) |
| نه جنگ، نه صلح | ۴.۸٪ | حدود ۸۰٪ |
| تفاهم و تنش‌زدایی | ۳.۲٪ | حدود ۶۲٪ |
 
🔺پیش‌بینی نهادهای بین‌المللی
صندوق بین‌المللی پول (IMF) نیز پیش‌بینی کرده که تورم ایران در سال ۲۰۲۶ به حدود ۶۸.۹٪ برسد و سپس در سال ۲۰۲۷ به ۳۹.۶٪ کاهش یابد. این پیش‌بینی نیز کاهش تدریجی را نشان می‌دهد، نه فروکش سریع فشارهای تورمی.
در مجموع، تورم هسته ایران در کوتاه‌مدت و میان‌مدت به احتمال زیاد در سطوح بالا باقی می‌ماند. مسیر دقیق آن به تحولات سیاسی، ثبات ارزی و اصلاحات ساختاری بستگی دارد که در حال حاضر چشم‌انداز روشنی برای آن متصور نیست.

🔷 خلاصه مطلب بصورت ویدیو

🔴 کانال دکتر منجذب