🔴 تورم هسته و تغییرات آن در دهههای گذشته
🔴دکتر محمدرضا منجذب
تورم هسته (Core Inflation) به تغییرات سطح عمومی قیمتها پس از کسر اقلام پرنوسان گفته میشود و نشاندهنده تورم ساختاری و ریشهای در اقتصاد است. بررسی روند تورم هسته در اقتصاد ایران گویای چند تغییر بنیادین است:
چسبندگی فزاینده به سمت بالا: در دهههای ۷۰ و ۸۰، حتی زمانی که تورم کل به واسطه سرکوب قیمت کالاهای اساسی یا ارز یارانهای بهطور موقت کاهش مییافت، تورم هسته به ندرت از هسته سخت ۱۵ تا ۲۰ درصد پایینتر میآمد. این نشان میدهد موتور خلق نقدینگی و کسری بودجه بهطور مستمر روشن بوده است.
شکاف بین تورم کل و هسته در اثر سیاستگذاری: در دورههایی که دولتها اقدام به تثبیت دستوری قیمت انرژی و خوراکیها میکردند (مانند دهه ۸۰)، تورم هسته غالباً بالاتر یا نزدیک به تورم کل بود که نشان میداد ریشه پولی تورم در حال بزرگ شدن است. بالعکس، با آزادسازی قیمتها (مانند حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی در اوایل دهه ۱۴۰۰)، تورم کل به دلیل جهش قیمت خوراکیها به شدت از تورم هسته فاصله گرفت و بالاتر رفت.
انتقال به کانالهای جدید در دهه ۹۰ و ۱۴۰۰: تورم هسته که در دهههای گذشته در کانال ۲۰ درصد نوسان میکرد، در نیمه دوم دهه ۹۰ و ورود به دهه ۱۴۰۰ با یک شیفت ساختاری به کانال ۳۰ تا ۴۰ درصد منتقل شده است. رشد مداوم نقدینگی، ناترازی شبکه بانکی و انتظارات تورمیِ نهادینه شده، باعث شده تا تورم هسته در ایران کاملاً ساختاری شود و مهار آن نیازمند اصلاحات بسیار عمیق دارد.
تورم هسته معیاری است که نوسانات مقطعی و پرنوسان قیمتها (مانند مواد غذایی و انرژی) را حذف میکند تا روند پایدار و بلندمدت تورم را نشان دهد. بر اساس دادههای موجود، تورم هسته در ایران طی سالهای اخیر به شدت افزایش یافته و از حدود ۱۵ تا ۱۶ درصد به حدود ۲۵ درصد رسیده است. این افزایش عمدتاً ناشی از عوامل ساختاری و شوکهای بیرونی است.
چرا تورم هسته افزایش یافته است؟ افزایش تورم هسته در ایران ریشه در چند عامل کلیدی دارد:
۱. شوکهای خارجی و تحریمها
۲. انتظارات تورمی و تورم خدمات
۳. شوکهای ارزی
۴. عوامل ساختاری
بر اساس دادههای موجود، پیشبینی دقیق تورم هسته ایران برای چند سال آینده دشوار است، اما روندهای فعلی نشان میدهد که این شاخص در کوتاهمدت کاهش چشمگیری نخواهد داشت. تحلیلها حاکی از آن است که تورم هسته در سطوح بالا ماندگار شده و مسیر آن به شدت به تحولات سیاسی و ژئوپلیتیک گره خورده است.
🔺 چرا تورم هسته ماندگار است؟
فشارهای ساختاری + شوکهای ارزی و تجاری + وابستگی به تنشهای سیاسی
سناریوهای پیشرو برای تورم کل
| سناریو | فرض میانگین تورم ماهانه | تورم نقطهای اسفند ۱۴۰۵ |
| تداوم تنشها | ۶.۴٪ | حدود ۹۹٪ (آستانه سهرقمی) |
| نه جنگ، نه صلح | ۴.۸٪ | حدود ۸۰٪ |
| تفاهم و تنشزدایی | ۳.۲٪ | حدود ۶۲٪ |
🔺پیشبینی نهادهای بینالمللی
صندوق بینالمللی پول (IMF) نیز پیشبینی کرده که تورم ایران در سال ۲۰۲۶ به حدود ۶۸.۹٪ برسد و سپس در سال ۲۰۲۷ به ۳۹.۶٪ کاهش یابد. این پیشبینی نیز کاهش تدریجی را نشان میدهد، نه فروکش سریع فشارهای تورمی.
در مجموع، تورم هسته ایران در کوتاهمدت و میانمدت به احتمال زیاد در سطوح بالا باقی میماند. مسیر دقیق آن به تحولات سیاسی، ثبات ارزی و اصلاحات ساختاری بستگی دارد که در حال حاضر چشمانداز روشنی برای آن متصور نیست.
🔷 خلاصه مطلب بصورت ویدیو
🔴 کانال دکتر منجذب
Post #8765
508
