🔵 چگونه ایران با ابرتورم مواجه خواهد شد؟

🔵 دکترعلی قنبری، عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس

♦️در شرایط فعلی تحریم‌ها، دوبار جنگ در سال گذشته، محاصره، عدم‌امکان صادرات و واردات و فروش نفت(تامین ارز)، علاوه‌بر کاهش ارزش پول ملی و ایجاد تورم، اعتماد به پول ملی و سیاستگذار را نشانه رفته است.
در این شرایط اگر صادرات نفت به‌شدت کاهش پیدا کند، دسترسی به ارز حاصل از صادرات دشوار می‌شود، تحریم‌ها تشدید می‌شوند، انتقال پول با خارج مختل می‌شود و ذخایر ارزی قابل‌استفاده به‌شدت کاهش پیدا می‌کند. حال اگر در این شرایط دولت هم با مشکل بودجه مواجه و هم اقتصاد با کمبود ارز مواجه خواهد شود، همجوشی و تشدید و اثر کاتالیزوری پیدا می‌کند.

♦️در این شرایط استقلال بانک مرکزی عملا از بین می‌رود و سلطه مالی‌
(Fiscal Dominance) رخ می‌دهد یعنی سیاست پولی تابع نیازهای مالی دولت می‌شود؛ نقطه بسیار خطرناکی که بانک مرکزی تبدیل به تامین‌کننده نهایی مخارج دولت می‌شود. ریال وارد یک مارپیچ سقوط اعتماد می‌شود که این شاید از خود «چاپ پول» مهم‌تر باشد. مردم و بنگاه‌ها دیگر قیمت‌ها را با ریال تعیین نمی‌کنند بنابراین این مرحله بسیار مهمی است که مثلا فروشنده‌ دیگر نمی‌گوید این کالا ۲۰۰‌میلیون‌تومان است بلکه در ذهنش می‌گوید این کالا معادل ۸۰۰‌دلار است؛ قیمت ریالی را امروز براساس دلار حساب می‌کنم. در این وضعیت پول ملی عملا کارکرد خود را به‌عنوان واحد حساب و ذخیره ارزش  از دست می‌دهد.


♦️در این حالت نرخ ارز وارد یک چرخه خودتقویت‌شونده می‌شود و افزایش کسری بودجه به خلق پول، افزایش تورم، افزایش تقاضا برای ارز، کاهش ارزش پول ملی، افزایش قیمت کالاهای وارداتی و مواداولیه‌، ایجاد تورم، ایجاد انتظارت تورمی و کاهش تقاضای دوباره برای ریال، افزایش تقاضا برای ارز و سیکل ادامه‌دار فوق می‌شود که در اقتصاد به آن مارپیچ تورمی می‌گویند.
دولت‌ها نیز برای مقابله با ابرتورم به اقداماتی مانند مهار کسری بودجه، استقلال بانک مرکزی، افزایش دسترسی به ارز و درآمد صادراتی، ایجاد اعتماد نسبی به پول ملی، مهار خلق اعتبار و برداشت‌های غیرمجاز و برنامه معتبر برای تثبیت مالی و پولی روی می‌آورند.


♦️براساس موارد فوق‌الذکر، سوالی که مطرح می‌شود این است که ایران چه‌موقع دچار ابرتورم خواهد شد؟ پاسخ آن است که اگر عدم امکان دسترسی به منابع ارزی، ایجاد دوباره جنگ، تشدید تحریم‌ها و محاصره زمینی، دریایی و هوایی به‌صورت کارا و اثربخش توسط آمریکا و هم‌پیمانان آنها انجام شود و ایران در قبال آن قدرت مقابله و تاب‌آوری لازم را نداشته باشد امکان مواجهه با ابرتورم وجود دارد./متن کامل





♦️ کانال تخصصی اقتصاد