TGViewer
Channel Public Channel
دەبیرخانەێ زوان و ئەدەبیات کوردی ئیلام

دەبیرخانەێ زوان و ئەدەبیات کوردی ئیلام

@dzakordiilam

ده‌روه‌چەێل پەێوەندی وەرد دەبیرخانە:

پیشنهادها، نظرات و مطالب خود را به آی‌دی‌های زیر بفرستید.
مطالب مربوط به زبان‌شناسی و واژه‌سازی به:
@ArashPallizban
و مطالب و موارد مربوط به ادبیات و امور عمومی به:
@zahersaraei
Subscribers
330
Photos
296
Videos
25
Links
121
Recent Posts 14 shown
Post #510 65
زاگرس همیشه سخن گفته است؛
و اکنون نوبت دانشگاه است که صدای زاگرس را بنویسد

خبر راه‌اندازی رشته کارشناسی زبان و ادبیات کُردی در دانشگاه ایلام، تنها خبر افزوده‌شدن یک رشته دانشگاهی به فهرست رشته‌های تحصیلی نیست، این اتفاق را می‌توان؛ گامی مهم در جهت دانشگاهی‌شدن بخشی از میراث زبانی، ادبی و فرهنگی سرزمینی دانست، که قرن‌هاست، روایت‌هایش را سینه‌به‌سینه و نسل‌ به‌ نسل، منتقل کرده است.

ایلام، این سرزمین زاگرس‌نشین، جایی است،  که کوه‌های "قلاقیران"، "کبیرکوه"، "دینارکوه" و "مانشت"، همچون حافظان خاموش تاریخ ایستاده‌اند و "سیمره"،
"کنگیر" و "کنجان چم"  بخشی از جغرافیایی را شکل داده‌اند، که فرهنگ و زبان در آن، نه در کتاب‌ها، بلکه در زندگی روزمره مردم نفس کشیده است.

در چنین جغرافیایی، زبان تنها وسیله گفت‌وگو نیست؛ حافظه تاریخی یک ملت است. لالایی مادران، داستان‌های شبانه پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها، حماسه‌های پهلوانی، ضرب‌المثل‌ها، سوگ‌سروده‌ها، آوازهای کار، ترانه‌های عاشقانه، افسانه‌ها، چیستان‌ها و روایت‌های مردمی، همه بخش‌هایی از گنجینه‌ای هستند، که سال‌ها عمدتاً در حافظه مردم زیسته‌اند.

اکنون دانشگاه می‌تواند این گنجینه شفاهی را به عرصه پژوهش، نقد و مکتوب‌سازی وارد کند. قدرت زبان در مکتوب‌شدن آن است، که آنچه قرن‌ها در حافظه زیسته، امکان ماندگاری در تاریخ پیدا کند. اهمیت این موضوع در ایلام دوچندان است. سرزمینی، که تاریخ معاصر آن با حوادث بزرگی چون جنگ تحمیلی گره خورده است.

مردمان این دیار در سال‌های جنگ، در کنار مرز و در دامنه‌های زاگرس، بخشی از سخت‌ترین صفحات تاریخ معاصر ایران را زیسته‌اند. بسیاری از خاطرات آن روزها نیز در قالب روایت‌های شفاهی، شعرها، مرثیه‌ها و داستان‌های محلی در حافظه مردم باقی مانده است.

رشته زبان و ادبیات کُردی می‌تواند بستری علمی برای گردآوری، ثبت، تحلیل و مکتوب‌کردن همین میراث باشد؛میراثی که اگر ثبت نشود، بخشی از آن با رفتن
هر نسل، آرام‌آرام از حافظه جمعی دور خواهد شد.

دانشگاه در این میان فقط محل تدریس دستور زبان و تاریخ ادبیات نیست؛ می‌تواند خانه پژوهش درباره حافظه فرهنگی مردم باشد. این رشته می‌تواند پلی باشد. میان آنچه مردم قرن‌ها گفته‌اند و آنچه دانشگاه امروز می‌نویسد. از این منظر، تأسیس رشته زبان و ادبیات کُردی در دانشگاه ایلام، نه بریدن از گذشته، بلکه بازخوانی علمی گذشته است؛ نه محصورشدن در مرزهای جغرافیایی، بلکه گشودن پنجره‌ای برای شناساندن فرهنگ منطقه به پژوهشگران ایران و جهان.

اکنون دانشگاه می‌تواند این صداها را بشنود، صدای زاگرس را به متن تبدیل کند، حافظه را به سند بدل کند، روایت را به پژوهش برساند، و فرهنگ شفاهی را به میراث مکتوب تبدیل کند.

رشته زبان و ادبیات کُردی در دانشگاه ایلام، اگر با نگاه علمی، پژوهشی و گسترده دنبال شود، می‌تواند تنها یک رشته تحصیلی نباشد؛ می‌تواند آغاز پروژه‌ای بزرگ برای شناخت، ثبت و پاسداشت میراث زبانی و ادبی ایلام و بخش‌هایی از فرهنگ
زاگرس باشد. و چه زیباست که زبان مردم، پس از قرن‌ها سینه‌به‌سینه‌گشتن، اکنون فرصت آن را یافته است، که در کتاب، دانشگاه و پژوهش نیز به حیات خود ادامه
دهد.

این اقدام ارزشمند را باید به دانشجویان، استادان، نویسندگان، شاعران، پژوهشگران و همه دوستداران زبان و فرهنگ بومی تبریک گفت؛ به امید آنکه این آغاز، به گسترش پژوهش‌های زبان‌شناختی، ادبی، مردم‌شناختی و فرهنگی و به ثبت میراث شفاهی نسل‌های گذشته بینجامد.

همایون مرادنژادی
رئیس دانشگاه ایلام



https://t.me/DZAkordiilam
Post #508 361
به نام چاشنی بخش زبان‌ها

خداوند سبحان را شاکریم که در سیزدهمین روز از مهرماه، ماه دانش و دانایی و هم‌زمان با روز جهانی معلم، شاهد رویدادی خجسته و ماندگار در عرصه علمی و فرهنگی استان ایلام بودیم؛ رویدادی که با درج رشته کارشناسی زبان و ادبیات کردی دانشگاه ایلام در دفترچه انتخاب رشته آزمون سراسری سال تحصیلی ۱۴۰۵، گامی مهم در مسیر حضور رسمی و نظام‌مند زبان و ادبیات کردی در ساختار آموزش عالی استان به شمار می‌آید.

دبیرخانه زبان و ادبیات کردی ایلام، این رویداد ارزشمند را به همه استادان، پژوهشگران، دانشجویان، نویسندگان، شاعران، فرهیختگان و دوستداران زبان و فرهنگ کردی، به‌ویژه جامعه علمی و فرهنگی استان ایلام، صمیمانه تبریک می‌گوید و از تلاش‌ها و اهتمام مجموعه مدیریتی و علمی دانشگاه ایلام در فراهم آوردن زمینه تحقق این امر مهم، به‌ویژه جناب آقای دکتر مرادنژادی، ریاست محترم دانشگاه، و تمامی استادان و همکاران فرهیخته‌ای که در شکل‌گیری و به ثمر رسیدن این حرکت علمی نقش داشته‌اند، قدردانی می‌کند.

بی‌تردید، راه‌اندازی این رشته را نمی‌توان صرفاً گشایش یک رشته دانشگاهی تازه دانست؛ بلکه باید آن را آغاز مرحله‌ای نوین در مطالعه علمی، آموزش دانشگاهی، پژوهش، مستندسازی و تبیین ابعاد زبانی، ادبی و فرهنگی کردی در استان ایلام تلقی کرد. زبان، تنها ابزار ارتباط میان انسان‌ها نیست؛ بخشی بنیادین از حافظه تاریخی، میراث فرهنگی و هویت جوامع انسانی است و صیانت و توسعه علمی آن، بیش از هر چیز، نیازمند حضور جدی آن در نهاد دانشگاه و عرصه پژوهش است.
امید است ایجاد این رشته در دانشگاه ایلام، سرآغاز حرکتی گسترده و علمی برای شناخت دقیق‌تر ظرفیت‌های زبانی و ادبی کردی، تربیت نسل تازه‌ای از پژوهشگران و متخصصان، توسعه مطالعات گویش‌شناختی و ادبی، گردآوری و مستندسازی میراث شفاهی و مکتوب و فراهم ساختن زمینه برای تولید دانش و محتوای علمی در این حوزه باشد.

دبیرخانه زبان و ادبیات کردی ایلام نیز، به‌عنوان مرجع رسمی فعالیت‌های کردی‌پژوهی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ایلام، با توجه به رسالت فرهنگی و علمی خود و با اتکا به ظرفیت‌های موجود در میان استادان، پژوهشگران و فعالان فرهنگی استان، آمادگی کامل خود را برای شکل‌گیری و گسترش همکاری‌های علمی، آموزشی، پژوهشی و فرهنگی با دانشگاه ایلام اعلام می‌دارد.

این دبیرخانه در دو سال گذشته، افتخار برگزاری دو دوره آموزش رسم‌الخط زبان کردی برای دانشجویان و نیز برگزاری نشست هم‌اندیشی با هیئت‌رئیسه محترم دانشگاه ایلام را در کارنامه خود داشته است و بر این باور است که استمرار و تعمیق چنین تعاملاتی می‌تواند زمینه‌ساز بهره‌گیری از تمامی ظرفیت‌ها و قابلیت‌های علمی، آموزشی، پژوهشی و فرهنگی موجود در حوزه زبان و ادبیات کردی باشد.

از این منظر، دبیرخانه زبان و ادبیات کردی ایلام، شکل‌گیری رشته کارشناسی زبان و ادبیات کردی در دانشگاه ایلام را نه پایان یک مسیر، بلکه آغاز یک راه علمی و فرهنگی تازه می‌داند؛ راهی که در آن دانشگاه، نهادهای فرهنگی، استادان، پژوهشگران و جامعه فرهنگی استان می‌توانند در کنار یکدیگر، برای شناخت، پاسداشت، بالندگی و انتقال این میراث ارزشمند به نسل‌های آینده گام بردارند.

امید آن داریم که این حرکت مبارک، طلیعه حضور پررنگ‌تر زبان و ادبیات کردی در عرصه‌های علمی و دانشگاهی استان و زمینه‌ساز شکل‌گیری جریان‌های پایدار پژوهشی و آموزشی در این حوزه باشد.

آرش پالیزبان
مدیرعامل دبیرخانه زبان و ادبیات کردی ایلام


https://t.me/DZAkordiilam
Post #501 531
ئەوڕێ کەفتن کارناسی زوان و ئەدەبیات کوردی دە دانشگاھ ئیلام وە گێشت لاین‌دارەیل زوان کوردی بمارگ.💐

با کمال افتخار و مسرت ایجاد رشته کارشناسی زبان و ادبیات کردی در دانشگاه ایلام را که تلاقی فرهنگ و دانش در استانمان است به همه دوستداران فرهنگ، و زبان و ادبیات کردی و نیز دست‌اندرکاران و مسئولان دانشگاه ایلام خاصه ریاست محترم دانشگاه ایلام دکتر مرادنژادی عزیز تبریک می‌گوییم.
امیدواریم این اقدام فرهنگی برجسته بتواند در حفظ، ترویج و آموزش زبان کردی راهگشا باشد.



https://t.me/DZAkordiilam
Post #500 327
🟠 ارزش علمی و زبان‌شناسانه زبان مادری

✍علی محمدبیانی

▫️زبان مادری فقط زبانی برای سخن گفتن با خانواده و نزدیکان نیست؛ یکی از مهم‌ترین اسناد زندهٔ شناخت انسان، جامعه و تاریخ است. هر زبان، حاصل قرن‌ها تجربهٔ جمعی است و در واژه‌ها، ساخت جمله‌ها، شیوهٔ نام‌گذاری، ضرب‌المثل‌ها و حتی در سکوت‌ها و حذف‌هایش، بخشی از جهان‌بینی و تجربهٔ تاریخی گویشوران خود را نگه می‌دارد.

▫️از دید زبان‌شناسی، هیچ زبانی ذاتاً بر زبان دیگر برتری ندارد. ارزش علمی یک زبان به شمار گویشوران، قدرت سیاسی، گسترهٔ جغرافیایی یا میزان حضور آن در مدرسه و رسانه وابسته نیست. هر زبان یک نظام پیچیده و منسجم آوایی، واژگانی و دستوری است که می‌تواند موضوع پژوهش علمی باشد.

▫️اهمیت زبان مادری از اینجا بیشتر آشکار می‌شود که بسیاری از پدیده‌های زبانی فقط در زبان‌های بومی قابل مشاهده‌اند. یک زبان ممکن است برای بیان زمان، حالت، خویشاوندی، مالکیت، حرکت، مکان، احترام یا رابطهٔ انسان با طبیعت، امکاناتی داشته باشد که در زبان دیگری به همان شکل وجود ندارد. از این رو، هر زبان برای زبان‌شناس مانند یک آزمایشگاه طبیعی است.

▫️زبان مادری همچنین آرشیوی از تاریخ اجتماعی است. نام محله‌ها، خیابانها، شهرها، روستاها، کوه‌ها و رودها؛ نام ابزارهای قدیمی؛ واژه‌های مربوط به بازار، آهنگری، کشاورزی، دامداری، پوشاک، خوراک و آیین‌ها؛ و حتی اصطلاحاتی که نسل امروز کمتر می‌شناسد، می‌توانند اطلاعاتی دربارهٔ شیوهٔ زندگی نسل‌های گذشته در اختیار پژوهشگر بگذارند.

▫️به همین دلیل، از میان رفتن یک زبان فقط از دست رفتن مجموعه‌ای از واژه‌ها نیست؛ بخشی از تنوع شناختی و فرهنگی بشر از میان می‌رود. هر زبان، یکی از شیوه‌های ممکن انسان برای فهم و نام‌گذاری جهان است.

پس پاسداری از زبان مادری را نباید صرفاً یک مسئلهٔ احساسی یا هویتی دانست. زبان مادری موضوع علم، سند تاریخ، حافظهٔ فرهنگی و بخشی از میراث بشری است.

اگر زبان را بشناسیم، فقط زبان خود را بهتر نمی‌شناسیم؛ انسان و جامعه را نیز دقیق‌تر می‌بینیم، چون زبان با هزاران لغت و تعبیر و ترم و اصطلاح در حقیقت حافظه ملی و ذخیره ناملموس و معنوی است.



⏭ Metam
✅ @pishroaz
Post #499 251

Forwarded from Arash Pallizban

۳ــ "و" کشیده یا جفت، کە بە شکل "وو" نوشتە می‌شود و معادل "u" در زبان انگلیسی است.
جفت واو "وو"؛
سوپ 👈 سووپ
گوشت 👈 گووشت
🔑در زبان کردی تمامی واو هایی که در آغاز کلمه هستند به صورت تک واو "و" نوشتە می‌شوند.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔺15ــ سایر حروف الفبای زبان کردی؛
🔻بقیۀ حروف "ب - پ - ج - چ - ح - خ - د - ژ - ش - ع - غ - ف - ق - ک - گ - م - ن - هـ - ی" کاربردشان در زبان کردی مثل زبان فارسی است و هیچ تفاوتی ندارند.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
✮نمونەای از یک متن کوتاە با رسم الخط کردی:
ئیمە ئێ ڕووژەێلە وە خاتر ویرووس کوروونا دە ماڵ وسیم تا هەم خوەمان نەگریمەێ ئوو هەم گیروودەێ کەسەێل ترەک نەکەیم.
#_ئیمه_کوروونا_کچنیم
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
https://t.me/darwachdariche

🔻برای آنان‌که علاقمند بە حفظ و یادگیری زبان مادری خود هستند، لطفا نشر دهید.
Telegram دەروەچ// دريچه نوشته‌ها، شعرها، و انتخاب‌های ظاهر سارايي "برداشت از کانال بدون ذکر منبع و لينك كانال اخلاقا ایراد دارد!" @zahersaraei
Post #498 218

Forwarded from Arash Pallizban

📚✍️ آموزش فشردە رسم‌الخط زبان کُردی
🖌آرش پالیزبان، دکترای زبان شناسی
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
در هر زبانی آواهایی وجود دارد که مختص آن زبان است و نمی توان با یک الفبای محدود از زبانی دیگر آن ها را به طور دقیق نشان داد؛ مانند آنچه که زبان فارسی هنگام اقتباس خط عربی با تغییر برخی از حروف الفبای این زبان برای آواهای /گ/، /پ/، /چ/ و /ژ/ با اضافه کردن یک سرکش به /ک/ و یا دو نقطه به حروف /ب/، /ج/ و /ز/  انجام داد.
زبان کردی نیز از این قاعده مستثنی نیست و به دلیل ساختار آوایی خاص این زبان و همچنین وجود گویش های مختلف آن، واجد آواهایی است که نمی توان با استفاده از خط عربی (آرامی) آن‌ها را دقیق نشان داد. به همین دلیل با استفاده از علائم زیر و زبرنویسی بر روی الفبای عربی این نقیصه تا حدودی مرتفع شده است. بر همین اساس، ضروری است جهت رعایت اصل تلفظ صحیح،  با رسم الخط این زبان آشنا شد.
در این جا به طور مختصر مهمترین بخش های ضروری شیوۀ نوشتاری زبان کردی جهت آشنایی کاربران محترم ارئه می شود.
🔺1ــ فتحه ــ‌َــ
🔻فتحه در زبان کردی بصورت "ە، ــه" نوشته می‌شود.
نفت 👈 نەفت
قفس 👈 قەفەس
مرگ 👈مەرگ
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔺2ــ کسرە ـــِ
🔻کسرە در کردی ایلامی کوتاەتر از زبان فارسی است و علامت نوشتاری ندارد.
دل    👈  دڵ
فکر  👈  فکر
نرخ 👈  نرخ
البتە در زبان کردی مصوت  کشیدە ای وجود دارد کە با علامتهای "ـێـ "  و "ـێ"  نشان دادە می شود. مانند:
تێر ( سیر، متضاد گرسنە)، وێ (درخت بید)، نێشت (نِشَست)
همچنین در کردی مناطق ایلام و کرمانشاه صامتی وجود دارد که در رسم الخط با علامت فوق نشان داده می شود. مانند:
تەێر (پرندە)، وەێ (شیون)، نەێشت (نگذاشت)
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔺3ــ ضمە ــ‌ُــ
🔻ضمە در زبان کردی بصورت "ــو، و"  نوشتە می‌شود.
کُرونا 👈 کوروونا
تو  👈 تو
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔺4ــ "آ"
🔻آ  در زبان کردی بە صورت "ئا" نوشتە می‌شود.
آش 👈 ئاش
آواره  👈 ئاواره
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔻5ــ "اَ"
🔻ا  در زبان کردی بصورت "ئە" نوشتە می‌شود.
اَسیر   👈  ئەسیر
اَمین 👈 ئەمین
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔺6ــ "اِ"
🔻ا در زبان کردی بصورت "ئـ"   نوشتە می‌شود.
اِملا 👈 ئمڵا
اِشکال 👈 ئشکاڵ
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔺7ــ "اُ"
🔻ا در زبان کردی بە صورت  "ئو" نوشتە می‌شود.
اُمید    👈  ئومێد
اُردک  👈  ئوردەک
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔺8ــ "ت، ط"
🔻در  زبان کردی فقط  نویسۀ "ت" کاربرد دارد و از "ط" هرگز استفاده نمی‌شود.
سَرطاف     👈  سەرتاف
خاطره  👈  خاتره
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔺9 ــ "ر"
🔻در زبان کردی دو "ر" وجود دارد؛

۱- "ر" خفیف، کە نوشتنش مانند فارسی‌ است مثل تلفظ "ر" در واژۀ "باران" ، "جار (دفعە)"

۲ــ "ر" درشت، کە بە شکل "ڕ" نوشتە می‌شود مثل تلفظ "ر" در واژۀ "ڕووژ"، "جاڕ (مزرعە درو شدە)".

🔑در  زبان کردی هرگاە حرف"ر" در اول کلمە قرار گیرد بە شکل درشت"ڕ" نوشتە و تلفظ می‌شود، مانند ڕۊن، ڕفت، ڕیەن، ڕەخس.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔺10ــ "ز، ذ، ض، ظ"
🔻در  زبان کردی همۀ حروف "ذ - ض - ظ" به شکل "ز" نوشتە می‌شوند.
ذکر 👈 زکر
اذان 👈 ئەزان
ضامن 👈 زامن
مریض 👈 مەریز
حاضر  👈  حازر
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔺11 ــ "س، ص، ث"
🔻در کردی حروف "س‌ــ‌ث-ص"  بە شکل "س" نوشتە می‌شوند.
ثابت  👈  سابت
کوثر   👈  کەوسەر
قصر   👈  قه‌سر
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔺12ــ "ڤ"
🔻این حرف معادل حرف "V" در زبان انگلیسی و "و"  در زبان فارسی است.
مانند: گڤ، ئەڤداڵان، بڤه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔺13ــ "ل"
🔻در  زبان کردی دو "ل" وجود دارد:
"ل" خفیف کە نوشتنش مثل فارسی‌ است مثل تلفظ "ل" در واژەهای لولە، و لازم
"ل" درشت کە بە شکل "ڵ" نوشتە می‌شود و مانند تلفظ l در واژە apple در زبان انگلیسی است. مانند:
گُل  👈  گوڵ
سلام 👈 سڵام
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔺14ــ "و"
🔻در کردی سە نوع «و» وجود دارد؛ «و، ۊ، وو»

۱ــ "و" خفیف، کە نوشتنش مثل فارسی‌ است. مثل تلفظ "و" در کلمە "تو"

۲ــ "ۊ" کە در زبان های ترکی، آلمانی و فرانسە نیز وجود دارد، و بیشتر مختص کردی ایلامی و کلهری است. مانند نمونەهای زیر
تۊ (توت)، تۊڕگ (تمشک)، ڕۊن، پۊل، کۊز، لۊت
Post #497 177

Forwarded from دەروەچ// دريچه

✔️ ڕووژ ئەوەڵ مەدرەسە

✍ مێهدی ئارمانی

ئمڕووژ، ئەوەڵ ِپایزە، ڕووژ ِوە دی هاتن ِم.
ڕووژ ِئەوەڵ مەدرەسە هەم هەسە، ڕووژ ِهاتن زاروەێل وە مەدرەسە.
ڕووژێ ک خوەمی هەم چمە مەدرەسەو چەم
گەردنەم زاروەێلێ ک باڵا ڕواکاننە.
ئمڕووژ چڵ و سێ ساڵە پڕ کردم ئوو کەفتمەسەو سەرەو لێژی ژیان و هەسە هەسمە دە لەم لێژ ژیان.
معەلمێگم!
معەلمێ ک کارێ ڕەوان ناسی و مشاورەس.
فێر ِخوەم کردم، چەم وەرەێلا، چەم وەرەولا
گەردانم و خوەم وە دی نەکردم.
کورەکێیەل، باڵا ڕواکانۊن، ئوو زڵف داۊنەو لا، ئوو بریق ِباق ِبان سەرەێان بۊ.
زەێنم بردمە دهەێ شەس، زاروەێلێ ک سەرەێل تاشیاگێان، کەوەشەێل لاسیکیان،
ئوو پرتاڵەێل شەپ درێان دە وەر چەمۊ.
خوەم دە نام ئەو کورەێل دیم هەگ هاتمەو خوەم. ئاخا...ئاخایانۊ. وە چەمەێلێان وەردم دوتنن. وە چەمەێلم وەردێان دوتم.
ئاێم جار جارێ وە چەمەێل قسیە کەێ!
داشتم ڕاێان دە عشق دوتم، دە عشق، ک بێ ئەۊ، ئاێم گوڵەم ِمردگێگە!
دە یە ک عمر ِئاێم، دارای ِڕاسگانیە.
دە یە ک ئاێم دەێ سن و ساڵە تۊەنێ باڵ بگرێ، عاشق بوو، بخەنێ!
ئوو خەنگێ بووگە قەن، دە نام ِدڵ بنیشێ!
کەفتمەو هۊر ِقسیەێ یەکێ دەو زاناێل ِقەدیمە؛ معلمەێل، باوگن!
باوگەێلێ ک دە زەمین وەرەو ئاسمان بەنەت!
@darwachdariche
Post #496 170

Forwarded from ئیسفا

م شه‌رمه‌زار هۊر تنم ته‌نیا
چۊ سه‌رده‌وا
ک شه‌رمه‌زار گوڵه‌یل سزیاگ خوه‌یه‌


ترجمه:
من شرمسار یاد توام تنها
چون پاییز
که شرمسار گل‌های سوخته‌ی خویش است.


✍محەمەد مورادی نساری
📸سومەیە فەلاحی

@Eisfaa
Post #495 134

Forwarded from دەروەچ// دريچه

✔️ در باب واژۀ «ئاوه‌زا» و دلالت‌های معنایی، زبانی و فرهنگی آن

✍ دکتر #کیومرث_زرافشان

واژۀ «ئاوه‌زا» بی‌گمان یکی از پرمعنا و خوش‌آواترین مفردات زبان کردی به شمار می‌آید. این نام، از حیث ساختار صرفی و ریشه‌شناختی، برآمده از دو جزء بنیادین است: «ئاو» در زبان کردی به معنای آب، و «زا» که از ریشۀ «زادن» مشتق شده و در این ترکیب، مفهوم تراوش، پیدایش و زایش را القا می‌کند. بنابراین، این واژه بر مکانی دلالت دارد که آب در آن متولّی می‌شود و رطوبت، جوهره‌ی ذاتی آن است.
این ترکیب دوگانه، به‌درستی، آیینۀ تمام‌نمای دو رکن اساسی هستی، یعنی «حیات» و «استمرار» به شمار می‌رود. آب، سرچشمۀ حیات است و «زا» (زایش)، تضمین‌کنندۀ دوام و بقای آن. در این واژه، دو حقیقت متعالی و معنوی نهفته است:
نخست، عنصر آب که در اساطیر و باورهای ایرانی‌پیشین از چنان قداست و منزلتی برخوردار بوده است که ایزدبانوی «آناهیتا» نماد آن محسوب می‌شود. ارج و قرب آب در فرهنگ ایران‌زمین تا بدان پایه است که آیینی خاص برای پاسداشت آن، تحت عنوان «آبانگان» (آبانگاه)، هر ساله برگزار می‌شده است. گذشته از این، آب در نظام‌های نمادین، مظهر پاکی و تطهیر است و در روان‌شناسی تحلیلی، خروج از آب استعاره‌ای از تجدید حیات و تولدی دوباره تلقی می‌گردد.
دوم، مقولۀ زایش که به‌مثابۀ عامل تداوم نسل و بقای نوع بشر، از اهمیتی هم‌تراز با آب برخوردار است. به‌گونه‌ای که در باورهای اساطیری برخی ملل آسیایی، تقدسِ نیروی زایندگی و دستگاه باروری، به‌صورتی نمادین و آیینی مورد ستایش قرار گرفته است.
سخن از زبان لطیف و پرمایۀ کردی است که واژگانش به موزونی و نرمی پرنیان می‌ماند. در این زبان، پسوند «زا» نه‌تنها در واژۀ موردبحث، بلکه در مفاهیم خویشاوندی و نسبت‌های معنایی متعددی، همچون «نمه‌زا» و «خوارزا»، به‌کار رفته و شبکه‌ای گسترده از روابط عاطفی و معانی مجازی را پدید آورده است. بدین‌سان، صیانت از این میراث معنوی و زبانی، برای ملت کرد، نه صرفاً یک وظیفۀ فرهنگ‌شناختی، بلکه تکلیفی هویتی و ملی محسوب می‌شود.
شایان ذکر است که ترک زبان مادری و روی‌آوری به زبانی دیگر، به‌هیچ‌وجه موجبات فزونی منزلت اجتماعی و اعتبارِ فرهنگیِ گوینده را فراهم نمی‌آورد؛ چه آنکه گویشوران آن زبان بیگانه نیز، علی‌رغم تسلط فرد بر زبانشان، او را در زمرۀ خویش و در جرگۀ اهالی آن فرهنگ نخواهند پذیرفت.
@darwachdariche
Post #494 315

Forwarded from من

Post #493 322
🖌جستاری در واژۀ «له‌پووڕ»

🔹دقت درکلمات و بررسی ساختار آنها جالب و جذاب است.
🔸وقتی متوجه می‌شویم یا حدس می‌زنیم که برخی کلمات چه نسبت و رابطه‌ای با هم دارند و این نسبت از کجا ایجاد شده است، حس کشف به ما دست می‌دهد.

❇️اینبار قرعه، به نام «له‌پووڕ» افتاده است.

🔹در گویش ایلامی، و برخی دیگر از گویش‌های کردی و نیز لری و لکی، به «کفِ دست» و نیز ضربه‌ای که با کفِ دست زده شود، «له‌پووڕ» می‌گویند.
🔸«له‌پووڕ» ضربه‌ای است که بیشتر بر سروصورت وارد می‌شود؛ مانند «کف‌گرگی» در فارسی.

🔹در جستجوی تبار و خانوادۀ این واژه، به اسامی«له‌پ»، «له‌پانچه/ له‌پاچه» و «له‌په‌ر» می‌رسیم.

🔹و با دقت بیشتر در ساختار این کلمات، تکواژ «له‌پ» در آنها، بارز و قابل تشخیص است.
🔸فرهنگ کردی باشور، «له‌پ» را مترادف با «قه‌پاڵ» و به معنای«کفِ دست» دانسته‌است.

🔹در تعریفی دقیق‌تر باید گفت که «له‌پ» قسمتی از کف دست است و نه تمامی آن.
🔸هرچند، می‌تواند، مجازاً به جای «کفِ دست» به کار ‌رود.
🔸 به عنوان مثال، در عبارت«له‌پێ نان» که به معنای « کف دستی نان» است.
❇️به نظر می‌رسد، معنای اصلی«له‌پ»، برآمدگی باشد و «له‌پِِ ده‌س» قسمت برآمدۀ کفِ دست - پایین‌تر از مچ- باشد.
🔸قدیمی‌ها وقتی می‌خواستند چیزی خوب ساییده و یا ورز داده شود، می‌گفتند: «وه له‌پِ ده‌س بسایه‌ێ» یعنی با قسمت برآمدۀ کف دست آن را بسای (ورز بده)
❇️بنابراین به نظر می‌رسد، «لەپووڕ» ازدو تکواژ زیر ساخته شده‌باشد:
1⃣له‌پ: برآمدگی کف دست که پایین‌تر ازمچ است.
2⃣وور: پسوند اتصاف (نسبت)
🔸پسوند «وور» در واژه‌هایی چون «گه‌لوور» (زیادگرد) و "کلوور" (سوراخ‌شده)  نیز دیده می‌شود.
🔸و بعضاً به خاطر ابدال واجی به صورت «وول» درآمده است، و در واژۀ «به‌ندوڵ» و احتمالاً در واژۀ «که‌پووڵ» نیز وجود دارد.
🔸در برخی گویش‌ها، "ڕەپووڵ" نیز گفته‌می‌شود که حاصل ابدال واجی است.

🔹«لپانچه» یا «لپاچه» به معنای «سیلی» و یا «کشیده»، یکی دیگر از اعضای این خانواده است که از سه تکواژِ «له‌پ» + «ان» + "چه" (پسوندهای اتصاف/ پیوستگی) ساخته شده‌است.
🔸به نظر می‌رسد پسوند«چه» در کردی ایلامی نشانه نسبت و ایجاد ارتباط است؛ چنانچه درواژۀ«ماڵه‌چه» نیز می‌بینیم که به معنای «مربوط به مال (خانه)» است.

🔹واژۀ «له‌په‌ر» یا «له‌په‌ره» که به معنای تاول و جوشِ برآمده است، هم به احتمال قوی از «له‌پ» به معنای «برآمدگی» مشتق شده‌است. و چون این نوع جوش، ورم و برآمدگی دارد، به آن «له‌په‌ر» یا «له‌په‌ره» می‌گویند.

🔹احتمالاً کاربردهای دیگری از تکواژ«له‌پ» نیز وجود داشته باشد؛ مانندِ «له‌په‌رِ سینه» (؟)
🔸که البته به صورت «ته‌په‌ڵ سینه» هم کاربرد دارد.

🔹علاقه‌مند هستم، نظرات اصلاحی اساتید و صاحبنظران ارجمند را بدانم.
🔸برگرفته از کانال تلگرام زبانکاوی، استاد علی‌اکبر شیری
https://t.me/zabankaviraheshiri



https://t.me/DZAkordiilam
Telegram زبانکاوی محل حفاری معدن زبان و ادبیات
Post #490 274

Forwarded from من

انجمن بیان به روایت تصویر ١٤٠٥/٠٦/٠٤
Older posts →

About this channel

How can I read @dzakordiilam without a Telegram account?
TGViewer shows the public web preview Telegram publishes for دەبیرخانەێ زوان و ئەدەبیات کوردی ئیلام: recent posts, photos, videos and the subscriber count, with no app, login or account.
How many subscribers does دەبیرخانەێ زوان و ئەدەبیات کوردی ئیلام have?
دەبیرخانەێ زوان و ئەدەبیات کوردی ئیلام (@dzakordiilam) has 330 subscribers on Telegram, refreshed roughly every 30 minutes.
Does دەبیرخانەێ زوان و ئەدەبیات کوردی ئیلام know I viewed it here?
No. Public channel previews carry no viewer identity, and TGViewer has no accounts or tracking of what you look up.
Threads Profile ViewerView any public Threads profile without an account.Open ThreadLook →Writing with AI? Make it sound human.Metric37 rewrites AI drafts so they read naturally. Free AI detector, 1,500 words free.Try Metric37 →