بوغاناغین ایچینده قالان سؤز
✍🏻دوراق
@kitabtanitimi

🔸 بوغاناق دئییلن او آن، هامیمیزین تانیدیغیمیز بیر آن‌دیر. کولک دار بیر بوغازدان، بیر کئچیددن کئچنده، بوغولا-بوغولا ییغیلیر، سونرا بیردن‌بیره پاتلاییب، توزو-تورپاغی، سامانی-یارپاغی گؤیه قالدیریب فیرلاندیران او گوجلو فیرتینایا چئوریلیر. محمد ملک‌نژاد رومانینا بو آدی قویاندا، گؤرونور، بیزه بیر مسئله‌نی ده اعتراف ائتمیش اولورموش. گونئی آذربایجانین یادداشی دا، دیلی ده، تاریخی ده لاپ بئله دار بیر بوغازدان کئچیب گلیب و اوزه چیخاندا دا، محض بو اوزدن بو قدر گوجلو، بو قدر فیرلانان بیر شیددته صاحیبدیر. بوغاناغی الینه آلان اوخوجو، بیرینجی صحیفه‌دن سونونجویا قدر اؤزونو او فیرلانان توزون فیرتیناسی‌نین ایچینده حیس ائدیر؛ نفس دارلیغی چکه-چکه، آنجاق کیتابی یئره قویا بیلمه‌دن.

🔸 ملک‌نژادین نثری، سؤزو بزه‌مکدن قاچان، آمما هر جومله‌سینده یاشانمیش بیر حیاتین ایزینی داشییان بیر نثردیر. رومانین بطنینده یالنیزجا بیر کندین و یا بازارین سسی دئییل، عئینی زاماندا دیشلانمیش، یوخ ساییلمیش و ظولم گؤرموش اینسانلارین ان آز دؤرد نسیللیک سؤزلو تاریخی یاتیر. تاریخ بورادا بیر عایله‌نین سفره‌سینده، بیر کندین کوچه‌سینده، دانیشیلمامیش بیر سؤزون آراسیندا گیزلنیب، آز-آز اوزه چیخیر. رومان یئتمیش ایللیک بیر دؤورون آغریلاری‌نی، خانلارین استبدادیندان توتموش آسیمیلاسیون سیاستلرینه قدر، هئچ بیر شعارا، شابلونا و یا سیاسی پروپاقاندایا چئویرمه‌دن، تام صمیمی و اولدوغو کیمی اوخوجویا چاتدیریر. حتی بو ظولم تکجه خاریجی بیر گوجدَن و اؤزگه‌دن گلمیر؛ حاکیمیّت‌ین یؤنلندیردییی، ایچریمیزدن چیخان ساتقین اوزلرین ده بو آغریلارین اینشاسیندا پایی وار. بلکه ده ملک‌نژادین ان بؤیوک اوغورو بو درین فضانی یاراتماقدادیر. اوخوجو، بو یئتمیش ایللیک تابلونون قارشیسیندا دایاناندا، اؤز آتا-بابالاری‌نین و کئچمیش نسیللری‌نین یاشادیقلاری ایله اوزلشیر.

🔸 بو رومانین ان ده‌یرلی قاتلاریندان بیری ده ایدئاللارینا قوووشماق اوچون باش قالدیرانلارلا، تقدیره بویون اَیَن‌لر آراسینداکی سس‌سیز چاتیشمادیر. یازیچی هئچ بیری‌نین طرفینی توتمور؛ عکسینه، آرزیلارینا چاتا بیلمه‌ین بیر نسیلین نئجه اؤزوندن سونراکی قوشاقدا اومودسوزلوق و قارامسارلیق یاراتدیغینی اوستالیقلا تصویر ائدیر. یئنی نسیل، اؤنجه‌کی‌لرین ایدئاللارینی و مغلوبیتلرینی بیر کابوس کیمی گؤره‌رک، او یولدان اوزاق دورماغا، بویروغو آلتینا گیردییی طالعیی ایله باریشماغا چالیشیر. بیرینین قوتسال بیلدییی یول، دیگری‌نین قارغیشینا و قورخوسونا چئوریلیر و تاریخ ده محض بو چلیشکیلرین اورتاسیندا آخیب گئدیر.

🔸 بیر واخت یازمیشدیم: رومان شعر کیمی بیر گونده دوغولمور، نسیلدن-نسیله کئچه-کئچه بویا-باشا چاتیر. گونئی آذربایجان ادبیاتی، هامیمیزین بیلدییی کیمی، شعرده زنگین، روماندا ایسه هله ده گنج بیر باغ کیمی‌دیر. بونون سببی آچیقدیر: بیر دیلین مکتبی اولمایاندا، مطبعه‌سی قاداغان اولوناندا، او دیلده روماندان دانیشماق، تَمَلی قویولمامیش بیر ائوین دامینی تیکمه‌یه بنزه‌ییر. آنتونیو گرامشی‌نین دئدییی کیمی، بو، حاکیم مدنیتین کؤلگه‌سینده اؤز آنا دیلینده بیر سؤز عابیده‌سی یاراتماق‌دیر. بو باخیمدان، "بوغاناق" او هله گنج باغین ایچینده کؤک سالمیش بیر آغاج کیمی گؤرونور و قالیجیلیغی دا بلکه بورادان گلیر: توخوم بیر دفعه تورپاغا دوشوب کؤک سالاندان سونرا، گلن نسیل‌لر اونون کؤلگه‌سینده اوتوروب میوه‌سیندن دادماسا، اونو قورویوب ساخلاماسا، او آغاج تک‌باشینا بؤیویه بیلمز.

🔸 بو یازینی یازارکن، اوره‌ییمی سیخان بیر گئرچک وار ایدی: ملک‌نژاد بو دونیادان کؤچوب، بیر داها بیزه یازمایاجاق. حئیف اولدو، گئرچکدن حئیف اولدو. یازیچی، اؤزو یاراتدیغی او بوغاناغین ایچینده، سانکی بیر گون اؤزو ده گؤتورولوب آپاریلدی. بللی دئییل نه قدر باشقا سؤز، باشقا صحنه، باشقا نسیل اونون قلمینده گیزلی قالیب. بو آدامدان داها نئچه فرقلی، نئچه قالیجی اثر اوخویا بیلردیک؛ بونو دوشونمک بئله آدامی کدرلندیریر. آذربایجان ادبیاتی کیمی، هر بیر سسه، هر بیر قلمه بو قدر احتیاجی اولان بیر ادبیات، بئله بیر ایتگینی داها آغیر حیس ائدیر.

🔸 بورادا بیر ادبیات سئور اوخوجو کیمی، اوره‌ییمین ایچینده قالان بیر نئچه سؤزو ده دئمه‌سم راحاتلیق تاپمارام. بیرینجیسی، رومانین دیلی ائله‌جه سؤز داغارجیغی کؤکلو و حددیندن آرتیق زنگیندیر؛یازیچی کند حایاتینی و توپلومسال پسیکولوژینی جانلاندیرماق اوچون آتالار سؤزلریندن، قارقیشلاردان، سؤیوش‌لردن، دوعالاردان و یئرلی دئییملردن چوخ یئرینده و اوستالیقلا فایدالانیب. آنجاق بو زنگینلیکله یاناشی، بعضی یئرلی سؤزلر هر اوخوجویا، خصوصاً ده آذربایجاندان اوزاق بؤیویه‌ن گنج اوخوجولارا آیدین گلمه‌یه بیلر.

آردی 👇🏻