🔷
آکادئمییا نه‌دیر؟
(صفالی باغدان بیلیم‌یوردونا=دانشگاه گئدن یول)
بو گون بیر چوخ دیللرده –او جومله‌دن بیزیم دیلده– ایشلکده اولان «آکادئمییا» سؤزونون تخمیناً ۲۵۰۰ ایللیک عؤمرو واردیر. یونان فیلوسوفو افلاطون، فلسفه و سیاسته ماراقلی اولدوغو اوچون ایلک اؤنجه مصره، سونرالار ایسه ایتالیانین سیسیل بؤلگه‌سینه گئده‌رک سیاسی قورولوشون نمونه‌لرینی اورادا قورماق ایسته‌دی. داها دوغروسو، اورانی اداره ائد‌ن حاکملره تکلیف ائتدی. نتیجه آلمادیغی اوچون مأیوس حالدا دوغولدوغو آتئن شهرینه قاییتدی و بیر نوع تحصیل اوجاغی (بیلیم‌یوردو) قورماق ایسته‌دی.
شهردن کناردا «آکادئموس» آدلی بیر یئرده یئرلشن باغینی تدریس اوچون سئچدی. بئله‌لیکله، «آکادئموس» سؤزو افلاطونون شاگیردلری طرفیندن «تحصیل اوجاغی» معناسیندا ایشله‌دیلدی و بو گونکو «آکادئمییا» سؤزو تاریخده قالارلیق اولدو.
افلاطونون تأسیس ائتدییی آکادئمییا اؤزوندن ۸۰۰ ایل سونرا دا بشریت علمینه خدمت ائد‌ه‌رک تحفه‌لر وئردی. میلادی ۴.جو عصرده روما ایمپئراتورو ایوستینیان فلسفه علمی‌نین علیهینه اولدوغو اوچون «آکادئمییا»نی باغلادی.
بورادا بیر حاشییه چیخماق اولار:
اوخشار حادثه‌لری اسلام دونیاسیندا دا گؤروروک. عباسی خلافتی‌نین ایلک دؤورلریندن باشلایان علمی پروسئس تخمیناً ایکی یوز ایل سوردو. المتوکل دؤورونده بو علمی حرکاتین علیهینه چیخان «اخباریلر» و شریعت‌چیلر فلسفه‌نین قارشیسینا چیخدیلار. فلسفه‌نین علیهینه اولان بو جریان محمد غزالی‌نین فلسفه‌سینده زیروه‌یه چاتدی. حتتا غزالی فلسفه‌نی بشریت اوچون ضررلی بیله‌رک اؤزوندن اؤنجه‌کی اسلام فیلوسوفلاری –او جمله‌دن رازی، فارابی، ابن‌سینانی – تکفیر ائتمکده مهم رول اوینادی. اونون بغداد نظامیه‌سینده کؤکونو قویدوغو ایرراسیونال (غیرعقلانی) فلسفه بو گون ده داوام ائتمکده‌دیر.
غربده ده بئله بیر پروسئس اولور.
افلاطونون آکادئمییاسی باغلاندیقدان سونرا غربین «اورتا چاغ» دئییلن قارانلیق دؤورو اوزون زامان چکدی. ۱۶.جی عصرده باشلانان رونئسانس دؤورو بو قارانلیق دؤورو سونا چاتدیراراق فلسفه‌نین یئنیدن چیچک‌لنمه‌سینه یول آچدی.
افلاطونون آکادئمییاداکی تدریس اوصولو تصدیق ائدیر کی، اصلینده فلسفه «سورغو» اوزرینده قورولوب. قایناقلارا گؤره، اونون تدریس مئتودو «سوال-جاواب» شکلینده ایمیش. بو نوع تدریس اونون اثرلرینده ده اؤزونو گؤستریر. اثرلرینین چوخوندا سقراط بیرینجی شخص اولاراق مباحثه آپاردیغی طرفله دیالوقا گیریر، عمومی‌لیکده ایسه جاوابلار اساساً سقراطین سواللارینا وئریلیردی. بو گون سقراطین آدینا «کلاملار» دئییلیر. بللی‌دیر کی، اونون اوسلوبو شیفاهی دانیشیق ایدی. بونا گؤره ده اوندان بیرباشا اثر نمونه‌سی قالماییب. آنجاق اونون دوشونجه‌لری افلاطونون اثرلرینده وئردییی روللاردا اؤز عکسینی تاپیر. دئمه‌لی، افلاطونون رساله‌لرینده گؤرونن سقراطین دانیشیقلاری اصلینده داها چوخ افلاطونون اؤز دوشونجه‌لرینین تمثیلی‌دیر.
✍️همت شهبازی
🔰#فلسفه
🦜
https://telegram.me/dusharge1
Post #115
345