«بازده اوراق خزانه» یعنی چه؟
دولت آمریکا برای تأمین پول، از مردم، بانکها و سرمایه‌گذاران پول قرض می‌گیرد و در مقابل اوراق خزانه‌داری میدهد.
مثلاً دولت میگوید:
«امروز ۱۰۰ دلار بهم قرض بده، بعداً پولت را پس می‌دهم و در این مدت به تو سود می‌دهم.»
اوراق خزانه تقریباً همین کار را در مقیاس بسیار بزرگ انجام می‌دهند.
بازده (Yield) در واقع نشان میدهد سرمایه‌گذار در ازای خرید این اوراق چه نرخ بازدهی دریافت میکند.
چرا بالارفتن بازده اوراق مهم است؟
چون اوراق خزانه آمریکا یک جور معیار برای نرخ بهره در کل اقتصاد آمریکا هستند.
اگر دولت برای قرض گرفتن مجبور شود سود بیشتری بپردازد، سایر وام‌دهندگان هم معمولاً نمی‌توانند با نرخ‌های بسیار پایین وام بدهند.
مثلاً:
بفرض نرخ مناسب برای وام‌دهی در بازار حدود ۴٪ بوده، حالا بازده اوراق خزانه بالا می‌رود و مثلاً به ۵٪ می‌رسد.
بانک میگوید:
«چرا من به مشتری وام بدهم و فقط ۵٪ بگیرم، وقتی می‌توانم با خرید اوراق دولت تقریباً ۵٪ بگیرم و ریسک کمتری هم داشته باشم؟»
بنابراین برای اینکه بانک وام بدهد، معمولاً باید نرخ بالاتری مطالبه کند.
یعنی چه اتفاقی برای مردم می‌افتد؟
اگر قبلاً یک نفر می‌توانست با نرخ ۵٪ وام مسکن بگیرد.
حالا نرخ‌ها بالا می‌روند و وام مسکن میشود ۷٪.
برای یک وام بزرگ و بلندمدت، این اختلاف بسیار مهم است.
در نتیجه:
خانه گران‌تر میشود در نتیجه بعضی افراد دیگر نمی‌توانند وام بگیرند در نتیجه تقاضا برای خرید خانه کاهش می‌یابد و بازار مسکن تحت فشار قرار می‌گیرد.
همین اتفاق درباره خودرو هم میتواند رخ دهد. و با کاهش فروش، تولیدکمتر شده و نیاز به نیروی کار هم کمتر میشود.
کارت اعتباری:
کسی با کارت اعتباری خرید میکند و بدهی‌اش را سر ماه بعد کامل پرداخت نمی‌کند ، باید روی بدهی خود بهره بپردازد.
حالا وقتی نرخ‌های بهره در اقتصاد بالا می‌روند، هزینه این نوع بدهی نیز میتواند افزایش پیدا کند. و در نتیجه پول کمتری برای خریدهای دیگرش باقی می‌ماند.
به صورت ظاهری «پس‌اندازکنندگان» ممکن است سود ببرند، با بالاتر رفتن نرخ بهره، بانک به سپرده سود بیشتری میدهد. اما همین فرد اگر وام خودرو مسکن یا کارت اعتباری داشته باشد، این نرخ بهره هزینه دیگری را بالاتر میبرد
بانکها هم تا یک جایی سود میبرند، ( از تفاوت 2 درصد سود به سپرده گذار و7 درصد بهره از وام، 5 درصد سودمیبرد) نرخ بهره بالا سودش را بیشتر میکند اما
اگر نرخ بهره بیش از حد بالا برود، مردم دیگر وام نمی‌گیرند.
در نتیجه:
بهره بالا منجر به وام گران شده که همین به کاهش تقاضای وام و کاهش درآمد بانک منجر میشود به همین دلیل سهام بانکها هم روز چهارشنبه عمدتاً کاهش یافت.
وضعیت دولت:
دولت آمریکا حدود ۴۰ تریلیون دلار بدهی دارد.یعنی دولت مرتباً باید:
بدهی‌های قدیمی را بازپرداخت یا تجدید کند؛ و برای تأمین هزینه‌هایش اوراق جدید بفروشد؛ و به دارندگان این اوراق بهره پرداخت کند.
حالا اگر نرخ بهره بالا برود، هزینه تأمین مالی دولت هم افزایش می‌یابد.
یک مثال ساده:
اگر دولت ۱۰۰ میلیارد دلار با نرخ2 درصد قرض کند:
2میلیارد دلار در سال بهره میدهد. و با 5 درصد 5 میلیارد دلار باید بهره بدهد، اما وقتی این را ضرب در تریلیون دلار کنیم، نرخ بهره سرسام آور میشود
چرا نرخ بازده بهره اوراق الان بالا رفته؟
اول: ترس از تورم
گزارش جدید نشان داده فشارهای تورمی بیشتر شده، یعنی بازار می‌ترسد قیمت‌ها همچنان سریع بالا بروند. اگر تورم بالا باشد، احتمال افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو بیشتر میشود.
دوم: احتمال افزایش دوباره نرخ بهره فدرال رزرو
احتمالا فدرال رزرو دوباره نرخ بهره را بالا میبرد. پس سرمایه‌گذار از همین الان خودش را با نرخ‌های بالاتر وفق میدهد.
سوم: تقاضای کم رونق برای خرید اوراق دولت:
خریدار کمتر موجب میشود تا برای جذب خریدار باید بهره بیشتری پیشنهاد شود.
چهارم: رقابت شرکت‌های بزرگ فناوری با دولت، بر سر قرض، منجر به افزایش سود بازده یا همان بهره میشود یعنی آنها هم به دنبال جذب پول سرمایه‌گذاران هستند.
حالا یک نکته دیگه:
بازده اوراق ۱۰ساله آمریکا به ۵.۱۲۵٪ رسیده.
چرا مهمه: اوراق ۱۰ساله یکی از مهم‌ترین معیارها برای تعیین هزینه استقراض بلندمدت است.
برای مثال، نرخ وام مسکن تا حد زیادی تحت تأثیر شرایط بازار اوراق بلندمدت قرار دارد. و با بالارفتن اوراق دولت، هزینه تامین مالی هم بالا میره و در نتیجه نرخ مسکن زیاد میشه و خرید خانه دشوار تر
پس اقتصاد آمریکا ظاهراً همچنان رشد زیادی دارد. اما اگر نرخ بهره برای مدت طولانی بالا بماند:
وام گران منجر به مصرف کمتر میشود و کاهش خرید خانه/خودرو میشود درنتیجه سرمایه‌گذاری شرکت‌ها کاهش می‌یابد و با استخدام کمتر هم رشد اقتصادی کند میشود.
بنابراین نرخ بهره بالا میتواند با یک تأخیر به اقتصاد ضربه بزند.