چه بر سر ونزوئلا خواهد آمد و ونزوئلایی‌ها چه می‌خواهند؟

کولت کاپریلس، روان‌شناس اجتماعی و استاد دانشگاه سیمون بولیوار در کاراکاس، در پاسخ می‌گوید وضعیت به این زودی‌ها بهبود نمی‌یابد. نه با رفتن مادورو و نه با آمدن آمریکایی‌ها.
چرا که ونزوئلای امروز ملتی نیست که با دولت یا قراردادهای اجتماعی به هم پیوند خورده باشد؛ بلکه جامعه‌ای است گرفتار در کشاکشِ بقا.

به عقیده‌ی کاپریلس، شبکه‌ی پیچیده‌ی اربابان، پیوندهای شخصی بدنه‌ی قدرت، فساد سیستماتیک و ساختارهای نهادی فروپاشیده به این‌زودی‌ها محو نمی‌شوند.

برای بیشتر ونزوئلایی‌ها، زندگی به تمرینی برای تقلا و مبارزه در اقتصادی مبتنی بر امتیازات شخصی بدیل شده است؛ آن‌ها مجبورند با روابط غیررسمی سرپا بمانند، اما هیچ‌یک از این راه‌ها نمی‌تواند خلأیی را که ناکارآمدی دولت ایجاد کرده، پر کند.

کاپریلس اقتدارگرایی حاکمان ونزوئلایی را نه یک سوسیالیسم استبدادی بلکه بدترین و زشت‌ترین و ابتدایی‌ترین شکل سرمایه‌داری تعبیر می‌کند. چنین حاکمیتی ونزوئلا را مدت‌هاست درگیر یک تناقضِ بسیار خشن کرده: دولتی غایب و در عین‌حال به غایت جبارِ حاضر. دولتی که برای سرکوب همه‌جا هست و برای خدمات هیچ‌جا نیست.

جنبش چاوز بر دو ستون استوار بود: پیروزی در یک انتخابات دموکراتیک و آوردن نفت بر سر سفره‌ی مردم. ترکیب این دو عامل به او این امکان را داد تا روایت ضداستبدادی‌اش، تسلطش بر قدرت و شور انقلابی در کشور را حفظ کند. اما اکنون وعده‌های گذشته‌ی چاوز از بین رفته‌اند.

دولت در تأمین خدمات اساسی، مانند آب، برق، بهداشت و آموزش، شکست خورده است؛ خدماتی که زمانی تحت ریاست هوگو چاوز، حاکمیت در قبال ارائه‌اش به مردم، جاه‌طلبی‌های انقلابی‌‌اش‌ را توجیه می‌کرد.

اکنون جامعه‌ی ونزوئلا عمیقاً یتیم شده است و دیگر هیچ توش‌و‌توانی ندارد. دولت به ابزاری صرف برای حفظ قدرت خود تقلیل یافته است. وعده‌های گذشته‌ی چاوزیسم از بین رفته‌اند و چشمه‌ی روایت‌ها و داستان‌های پرآب‌وتاب دولتی خشکیده است.

سال ۲۰۱۳ با روی کار آمدن مادورو و سقوط بازارهای جهانی نفت، دولت کنترل‌های ویرانگر ارزی را تشدید کرد و بار فاجعه‌ی اقتصادی به‌طرزی بی‌رحمانه بر دوش مردم افتاد. بودجه‌ی خدمات عمومی کاهش یافت. میلیون‌ها ونزوئلایی پای پیاده کشور را ترک کردند و آنها که ماندند ناچار شدند هر روز راه تازه‌ای را برای دوام بیازمایند.

کاپریلس تاکید می‌کند آنچه اکنون ونزوئلایی‌ها می‌خواهند تغییر ایدئولوژی و رهبر نیست. ونزوئلایی‌ها تغییر کیفیت زندگی‌را می‌خواهند، می‌خواهند کنترل بیشتری بر آینده‌ی خودشان داشته باشند، می‌خواهند از سلطه‌و وابستگی به شبکه‌های فاسد قدرت برای گذران زندگی خلاص شوند. اما آیا هزار توی فاسد قدرت که میراث مادوروست این اجازه را می‌دهد؟

او پیش‌بینی می‌کند پیروان مادورو ممکن است شورشی طولانی‌مدت راه بیندازند؛ چرا که وقتی نهادهای رسمی از پیش فروپاشیده‌اند، ایجاد آشوب و غیرقابل‌حکمرانی‌کردن کشور بسیار ساده است. در چنین شرایطی فارغ از اینکه چه کسی بر سر قدرت باشد، مسیر التیام اضطراب، بی‌اعتمادی و انزوایی که در دهه‌ی گذشته ریشه دوانده، هنوز روشن نیست. در آن‌سو دونالد ترامپ هم فقط به این نکته بسنده کرده که «پس از یک گذار امن و مناسب و سنجیده» ایالات متحده کنار خواهد کشید.

ونزوئلایی‌ها همچنان هر روز با دنیایی از ترس از خواب بیدار می‌شوند، ونزوئلا در اکنونی بی‌پایان گرفتار است و مردم نمی‌دانند آیا می‌توانند آینده‌ای متفاوت را تصور کنند یا نه. پس تنها کاری که این‌روزها از دستشان برمی‌آید، پیش رفتن روزبه‌روز است و بس.

تحلیل کولت کاپریلس، استاد روان‌شناسی اجتماعی در دانشگاه سیمون بولیوار، را در زیر بخوانید:
https://daneshkadeh.org/global/14934
@Daneshkadeh_org