همه‌گیری کرونا: تحدید آزادی بیان برای حفاظت از سلامت

اقتدارگرایان از بحران کرونا به‌عنوان بهانه‌ای برای محدویت آزادی بیان استفاده کردند، با این توجیه که برای حفاظت از سلامت عمومی باید آزادی‌ها محدود شود. این محدودیت‌ها شاید در کوتاه‌مدت برای تحدید کرونا مؤثر بودند، اما در بلندمدت اعتماد عمومی را نابود کردند.

نمونه‌ی بارز این تناقض، ماجرای دکتر لی ون‌لیانگ در چین است: پزشکی که نخستین بار درباره‌ی کووید۱۹ هشدار داد، بازداشت شد و بعدها همان حکومت او را «قهرمان» نامید. این داستان نشان می‌دهد که در غیاب شفافیت، حتی حقیقت هم جرم به شمار می‌آید.

مایکل کارانیکولاس، استاد حقوق و سیاست عمومی، می‌گوید در بحران همه‌گیری تعادل‌سازی میان «حفاظت از سلامت عمومی» و «صیانت از آزادی بیان» بسیار دشوار شد. بسیاری از دولت‌ها، برای مقابله با اطلاعات نادرست، قوانین محدوکننده‌‌ای وضع کردند. اما مشکل وقتی آغاز شد که برخی از این محدودیت‌ها پس از پایان شرایط اضطراری هم باقی ماندند؛ او معتقد است بازگشت به آزادی پیشین اغلب سخت‌تر از محدودکردن است.

«اولین قربانی جنگ همیشه آزادی بیان است.» کارانیکولاس می‌گوید این جمله را بارها شنیده‌ایم. اما کووید۱۹ نشان داد فقط جنگ نیست که آزادی‌بیان در آن ذبح می‌شود. در بحبوحه‌ی همه‌گیری، وقتی جهان در قرنطینه فرو رفت، رهبران کشورها زبان جنگ را به کار گرفتند. همین کافی بود تا حسی جمعی شکل بگیرد که مثل زمان جنگ، باید بخشی از آزادی‌های خود را موقتاً کنار بگذاریم. اما پرسش اصلی این است: آیا این محدودیت‌ها واقعاً موقت بودند؟

محدودیت‌های دوره‌ی کرونا در بسیاری کشورها به‌قدری کلی بودند که ابزار تازه‌ای برای خاموش‌کردن روزنامه‌نگاران و صداهای پرسشگر شدند.

کارانیکولاس تاکید می‌کند قوانین حقوق‌بشری می‌گویند اقدامات اضطراری باید کاملاً متناسب با وضعیت باشند، یعنی اگر هدف جلوگیری از درمان‌های دروغین است، فقط همان بخش‌ها باید محدود شوند؛ نه هر سخنی که خوشایند دولت‌ها نیست.

به باور کارانیکولاس، اگر بناست آزادی بیان محدود شود، این کار باید با نهایت شفافیت و دقت باشد. قوانین کلی و مبهم تنها باعث می‌شوند که آزادی‌های مشروع هم زیر سؤال بروند. راه درست، تعریف محدودیت‌های دقیق و شفاف است، به‌گونه‌ای که فقط گفتارهایی را در بر بگیرد که واقعاً سلامت عمومی را به خطر می‌اندازند.

به باور کارانیکولاس بهترین راهکار، سرکوب نیست؛ بلکه تقویت جریان اطلاعات درست است. همان اصل قدیمی: «پاسخ به سخن بد، سخن بیشتر است.»

در بحران‌های بهداشتی، اعتماد عمومی مهم‌ترین سرمایه است. اگر مردم احساس کنند دولت حقیقت را پنهان می‌کند، اعتمادشان از بین می‌رود و از رعایت دستورالعمل‌ها سر باز می‌زنند. پس به جای تمرکز صرف بر مجازات، باید شفافیت را افزایش داد و امکان فعالیت رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران مستقل را فراهم آورد.

بحران‌ها همیشه می‌آیند و می‌روند، از جنگ گرفته تا همه‌گیری. اما اگر آزادی بیان قربانی شود، میراثی تاریک ماندگار باقی می‌ماند. انتخاب با ماست: یا به بهانه‌ی بحران، آزادی را کنار می‌گذاریم و راه خاموشی را بپیماییم.
یا بیاموزیم که شفافیت و آزادی نه تهدید، بلکه شرط اعتماد و سلامت‌عمومی هستند.

چکیده‌ای از این پژوهش را در زیر بخوانید:
https://daneshkadeh.org/freedom-of-speech/14477/
@Daneshkadeh_org