🇩🇪 ۳۵ سال پس از وحدت آلمان؛ فاصلهٔ شرق و غرب کمتر شده، اما هنوز از بین نرفته است

۳۵ سال پس از اتحاد دوبارهٔ آلمان، شکاف میان شرق و غرب کشور در بازار کار به‌مراتب کمتر از دهه‌های نخست پس از وحدت شده است؛ با این حال، آمار جمعیت، مهاجرت و بیکاری نشان می‌دهد که پیامدهای تحولات پس از ۱۹۹۰ همچنان در شرق آلمان محسوس است.

بر اساس داده‌های «ادارهٔ آمار آلمان» (Statistisches Bundesamt)، جمعیت ایالت‌های شرقی، بدون برلین، از سال ۱۹۹۰ تا پایان ۲۰۲۴ حدود ۱۶ درصد کاهش یافته و به ۱۲.۴ میلیون نفر رسیده است. در همین مدت، جمعیت غرب آلمان حدود ۱۰ درصد افزایش یافته و به ۶۷.۵ میلیون نفر رسیده است.

📉 یکی از مهم‌ترین دلایل این تفاوت، مهاجرت گسترده پس از وحدت بود. بین سال‌های ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۴، در مجموع حدود ۱.۲ میلیون نفر بیشتر از شرق به غرب آلمان مهاجرت کردند تا در جهت عکس؛ آماری که رفت‌وآمدهای برلین را شامل نمی‌شود. بخش بزرگی از این خروج جمعیت در دو دههٔ نخست پس از وحدت رخ داد و مهاجرت جوانان، روند پیرشدن جمعیت شرق را نیز تشدید کرد.

این روند البته برای مدتی تغییر کرد: از ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۲ برای نخستین بار شمار افرادی که از غرب به شرق نقل مکان کردند از جهت عکس بیشتر شد و تراز این جابه‌جایی حدود ۱۸ هزار نفر به سود شرق بود. اما داده‌های رسمی یک نکتهٔ مهم را نشان می‌دهند: این روند در ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ دوباره معکوس شد و شرق در این دو سال در مجموع حدود ۷ هزار نفر را در مبادلهٔ جمعیتی با غرب از دست داد. با وجود این، اگر کل دورهٔ ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۴ یکجا محاسبه شود، تراز آن همچنان اندکی به سود شرق باقی می‌ماند.

👷 بیکاری کمتر شده، کمبود نیروی متخصص باقی مانده است
نمودار منتشرشده از سوی NDR نشان می‌دهد شکاف بیکاری شرق و غرب که در میانهٔ دههٔ ۲۰۰۰ بسیار بزرگ بود، به‌طور محسوسی کاهش یافته است. در آماری که نرخ بیکاری را نسبت به نیروی کار وابسته محاسبه می‌کند، میانگین سال ۲۰۲۵ برای شرق ۸.۶ درصد و برای غرب ۶.۴ درصد بوده است؛ بنابراین فاصله همچنان وجود دارد، اما بسیار کمتر از دو دهه پیش است.
در عین حال، نقشهٔ منطقه‌ای نشان می‌دهد مسئله صرفاً به خط قدیمی میان آلمان شرقی و غربی محدود نیست: در بخش‌هایی از غرب نیز بیکاری بالاست، در حالی که جنوب آلمان، به‌ویژه بخش‌هایی از بایرن و بادن-وورتمبرگ، وضعیت بهتری دارد.

تناقض ظاهری شرق آلمان اینجاست که بیکاری بالاتر می‌تواند هم‌زمان با کمبود نیروی متخصص وجود داشته باشد. خروج طولانی‌مدت جوانان، پیرتر شدن جمعیت و مهاجرت خارجی کمتر به شرق، ترکیب نیروی کار را تغییر داده است. در پایان ۲۰۲۴، افراد ۶۵ ساله و بالاتر ۲۸ درصد جمعیت شرق را تشکیل می‌دادند؛ این رقم در غرب ۲۲ درصد بود. سهم اتباع خارجی نیز در شرق ۸ درصد و در غرب ۱۶ درصد گزارش شده است.

در مجموع، داده‌ها تصویری دوگانه ارائه می‌کنند: شرق و غرب آلمان در بازار کار به یکدیگر نزدیک‌تر شده‌اند، اما آثار مهاجرت چند دههٔ گذشته، جمعیت پیرتر و جذب کمتر مهاجران خارجی همچنان تفاوت‌های ساختاری مهمی ایجاد می‌کند. حتی ۳۵ سال پس از وحدت، مرز سابق آلمان در برخی شاخص‌های جمعیتی و اقتصادی هنوز روی نقشه قابل تشخیص است.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔑 واژه‌های کلیدی:

Arbeitslosenquote نرخ بیکاری
Fachkräftemangel کمبود نیروی متخصص
Abwanderung مهاجرت و خروج جمعیت از یک منطقه
Zuwanderung مهاجرت و ورود جمعیت به یک منطقه
Wanderungssaldo تراز مهاجرت
Erwerbsalter سن اشتغال


@dach_studien 🇩🇪🇨🇭🇦🇹