UpToDate 2026
❇️ معرفی
▫️ یک سندرم که در پاسخ به حرکت واقعی یا درک‌شده رخ می‌دهد.
▪️یک فرم فیزیولوژیک از گیجی و منگی
⬅️ چرا فیزیولوژیک؟! چون نشان‌دهندۀ یک بیماری نیست و می‌تواند در همۀ افراد سالم ایجاد شود.
▫️ تعریف Dizziness (براساس اپن‌اویدنس):
احساس آشفتگی یا اختلال در جهت‌گیری فضایی، بدون وجود حس کاذب یا تحریف‌شده از حرکت.
🔻پاتوژنز
▫️ورود اطلاعات آوران از گوش داخلی ← شامل Angular Motion توسط کانال‌های نیم‌دایره و شتاب خطی و نیروی جاذبه توسط اتولیت‌ها⁉️ چه حرکاتی بیشترین احتمال ایجاد بیماری حرکت را دارند؟
▪️طی حرکت فعالانه، دستور حرکتیِ مغز، اطلاعات وابران، علاوه بر حرکت موجب تخمین حرکت سر و بدن می‌شود.
▫️ در حرکات ارادی، اطلاعات آوران (حسی) و وابران (حرکتی) هماهنگ و همگن هستند؛ پس مغز یک تخمین درست از جهت و حرکت سر خواهد داشت.
▪️ در نبود حرکت فعال، مثل ماشین، تخمین مغز از حرکت اساساً بر اساس اطلاعات وستیبولار (۱)، دیداری (۲) و حس‌های محیطی (۳) است: عدم هماهنگی این سه عامل، موجب ایجاد یک تعارض در مغز می‌شود که می‌تواند علت علایم بیماری حرکت است.
✳️ مثال: سیستم بینایی حرکتی را نشان ندهد (مثلاً داخل کابین قطار یا کشتی) اما سیستم وستیبولار حرکات مداوم سر را احساس کند ⬅️ تضاد داده‌های ورودی به مغز ⬅️ علایم بیماری حرکت
✳️ مثال: سیستم بینایی حرکت را مخابره کند (در حرکت اسلاید میکروسکوپ، بازی واقعیت مجازی یا فیلم POV) اما سیستم وستیبولار حرکتی حس نکند ⬅️ تضاد داده‌های ورودی به مغز ⬅️ علایم بیماری حرکت
⚠️ داده‌های لابیرنت (گوش داخلی) ← ضروری برای ایجاد علایم بیماری
علت ⬅️ در مطالعات حیوانی، موجوداتی که گوش داخلی معیوب دارند دچار این سندرم نمی‌شوند. از طرفی، افراد نابینا همچنان مستعد بیماری حرکت هستند ⬅️ به نفعِ غیرضروری‌بودن اطلاعات بینایی برای بروز علائم
1️⃣ چرخش‌های با فرکانس پایین
2️⃣ تغییر جهت‌های با فرکانس پایین
3️⃣ الگوهای جدید حرکت برای فرد: به‌ویژه مواردی که موجب حرکت سر در هر دو محور می‌شوند.
🔘 اپیدمیولوژی
تقریباً در همۀ افراد می‌تواند ایجاد شود.
🔷 ریسک‌فاکتورها
▫️ فاکتورهای مربوط به بیمار
1️⃣ جنسیت: خانم‌ها بیشتر مستعد بیماری حرکت‌اند.
2️⃣ سن: مقاومت به بیماری تا ۲ سالگی ⬅️ رسیدن به اوج در ۹ سالگی ⬅️ کاهش بروز در طول بزرگسالی
3️⃣ ژنتیک
4️⃣ میگرن: استعداد بیشتر برای بیماری
5️⃣ عوامل هورمونی: افزایش بروز بیماری در حاملگی، طول قاعدگی و مصرف داروی ضد حاملگی
6️⃣ انتظارات: انتظار گرفتار بیماری حرکت شدن، احتمال بروز آن را بالا می‌برد.
▪️فاکتورهای محیطی
1️⃣ نوع حرکت
2️⃣ پوزیشن بدن: حالت خوابیده حداقل در کشتی، احتمال آن را کاهش می‌دهد.
🔷 علائم بالینی
▪️ تشخیص راحت: علایم کلیشه‌ای در پیش‌زمینۀ حرکت غیرفعال یا تصور حرکت
1️⃣ کاراکتریستیک‌ترین علامت: تهوع
🔸 شروع مبهم و ظریف ← آگاهی فرد از وضعیت شکم یا معدۀ خود
2️⃣ احساس گرمی و خستگی
3️⃣ امکان پیشرفت تهوع به استفراغ ← گاهی شدید
4️⃣ سردرد در برخی افراد
5️⃣ سرگیجۀ غیردورانی (Non Vertiginous Dizziness)
6️⃣ آروغ
7️⃣ افزایش بزاق
8️⃣ تعریق
9️⃣ حس عمومی بی‌حالی
🔟 علامت شایع همراه: هایپرونتیلیشن
🔸می‌تواند موجب دیس‌پنه، پارستزی و حس مرگ قریب‌الوقوع شود.
▪️معاینۀ فیزیکی
▪️ معمولاً بدون علائم قابل تشخیص: شاید رنگ‌پریدگی قابل تشخیص باشد
▫️تغییرات خفیف اتونومیک در معاینۀ دقیق ← افزایش تعریق، کاهش سرعت تخلیۀ معده و افت فشار وضعیتی
▪️بهبود علائم معمولاً بعد از ۳۶-۷۲ ساعت از مواجهۀ مداوم با عامل بیماری ⬅️ امکان بروز مجدد بعد از برگشت به محیط قبل از مواجهه (مثلاً به‌ساحل نشستن کشتی)
🔷 تشخیص
🔸 تشخیص بالینی: بروز علائم در حضور یک عامل ایجاد تناقض داده‌های دریافتی حرکت
🔸 هیستوری قبل بیماری حرکت و یک پرزنتیشن تیپیک ← بدون نیاز به بررسی بیشتر
🔸 نبود هیستوری قبلی + بروز ناگهانی علائم ← بررسی از نظر میگرن
🔷 تشخیص افتراقی
1️⃣ سرگیجۀ واقعی (True Vertigo): جزوی از ویژگی‌های بیماری حرکت نیست ⬅️ افتراق با ویژگی‌های سرگیجۀ واقعی
2️⃣ میگرن وستیبولار ⬅️ افتراق با ویژگی‌های سردرد میگرنی
3️⃣ وستیبولوپاتی ⬅️ ارجاع به متخصص در صورت شک