✅ اپروچ به کاهش وزن غیرارادی

UpToDate 2025

▪️تعاریف
▫️کاهش وزن غیرارادی مهم: از دست‌دادن بیش از ۵ درصد وزن معمول بدن طی ۶ تا ۱۲ ماه (به استثنای کاهش وزن مورد انتظار از یک درمان یا یک بیماری شناخته‌شده)
▫️کاشکسی: کاهش وزن ناشی از از دست‌دادن توده عضلانی (با یا بدون از دست‌دادن چربی)
▫️سارکوپنی: سندرومی در سالمندی شامل از دست‌دادن توده عضلانی و قدرت و عملکرد آن

▪️اتیولوژی‌ها
▫️هر بیماری مزمنی که هر ارگانی را درگیر کند می‌تواند باعث بی‌اشتهایی و کاهش وزن شود.
🔹 بدخیمی‌ها: به ویژه کنسرهای گوارشی، پانکراس، ریه، لنفوم، کلیه و پروستات
🔹 بیماری‌های گوارشی غیربدخیم: اغلب به همراه علائم گوارشی
🔹 بیماری‌های روانپزشکی: افسردگی، اختلالات خوردن، مانیا و هذیان‌ها
🔹 اندوکرینوپاتی‌ها:
▫️هایپرتیروئیدی: کاهش وزن همراه پرخوری
▫️دیابت: دیابت غیرکنترل به خصوص در نوع ۱ تازه تشخیص‌داده‌شده
▫️کاشکسی نوروپاتیک دیابتی: بعضاً در دیابت نوع ۲ و همراه با کاهش وزن شدید (تا ۶۰٪) و درد شدید نوروپاتیک قدام ران‌ها
▫️نارسایی آدرنال:
معمولاً سایر علائم آن بارزتر هستند تا کاهش وزن.
▫️نارسایی حاد یا در زمینه اختلال هیپوتالاموس و هیپوفیز معمولاً کاهش وزن ندارند.
▫️فئوکروموسایتوم (صرفاً در ۵٪ درصد موارد)
🔹 بیماری‌های عفونی:
▫️عفونت HIV:
کاهش وزن‌های اغلب اپیزودیک و به دنبال عفونت‌های ثانویه یا اختلالات گوارشی
▫️توبرکلوز:
هم در فرم فعال و هم در Reactivation (به عنوان یک علامت اصلی)
▫️هپاتیت C
▫️عفونت‌های انگلی
🔹 بیماری‌های مزمن پیشرفته
▫️نارسایی احتقانی قلب: حدود نصف بیماران در کلاس سه یا چهار NYHA
▫️بیماری مزمن ریوی:
کاهش وزن پیشرونده حتی با وجود مصرف کافی کالری به دلیل افزایش کار عضلات تنفسی و التهاب سیستمیک
اغلب به صورت اپیزودیک و همراه با تشدید بیماری ریوی ولی بدون بازگشت وزن بعد از بهبودی
▫️بیماری پیشرفته کلیوی:
معمولاً بعد از رسیدن GFR به زیر ۱۵
مانند نارسایی قلبی احتباس مایعات می‌تواند کاهش وزن واقعی را ماسکه کند.
🔹بیماری‌های نورولوژیک
🔹بیماری‌های روماتولوژیک:
🔻ممکن است بیماران مسن با کاهش وزن ناخواسته در نهایت به Giant Cell Arteritis مبتلا باشند حتی اگر علائم کلاسیک بیماری را هرگز نشان نداده‌باشند.
🔹 داروها (جدول)
▫️بعضاً به دنبال کاهش دوز یا قطع برخی از داروهای آنتی‌سایکوتیک (مانند کلرپرومازین، هالوپریدول و تیوریدازین) که طولانی و با دوز بالا مصرف شده‌اند ممکن است کاهش وزن شدیدی رخ بدهد.
▫️داروها گیاهی و مکمل‌های بدون نسخه (مانند کافئین، افدرا، کروم و ...) فراموش نشود.
🔹 مواد: مانند الکل، کوکائین، آمفتامین و تنباکو
▫️ترک مصرف مزمن ماری‌جوانا می‌تواند به بی‌اشتهایی و کاهش وزن بیانجامد.
▫️با ترک سیگار و تنباکو معمولاً افزایش وزن رخ می‌دهد.

☑️ ارزیابی
▫️هیچ رویکرد تشخیصی واحدی برای تمام بیماران وجود ندارد.
▪️شرح حال
▫️اولین قدم تایید عینی کاهش وزن است.
▫️در یک مطالعه تنها ۵۰٪ بیمارانی که کاهش وزن را گزارش کرده‌بودند واقعاً دچار کاهش وزن واقعی بودند.
▫️پترن کاهش وزن: کاهش وزن اخیر در فردی که وزن وی سالها ثابت بوده و همچنین کاهش وزنی که پیشرونده باشد نگران‌کننده‌تر است.
▫️در مورد تغییرات اشتها، دریافت کالری و فعالیت بدنی نیز باید پرسیده شود.
▫️ارزیابی اختلالات خوردن (Anorexia nervosa و Bulimia nervosa)
▫️بررسی علائم همراه (علائم گوارشی و بدخیمی)
▫️غربالگری از نظر بیماری‌های روانپزشکی و سوءتغذیه
▫️بررسی عوامل فانکشنال: دیسفاژی، بهداشت نامناسب دندان‌ها و اختلال شناختی
▫️بررسی عوامل اجتماعی: نوع رژیم غذایی و نحوه تهیه آن و شرح حال جنسی و مسافرت در صورت شک به علل عفونی

▪️معاینات:
▫️ظاهر کلی: وجود Flat affect به نفع اختلالات روان است
▫️سر و گردن: افتالموپلژی، شیلوز، گلوسیت و معاینه دندان‌ها
▫️قلب و ریه
▫️شکم
▫️نورولوژیک و شناختی
▫️وجود لنفادنوپاتی

▪️آزمایشات
▫️هنگامی که شرح حال و معاینه به تشخیص نمی‌انجامد آزمایشات در اغلب موارد منجر به یک تشخیص خواهد شد.
شامل:

CBC diff
Electrolytes
HbA1c, FBS
Calcium
U/A
Cr, BUN
LFT
TSH
Stool hemoccult
ESR or CRP
CXR or Chest CT
بررسی از نظر HIV یا HCV در صورت ریسک‌فاکتور
غربالگری کنسر متناسب با سن

▫️در بیماران با ظن بدخیمی (مثبت‌بودن تومور مارکر، آنمی و علائم مشکوک) CT قفسه سینه، شکم و لگن می‌تواند مفید باشد.

▪️فالوآپ
▫️اگر پس از ارزیابی اولیه هیچ اختلالی وجود نداشت ۱ تا ۶ ماه Watchful waiting توصیه می‌شود.
▫️موارد کاهش وزن پیشرونده باید در فواصل کوتاه‌تری ویزیت شوند.
▫️فالوآپ باید شامل بررسی شرح حال رژیم غذایی، احتمال وجود علل روانی-اجتماعی، مصرف مخفیانه دارو یا مواد و بروز تظاهرات جدید از یک بیماری پنهان باشد.
▫️در صورت طبیعی‌بودن کامل ارزیابی اولیه احتمال وجود بیماری ارگانیک عمده و خصوصاً بدخیمی پایین است.