UpToDate 2025
▫️عوارض جانبی استاتین‌ها در مقایسه با اکثر داروهای کاهنده چربی، کمتر شایع است.
▫️آسیب شدید کبدی نادر بوده و ممکن است ۳ یا ۴ ماه پس از شروع درمان رخ بدهد.
▫️افزایش پایدار آمینوترانسفرازها در ۰.۵ تا ۳ درصد بیماران دیده می‌شود و اغلب در ۳ ماه اول درمان و وابسته به دوز است.
▫️اگر این افزایش بیش از سه برابر حد بالای نرمال که با تکرار آزمایش تأیید شده است، باشد می‌توان این اقدامات را امتحان کرد: استفاده از استاتین متفاوت، کاهش دوز دارو، تجویز یک روز در میان دارو
▫️علی‌رغم رایج‌بودن قطع درمان با استاتین به علت عوارض، بسیاری از بیماران در صورت مصرف مجدد همان دارو یا استاتینی دیگر آن را به خوبی تحمل می‌کنند.
▫️استفاده از استاتین‌ها ریسک AKI را افزایش نمی‌دهد و عملکرد کلیه را در افراد مبتلا به CKD بدتر نمی‌کند.
▫️به نظر نمی‌رسد مصرف استاتین‌ها با افزایش خطر خودکشی یا افسردگی مرتبط باشد.
▫️ندرتاً بیمارانی وجود دارند که هنگام مصرف یک استاتین دچار عوارض شناختی می‌شوند. این علائم با قطع دارو برطرف شده و با شروع مجدد آن باز می‌گردد.
▫️اگر یک بیمار به دلیل مصرف استاتین‌های لیپوفیل (مانند سیمواستاتین، لوواستاتین و آتورواستاتین) دچار فراموشی شده باشد، منطقی است که درمان با یک استاتین هیدروفیل‌تر (مانند رزوواستاتین) امتحان شود.
▫️به نظر می‌رسد درمان با استاتین، ریسک ابتلا به دیابت را به میزان اندکی افزایش می‌دهد و این خطر در دوزهای بالاتر بیشتر است؛ با این حال طبق مطالعات فواید استاتین‌ها بر روی حوادث قلبی-عروقی از هرگونه افزایش ریسک ناشی از ابتلا به دیابت، بیشتر و مهم‌تر است.
▫️هیچ شواهد قانع‌کننده‌ای از متاآنالیزها مبنی بر اینکه استاتین‌ها ریسک ابتلا به سرطان را افزایش یا کاهش می‌دهند، وجود ندارد.
▫️اغلب مطالعات شواهد مبنی بر افزایش ریسک کاتاراکت در اثر مصرف استاتین نیافته‌اند.
▫️شواهد کافی مبنی بر اینکه مصرف استاتین‌ها عامل خطری برای پلی‌نوروپاتی است، وجود نداشتهاست.
▫️برخی مطالعات حاکی از کاهش سطح آندروژن‌ها توسط استاتین هستند که اهمیت بالینی آن مشخص نیست.
▫️برخی مطالعات نشان داده‌اند که اثر واکسن آنفولانزا ممکن است در بیماران مسن‌تری که تحت درمان با استاتین هستند، کاهش یابد.
▫️در اکثر بیماران باردار، باید مصرف استاتین‌ها قطع شود.
▫️ممکن است ندرتاً در بیماران با خطر بالای CVD در بارداری مصرف این داروها درنظر گرفته‌شود.
▫️شیردهی همچنان در بیماران با مصرف استاتین توصیه نمی‌شود.
▫️در صورت پلن برای بارداری توصیه می‌شود حداقل ۶ هفته و ترجیحاً ۱۲ هفته قبل از لقاح مصرف دارو متوقف گردد.
▪️تجویز دارو
▫️اغلب سنتز کلسترول در شب رخ می‌دهد؛ به همین جهت توصیه می‌شود استاتین‌های با نیمه عمر کوتاه شب تجویز شوند.
▫️در خصوص استاتین‌های طولانی‌اثر مانند آتورواستاتین تفاوت قابل توجهی بین تجویز صبح یا شب دارو وجود نداشتهاست.
▫️جذب لوواستاتین با غذا افزایش می‌یابد، بنابراین باید همراه با وعده‌های غذایی صبح و شب مصرف شود.
▫️جذب آتور و رزوواستاتین و لواستاتین تحت تاثیر غذا نیست.
▫️در صورت نیاز به استفاده از تجویز یک روز در میان دارو، دوز مصرفی آن باید ۲ برابر دوز مصرفی روزانه باشد و از استاتین‌های طولانی‌اثر (آتور و رزوواستاتین) استفاده شود.
▫️از رژیم‌های با فواصل طولانی‌تر مانند هفتگی نباید استفاده کرد.
▪️تداخلات دارویی
▫️سیمواستاتین، لوواستاتین، و تا حدی کمتر آتورواستاتین توسط CYP3A4 متابولیزه می‌شوند.
▫️متابولیسم رزوواستاتین عمدتاً از مسیرهایی non-CYP450 است.
▫️از مهارکننده‌های قوی CYP3A4 باید کلاریترومایسین و آزول‌های سیستمیک را نام برد.
▫️آملودیپین، وراپامیل، دیلتیازم، مهارکننده پروتئاز HIV، آمیودارون، گریپ‌فروت، سیکلوسپورین، فیبرات، داروهای موثر بر HCV، کلشی‌سین، دابی‌گاتران، ریفامپین و نیاسین از دیگر داروهای دارای تداخل با استاتین‌ها هستند.
▫️در مورد کلوپیدوگرل نیازی به تغییر نوع یا دوز استاتین نیست.
▪️جمعیت‌های خاص
▫️آتورواستاتین و فلوواستاتین انتخاب ارجح در اختلال شدید کلیوی است.
▫️مصرف استاتین‌ها در بیماران مبتلا به سیروز کبدی Decompensated یا نارسایی حاد کبد و کلستاز قابل توجه، ممنوع است.
▫️در صورت لزوم تجویز استاتین در بیماران مزمن کبدی:
- بیمار باید کاملاً مصرف الکل را ترک کند.
- رزوواستاتین با دوز پایین باید شروع شود و سپس سطح آنزیم‌ها ۴ الی ۱۲ هفته بعد چک و امکان افزایش دوز با توجه به آن بررسی شود.
▫️در بیماران دچار انسداد صفراوی نیز باید احتیاط کرد. درمان ترکیبی با کلستیرامین می‌تواند در این افراد درنظر گرفته شود.
▫️به نظر نمی‌رسد بیمارانی که صرفاً دارای افزایش سطح آنزیم‌ها در آزمایش بیس‌لاین هستند، هنگام تجویز استاتین در معرض خطر بیشتری قرار بگیرند.
▫️استفاده از استاتین‌ها در بیماران مبتلا به ژیلبرت ایمن است.