🔸 توده‌ی آدنکس چیه؟
An adnexal mass (ie, solid or cystic mass of the ovary, fallopian tube, or surrounding connective tissues) is a common gynecologic issue. Adnexal masses may be found in females of all ages and have many etiologies
🔸توده‌های آدنکس با چه علایمی مراجعه میکنن؟
- فشار و درد در ناحیه پلویک
ـ احساس پر بودن یا فشار در شکم
ـ ناراحتی گوارشی (حالت تهوع، استفراغ، یبوست و نفخ)
ـ تکرر ادرار یا سختی در ادرار
ـ دیس‌منوره
ـ دیس‌پارونی
ـ تب
ـ خونریزی غیرطبیعی رحمی
🔸چه معایناتی لازمه که انجام بدیم؟
ـ معاینه پلویک: توی این معاینه باید اندازه، قوام، قابلیت حرکت بودن توده رو بررسی میکنیم.
ـ معاینات با هدف تظاهرات هورمونی: مثل ویریلیزاسیون
ـ بررسی‌های آزمایشگاهی پایه: تست حاملگی و CBC
🔸چطور تشخیص میدیم؟
با معاینه پلویک به توده‌های آدنکس شک میکنیم و تایید تشخیص با استفاده از تصویربرداری (معمولا TVS) صورت میگیره.
*نکته مهم اینه که تشخیص قطعی این توده‌ها با استفاده از ویژگی‌های بافت‌شناسی هست.
1️⃣ مرحله اول در توده‌های آدنکس اینه که بفهمیم نیاز به اقدام اورژانسی هست یا نه.
❗️مواردی که نیاز به اقدام اورژانس دارن:
🔻تورشن تخمدان
🔻حاملگی اکتوپیک
🔻کیست هموراژیک یا پاره شده تخمدان
🔻آبسه توبواوارین
2️⃣ مرحله‌ی بعدی بررسی احتمال بدخیم بودن توده هست.
یه روش جدیدی که در دنیا برای طبقه‌بندی توده‌های آدنکس در حال گسترش هست، طبقه بندی ORADS هست که بر اساس شواهدی سونوگرافی توده‌ها رو به ۵ طبقه تقسیم میکنه:
ORADS 1: Normal ovary
ORADS 2: Almost certainly benign
ORADS 3: Low risk
ORADS 4: Intermediate risk
ORADS 5: High risk
🔸نقش تومور مارکرها چیه؟
نقش تومور مارکرها توی بررسی میزان بدخیمی تومورهای آدنکس محدوده (limited rule).
*شایع ترین مارکری که اندازه‌گیری میشه CA125 هست. این مارکر در همه‌ی زنان یائسه حائز اهمیته ولی در زنان premenopausal فقط در صورتی اندازه‌گیری میشه که یافته‌های سونوگرافی شک کافی به بدخیمی ایجاد کنه.
3️⃣ بعد از اینکه بررسی‌های اولیه انجام شد باید تصمیم بگیریم که آیا این توده نیاز به اقدام جراحی دارد یا نه، آیا باید براش اقدامات Follow up انجام بشه یا اینکه نیاز به اقدام بیشتری نداره.
🔸چه کسانی نیاز به اقدام جراحی دارن؟
🔻هر توده‌ای که طبق شواهد سونوگرافی در طبقه بندی ORADS 5 قرار بگیره، یا در بیماری که شواهدی به نفع متاستاز داشته باشه.
🔻در بیماران یائسه که توده‌ی مشکوک به بدخیمی + تومور مارکر افزایش یافته (CA 125> 35)
🔻بیماران یائسه + توده‌ی بزرگتر یا مساوی ۱۰ سانتی متر
🔻بیماران یائسه که ریسک متوسط بدخیمی (ORADS 4) + علایم و ریسک فاکتورهای بدخیمی
🔻بیمار Premenopause + ریسک متوسط + CA 125>200
🔻بیمار Premenopause + شک به تومورهای germ cell یا sex cord stromal داریم.
4️⃣ برای چه کسانی لازم هست که برنامه‌ی Surveillance داشته باشیم؟
🔻هر بیماری که در سونوگرافی ریسک کم بدخیمی داشته باشه (ORADS 3) و هیچ اندیکاسیون دیگری برای جراحی نداشته باشه:
یک بار بعد از ۳ ماه و یکبار دیگه بعد از ۶ ماه سونوگرافی میکنیم.
🔻بیماران یائسه که ریسک متوسط بدخیمی (ORADS 4) دارند و هیچ اندیکاسیون دیگری برای جراحی ندارند:
با فواصل ۶ هفته، ۱۲ هفته و سپس هر ۳ الی ۶ ماه تا یکسال و بعد از آن برای بار آخر یکسال بعد از آخرین بررسی باید هم سونوگرافی ترانس واژینال انجام بدیم و هم تومور مارکر CA125 چک کنیم.
🔻 بیماران premenopausal که ریسک متوسط بدخیمی (ORADS 4) دارند و هیچ اندیکاسیون دیگری برای جراحی ندارند:
با فواصل ۶ هفته، ۱۲ هفته، ۶ ماه و سپس یکسال بعد از آخرین بررسی سونوگرافی ترانس واژینال انجام میدهیم.