✅ پدیکولوز

UpToDate 2025

🔹 پدیکولوز کپیتیس:

▪️انتقال: از طریق تماس مستقیم
▫️شپش‌ها پرش و پرواز نمی‌کنند و از طریق حیوانات خانگی نیز منتقل نمی‌شوند.
▫️انتقال شپش از طریق اشیایی مانند حوله، شانه و ... مورد اختلاف است.

▪️تشخیص:
▫️در فرد بدون آلودگی قبلی خارش ممکن است بعد ۴ الی ۶ هفته آغاز شود.
▫️در تمام بیماران با خارش اسکالپ باید به شپش مشکوک شد.
▫️پیودرمای مداوم اطراف گردن یا گوش‌ها نیز مطرح‌کننده شپش می‌تواند باشد.
▫️تایید تشخیص با دیدن مستقیم شپش زنده است.
▫️شانه‌زدن موی خشک یا مرطوب با شانه دندانه‌ریز مخصوص، حساسیت بالاتری نسبت به صرف نگاه کردن موها دارد.
▫️حساس‌ترین روش تشخیصی Wet combing است:
ابتدا موها باید به نرم‌کننده یا کاندیشنر آغشته شود و سپس با شانه معمولی گره‌های آن باز شوند.
در مرحله بعد یک شانه دندانه‌ریز وارد موها می‌شود تا به آرامی به پوست سر برخورد کند و سپس شانه به طور محکم به سمت پایین کشیده می‌شود و پس از هربار شانه‌کشیدن شانه باید جهت بررسی شپش یا نیت با دقت دیده‌شود.
▫️تمام سر باید منظم و سیستماتیک حداقل ۲ بار با این روش شانه بشود.
▫️نیت‌ها نسبت به شپش و نیمف اغلب راحت‌تر پیدا می‌شوند و تفاوت اصلی آن‌ها با پوسته‌های سبورئیک یا کست‌های مو و بقایای اسپری‌های مو، جدا شدن بسیار سخت از موهاست.
▫️دیدن نیت بدون شپش تاییدکننده آلودگی فعال نیست و نیت‌ها می‌توانند بعد از درمان موفق هم دیده شوند.
▫️آلودگی فعال در صورتی مطرح می‌شود که تعداد زیادی نیت در حد ۶.۵ میلی‌متری اسکالپ دیده شوند و نیت‌های دورتر تقریباً هیچگاه فعال نیستند.

▪️تشخیص‌های افتراقی:
▫️کست‌های مو یا نیت کاذب:
ساختارهای کراتینی لوله‌ای سفید یا زرد رنگ هستند که ساقه مو را احاطه می‌کنند و برخلاف نیت‌ها به راحتی روی ساقه مو لغزیده و جابجا می‌شوند.
▫️پیدرا:
گره‌های پیدرای سفید به صورت شل به ساقه مو چسبیده‌اند درحالی که گره‌های پیدرای سیاه سخت و محکم به ساقه مو متصلند.
افتراق این عفونت‌های قارچی از نیت‌ها با استفاده از KOH امکانپذیر است.

▪️درمان
▫️پیش از درمان وجود شپش‌های زنده باید تایید شود.
▫️اگر صرفاً نیت و آن هم فقط در فاصله بیش از ۶.۵ میلی‌متری از اسکالپ دیده شود درمان لازم نیست.
▫️خط اول درمان پدیکولوسیدهای موضعی هستند.
▫️در شیرخواران کوچک Wet combing روش جایگزین به عنوان خط اول درمان است.
▫️پدیکولوسیدهای موضعی باید بعد از زمان پیشنهادی با آب کامل شسته شوند و بهتر است این شستشوی روی سینک باشد تا زیر دوش، تا مواجهه پوست با این مواد کاهش یابد.
▫️شستشو با آب گرم نسبت به آب داغ ارجح است.
▫️موها نباید طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد از درمان با شامپو شسته‌شوند.

▪️پرمترین:
▫️موی خشک باید کاملاً آغشته به لوسیون پرمترین شود و بعد از ۱۰ دقیقه شسته‌شود.
▫️نوبت دوم درمان باید در روز ۹ یا ۱۰ انجام شود.
▫️پرمترین ۵٪ اثربخشی بیشتری نسبت به پرمترین ۱٪ ندارد.
▫️پرمترین در سن زیر ۲ ماه نباید استفاده شود.

◾️ایورمکتین:
▫️لوسیون ۰.۵٪ آن باید صرفاً یک‌نوبت روی موهای خشک مالیده شود و بعد از ۱۰ دقیقه شسته ‌شود.
▫️در سن زیر ۶ ماه نباید استفاده شود.

▪️روش Wet combing:
علاوه بر نکاتی که ذکر شد، شانه‌زدن در هر نوبت باید تا وقتی ادامه یابد که شپشی دیگر پیدا نشود و جلسات هر ۳ تا ۴ روز و تا ۲ هفته بعد از هر جلسه‌ای که در آن یک شپش بزرگ بالغ دیده شد ادامه یابد.

▪️شکست درمان:
▫️در قدم اول می‌توان داروی موضعی جایگزین را استفاده کرد.
▫️در قدم دوم می‌توان سراغ ایورمکتین خوراکی رفت.
▫️دوز آن به صورت 200 تا 400mcg/kg/dose و تکرار آن ۷ روز بعد است.
▫️در افراد باردار و وزن زیر ۱۵ کیلو ممنوع است.

▪️دایمکتیون:
می‌توان به صورت دو نوبت ۸ ساعته دایمتیکون ۹۲٪ را استفاده کرد.

▪️کوتری‌موکسازول:
▫️در موارد مقاوم می‌توان به عنوان درمان مکمل در کنار پرمترین استفاده شود.

▫️درمان‌های خانگی مانند روغن زیتون، کره یا وازلین اثربخشی اثبات‌شده ندارند.
▫️بنزین و نفت سفید هم به هیچ وجه نباید استفاده شوند.
▫️در مورد تاثیر تراشیدن موها مطالعه‌ای انجام نشده و بهتر است انجام نشود.

▪️بازگشت به مدرسه:
▫️با توجه به این که شپش‌ها از چندین هفته قبل از تشخیص در موها وجود دارند نیازی به محروم‌کردن کودکان از رفتن به مدرسه نیست.
▫️همچنین اغلب کودکانی که نیت دارند در نهایت به آلودگی فعال مبتلا نمی‌شوند.
▫️کودکان مبتلا باید از تماس مستقیم سر با بقیه اجتناب کنند و سریعاً تحت درمان قرار بگیرند.