کانال تخصصی قلب جنین-جوان

چربی خون. قسمت سوم
در مطالب قبلی،در مورد اسیدهای چرب اشباع و غیر اشباع صحبت کردیم حال می‌رسیم به بدترین نوع اسیدهای چرب(البته برای سلامتی )،یعنی اسیدهای چرب ترانس.
اسیدهای چرب غیر اشباع دارای ساختمان فضایی از نوع سیستم cis هستند.
ولی بعضی از اسیدهای چرب غیر اشباع بصورت trans هستند که به انها اسیدهای چرب ترانس گفته شده و به دو صورت طبیعی و مصنوعی وجود دارند.
بصورت طبیعی این نوع اسیدها در محصولات لبنی و
گوشت گاو و گوسفند وجود دارند. تخمین زده می‌شود که 2 تا 6 درصد از چربی‌های لبنی و 3 تا 9 درصد از چربی‌های گوشت گاو و بره را اسیدهای چرب ترانس تشکیل می‌دهند
با افزایش جمعیت جهان و پیشرفت های صنعتی ، و در جهت تامین مواد غذایی ،با هیدروژناسیون روغن‌های گیاهی ،نوع مصنوعی چربی های ترانس،با افزودن هیدروژن به روغن‌های مایع تولید شد زیرا این نوع چربی‌ها طعم خوبی دارند ،
در دمای مطلوب ذوب می‌شوند و ماندگاری مواد غذایی را افزایش دهند. هیدروژناسیون چربی غیراشباع، برخی از پیوندهای دوگانه سیس را به پیوندهای دوگانه ترانس تبدیل میکند( توجه کنید که فقط چربی های غیراشباع می توانند چربی ترانس یا سیس داشته باشند، زیرا فقط یک پیوند دوگانه می تواند این حالت ها را بسازد).. این نوع چربی‌ها معمولاً در محصولات پخته شده کارخانهای، مارگارین، روغن‌های سرخ کردنی و غذاهای فرآوری شده مانند بیسکویت ،کیک و شیرینی یافت می‌شوند.
مصرف اسیدهای چرب ترانس تأثیرات منفی زیادی بر سلامتی دارد که شامل موارد زیر است:
مصرف چربی‌های ترانس مصنوعی می‌تواند سطح کلسترول LDL  (کلسترول بد) و تری‌گلیسرید را افزایش و سطح HDL (کلسترول خوب) را کاهش دهد.
مصرف این نوع چربی‌ها با افزایش مارکرهای التهابی مرتبط است. التهاب مزمن یکی از عوامل اصلی بیماری‌های مزمن مانند دیابت و آرتریت است
چرا این اتفاق رخ می دهد.؟
مصرف چربی ترانس در رژیم غذایی، توانایی بدن برای انجام متابولیسم اسیدهای چرب ضروری را مختل می کند و منجر به تغییر در ترکیب اسیدهای چرب دیواره رگ ها شده و خطر ابتلا به بیماری عروقی قلب میشود

چربی های ترانس ،دارای برچسب هایی با عنوان:
روغن هیدروژنه یا روغن نباتی جامد هستند

چربی خون .بخش دوم
در قسمت قبل گفتیم که تری گلیسرید شامل اسیدهای چرب و گلیسرول است و اسیدهای چرب هم دو نوع اشباع و غیر اشباع دارد .نوع اشباع بدون پیوند دوگانه بین اتم های کربن خود بوده و در دمای اطاق (۲۵درجه)جامد است و از نظر سلامتی مضر است.
اسیدهای چرب غیر اشباع دو نوع هستند:
۱)اگر فقط یک پیوند دوگانه بین کربن های اسید چرب باشد به آن
Mono unsaturated fatty acid
و یا MUFA گفته می‌شود.
۲)اگر دو یا چند پیوند دوگانه بین کربن های اسید چرب باشد به آن
Poly unsaturated fatty acid
یا PUFA گفته می‌شود.
پس تا اینجا به این نکته رسیدیم هر چه اسید چرب تری گلیسرید کمتر اشباع باشد برای سلامتی بهتر است،حال ببینیم انواع مواد غذایی روزانه و یا روغن های مصرفی در خانه چه نوع اسید چربی دارند؟
چربی هایی که میخوریم یا گیاهی است یا حیوانی،
اگر چربی گیاهی باشد فاقد کلسترول است و فقط شامل تری گلیسرید (اسیدچرب +گلیسرول)است ولی اگر چربی حیوانی باشد شامال تری‌گلیسرید و کلسترول است.
روغن نارگیل و پالم ،لبنیات پرچرب، کره ، پنیر ،خامه ،دنبه و پیه از مواد غذایی دارای اسید چرب اشباع شده هستند پس باید در مصرف آنها بیشتر مراقب بود.
مواد غذایی MUFA شامل روغن زیتون،کانولا و آووکادو است.
مواد غذایی MUFA شامل روغن افتابگردان،ذرت،سویا (حاوی امگا ۶) و روغن تخم کتان ،گردو و ماهی (حاوی امگا ۳) هست.
بطور کلی می‌توان گفت بهتر است از لبنیات کم چرب استفاده کرده و بعنوان روغن از افتابگردان،ذرت و کانولا استفاده کنیم .بجای کره صبحانه، آووکادو مناسب است.
ادامه بحث در قسمت های بعد

بعضی از دوستان دانشجو تمایل داشتند مبحث چربی غذایی و افزایش چربی خون ،بصورت ساده و روان مطرح شود.با توجه گسترده بودن موضوع، در چند قسمت خدمتتان ارائه می‌شود
قسمت اول
همانطور که میدانید در ازمایش چربی خون ،مواردی مثل تری‌گلیسرید، HDl,LDL,VLDL اندازه گیری میشود ولی آیا. واقعا این ترکیبات با همین نام ها در غذاها وجود دارند و با همین نام ها هم جذب خون میشوند؟
جواب:خیر
هر غذایی که میخوریم دارای یک تا چهار نوع مولکول چربی است :
استرول ها(کلسترول)
گلیسرید ها(منو،دی و یا تری‌گلیسرید )
اسیدهای چرب
فسفولیپیدها

با توجه به مقدار کم اسیدهای چرب و فسفولیپیدها در غذای روزانه، فعلا از بحث در باره آنان صرف نظر کرده و به کلسترول و تری‌گلیسرید می‌پردازیم.
تری‌گلیسرید یعنی یک مولکول گلیسرول که به ۳ اسید چرب متصل است.
(تصویر شماره ۱،فلش نشان دهنده گلیسرول است که دارای ۳ بازو ،یا همان اسیدهای چرب است)

اسیدهای چرب(آزاد یا متصل در تری‌گلیسرید، دو نوع هستند:اشباع و غیر اشباع
اسید چرب غیر اشباع، اسید چربی است که بین دو اتم کربن پیوند دوگانه وجود دارد(فلش در تصویر ۲) ،در حالی که در اسید چرب غیر اشباع، تمام کربن ها با اتصال ساده به هم متصل هستند.
حال اهمیت این اتصال دوگانه یا منفرد چیست؟
وقتی اتصال دو گانه باشد مولکول اسید چرب قوس دار شده و نزدیکی مولکول های مجاور به یکدیگر کم شده و لذا در حالت عادی بصورت مایع هستند ،در حالی که اسید چرب اشباع بعلت اتصال منفردو غیر محکم ،قابل فشرده شدن بوده و در دمای اتاق، جامد هستند.
ادامه مطلب در پست های بعدی،انشاالله

قابل توجه همکاران گرامی
اوایل هفته قبل خانم جوانی با اظهار شکایت از تنگی نفس و تپش قلب گاهگاهی در شش ماه اخیر مراجعه کرد ،با توجه به اینکه ایشان کنکوری بوده و همچنین وقوع جنگ و ... اطرافیان ایشان این علائم را عصبی و روانی دانسته بودند و ِلذا بعد از شروع آتش بس جهت داشتن آرامش بیشتر برای مطالعه درس ها، به یکی از کشورهای همسایه رفته و تا قبل کنکور انجا بوده ودر انجا هم بعلت تپش قلب شدید به کلینیک مراجعه ولی بررسی قلب نرمال بوده است .بهر حال با توجه به تداوم تپش قلب به کلینیک ما مراجعه کردند ،بعد از بیان تمام مسائل فوق الذکر ،معاینه ایشان و دیدن گزارش اکو کشور خارجی ، و سوال در مورد تغییر شدت علایم در دوران پریود ماهانه توصیه شد که در دوران پریود ماهانه مراجعه کنند که روز یکشنبه هفته جاری مراجعه و اکو انجام شد که نشانگر پرولاپس (افتادگی) دریچه میترال بود لذا درمان مربوطه شروع شد امروز تماس گرفته و با خوشحالی اظهار کردند که علایم ایشان به میزان زیادی کاهش یافته است.
نکته بالینی:
پرولاپس دریچه میترال تحت تاثی عوامل مختلفی میباشد که در بانوان ،بصورت پراکتیکال دیده شده است تغییرات هورمونی ماهانه میتواند یکی از عوامل اصلی بروز و یا تشدید علائم باشد

قابل توجه همکاران گرامی
امروز پذیرای خانم بارداری ،در هفته ۱۸ حاملگی، بودیم که جهت بررسی قلب خود و جنین مراجعه کرده بودند. وقتی. لیل نیاز به بررسی قلب خود مادر را پرسیدم گفتند در ازمایش های معمول حاملگی، مقدار کلسترول خون حدود ۲۵۰ بوده که نسبت به حد نرمال (حدود ۲۰۰)،غیر طبیعی و خیلی نگران شدم و می‌خواهم بررسی قلبی شوم.
به مادر توضیح داده شد که تا ۵۰ درصد افزایش کلسترول خون در بارداری طبیعی است و لذا در مورد ایشان از نظر کلسترول نیازی به بررسی قلب نیست.

نکته اموزشی:
درطی بارداری
بدن مادر برای تأمین نیازهای جنین تغییرات متابولیک پیدا می‌کند از جمله سطح کلسترول تام ۳۰ تا ۵۰ درصد افزایش می یابد.
که دلیل عمده ان افزایش هورمون‌های استروژن، پروژسترون و لاکتوژن جفتی و تغییر متابولیسم چربی‌هاست. همچنین افزایش مقاومت به انسولین موجب افزایش سطح لیپیدهای خون میشود.
افزایش کلسترول خون مادر برای ساخت غشای سلولی، مغز و بافت‌های عصبی جنین حیاتی است.

نباید فراموش کنیم
که دیابت حاملگی، کم‌کاری تیروئید و کم‌تحرکی ناشی از بارداری از علل پاتولوژیک افزایش کلسترول خون در بارداری هستند.

این افزایش کلسترول، پس از زایمان به‌تدریج به حالت طبیعی بازمی‌گردد. با این حال افزایش بیش از ۵۰ درصد یا افزایش شدید تری‌گلیسرید می‌تواند خطرناک بوده و نیاز به پیگیری پزشکی دارد.

قابل توجه همکاران گرامی
همانطور که میدانید یکی از علائم افزایش فشار خون،سر درد است.اوایل شهریور،خانم جوانی که بعد از زایمان دچار افزایش فشار خون شده و برای ایشان متوپرولول تجویز شده بود با شکایت سردرد های روزانه که بدون افزایش فشارخون بود مراجعه کردند ، در بررسی قلبی انجام شده نکته خاصی وجود نداشت و با توجه به اینکه سردرد یک عارضه جانبی شناخته‌شده برای متوپروولول میباشد توصیه به قطع تدریجی این دارو و شروع داروی دیگری گردید.لذا دارو در طی دو هفته قطع شد که همراه با کاهش شدت و دفعات سردرد بود
نکته اموزشی :در صورت مصرف طولانی مدت بتابلکرها،قطع مصرف آنها بایستی تدریجی باشد .




متوپرولول (متوپرولول تارترات و سوکسینات) از داروهای بتا بلاکر است که در پیشگیری و درمان میگرن ،ازدیاد فشار خون ،
،نارسایی قلبی
،اختلالات ریتم قلب، کنترل علائم پرکاری تیرویید( مانند تپش قلب، لرزش و اضطراب) کاربرد دارد.

قابل توجه همکاران گرامی

هفته قبل پذیرای کودکی بودیم که برای بررسی قلب در قبل از شروع دارو برای درمان بیش فعالی، با شروع از بعد از جنگ ،به کلینیک ارجاع شده بود.

مستحضرید که با توجه به عوارض و یا تاثیر اینگونه داروها ،لازم است از سلامت عملکرد و ریتم قلب مطمئن باشید. به هر حال کودک بررسی شامل معاینه ،نوار قلب و اکو انجام شد،در اکو شواهد تب رماتیسمی درگیر کننده دریچه میترال دیده شد . از والدین در مورد عفونت‌های مربوطه سوال شد که فرمودند پاییز سال گذشته گلودرد و تب شدیدی داشته است که ابتدا درمان خانگی و سپس بعلت عدم بهبودی ، درمان دارویی شده است،بهر حال مراتب مشکل قلبی توضیح و توصیه شد ازمایش مربوطه را انجام دهند که جواب آن نشانگر  ASO titer حدود ۵۰۰ بود لذا با احتمال اینکه ممکن است علائم

بیش فعالی تظاهری از درگیری مغز در تب رماتیسمی باشد به متخصص مغز و اعصاب کودکان معرفی شد.شب گذشته پدر بیمار تماس و فرمودند پزشک مربوطه تشخیص بیماری Sydenham chorea ناشی از تب رماتیسمی را تایید و درمان مربوطه شروع شده است

نکته اموزشی :در صورت شکم به بیش فعالی بهتر است تیمی شامل روانپزشک و متخصص مغز و اعصاب کودکان ،طرح تشخیصی درمانی را برنامه ریزی کنند

چرا کلسترول بد را محاکمه و اعدام نمیکنند؟

وقتی غذای چرب یا حاوی چربی میخوریم

در روده جذب شده و وارد خون می‌شود،خود چربی، عقل و هوشی ندارد که در خون به کجا برود و اگر قرار بود سلیقه ای یا الله بختکی بجایی برود ممکن بود همه چربی ها (که چون چربند تنبل هم هستند)در همان اطراف روده بمانند

،ولی نکته مهم این است که بخش زیادی از سلول‌ها و هورمونها  از چربی ساخته شده و لذا ضرورت دارد  چربی جذب شده به تمام بدن برسد ،یعنی پخش چربی در بدن نیاز به یک سیستم هوشمند دارد

این سیستم هوشمند از تعدادی پروتئین تشکیل شده است که مثل ماشین تسلای خودرانی ،کلسترول را به نقاط مورد نیاز می‌رساند اسم خونی این ناقل ها، لیپوپروتئین  است

یکی از این ناقل ها  low density lipoprotein

یا بطور مخفف

  LDL

نام دارد .وقتی بخاطر تغذیه و یا بیماری ، کلسترول زیادی وارد بدن و خون شود LDL زیادتری ساخته می‌شود و اینجاست که مشکل عیان می‌شود و آن هم این است که سلول‌ها،چربی بیش از حد نیازشان قبول نمیکنند و لذا LDL می آید کلسترول همراه خودش را در جدار رگ ها خالی می‌کند که منجر به تنگی تدریجی آن شده  و در نهایت  انسداد آن رگ منجر به بیماری قلبی کلیوی مغزی و چشمی ...میشود

لذا هر گاه مقدار LDL خون زیاد شود علامت بی بوده و خطرناک است

البته بدن مکانیزم حفاظتی جالبی دارد و آن هم ناقلی بنام

High density lipoprotein

و یا HDL است که سعی می‌کند رسوبات چربی را از روی رگها بردارد لذا به آن چربی خوب می‌گویند و هرچه مقدار آن در خون بیشتر باشد یعنی اوضاع بهتر است

قابل توجه همکاران گرامی

اواخر مرداد ،یکی از همکاران ماما که  دریچه ائورت دو لتی bicuspid aortic valve بوده و سالیانه به کلینیک ما مراجعه می‌کنند  بعد از انجام اکو و اطمینان از ثبات قلبی نوار قلبی هم انجام شد که با توجه به تغییرات ان از ایشان در مورد علایم جدید عمومی(غیر قلبی) سوال شد ،فر مودند مدتی است شبها دیر بخواب میروند و خواب با کیفیتی که ارامش بخش باشد نداشته اند ،اطرافیان به ایشان گفته اند علت بی‌خوابی ،شیفت های کاری شبانه ایشان است و بهتر است فقط روزها کار کند و یااستعفا دهد .به ایشان عرض شد در نوار قلب علائمی دال بر کمبود کلسیم ،منیزیم و یا ویتامین دی وجود دارد و بهتر است ازمایش انجام دهند.در ازمایش انجام شده کمبود در حد متوسط منیزیم و ویتامین دی  وجود داشت که درمان مربوطه شروع شد .امروز جهت تبریک تولد انسان کامل ،امین و مهربان ترین مخلوق هستی (حضرت محمد ص) تماس گرفتند و در ضمن  فرمودند خوشبختانه تمام علائم مربوط به بدخوابی بر طرف شده است

قابل توجه همکاران گرامی

امروز پذیرای کودک ۱۷ ماهه و باورنکردنی ۱۴ کیلو بودیم که از یکی از شهرهای مرزی آمده بودند ایشان بعلت عدم نزول بیضه بداخل کیسه آن،کاندید جراحی بودند و پزشک جراح انجام عمل را منوط به تایید سلامت قلب می‌کند که والدین به علت عدم وجود متخصص قلب کودکان در آن منطقه، به کلینیک ما معرفی شده بودند  به هرحال معاینه نرمال بود ولی در اکوی انجام شده در ناحیه دهلیز چپ ،پرده ای وجود داشت(علامت فلش) که آنرا به دوقسمت تقسیم کرده و بخش کوچکی از خون از طریق سوراخ وسط این پرده و مابقی از طریق سوراخ بین دهلیزی وارد قلب راست می‌شد همچنین قطر شریان آئورت کمتر از نرمال بود ،در کل تشخیص بیمار cortriatriatum میباشد که به جراح معرفی شد

نکته اموزشی:

حدود ۵۰ درصد بیماری‌های قلبی کودکان و نوزادان ممکن است بدون علامت خاصی باشد و ِلذا در هر جراحی نیازمند بیهوشی بهتر است اکو و نوار قلب انجام شود