📜 خراسان؛ وقتی وعده عدالت به قدرت رسید


🔸️حدود هزار و دویست سال پیش، در همین خراسان، جنبشی بزرگ علیه امویان شکل گرفت؛ جنبشی که از نارضایتی مردم از تبعیض و حکومت اموی بهره برد و با شعارهایی چون رضایت خاندان پیامبر و برپایی عدالت هواداران بسیاری یافت.

🔸️ابومسلم خراسانی در سال ۱۲۹ق پرچم عباسیان را در خراسان برافراشت و نیشابور، مرو و دیگر شهرهای خراسان به صحنه دگرگونی بزرگی تبدیل شدند. سرانجام امویان سقوط کردند و ابوالعباس سفاح به خلافت رسید.

🔸️اما قدرت تازه هنوز چند سالی بیشتر نگذشته بود که اختلاف و اعتراض آغاز شد.

🔸️بلاذری در أنساب الأشراف گزارشی قابل تأمل از زیاد بن صالح، یکی از چهره‌های مهم خراسان، نقل می‌کند. او در اعتراض به ابومسلم می‌گفت مضمون بیعت و قیام آنان، برپایی عدالت و زنده کردن سنت‌ها بود؛ اما اکنون رفتار حکومت را ستمگرانه می‌دید.
یعنی فاصله میان شعار و عمل آن‌قدر آشکار شده بود که یکی از کسانی که در برآمدن قدرت تازه نقش داشت، خود به معترض آن تبدیل شد.
🔴این داستان فقط درباره عباسیان نیست.

🔸️تاریخ بارها شاهد سیاستمدارانی بوده که پیش از رسیدن به قدرت، از عدالت، آزادی، نجات مردم و ساختن آینده‌ای بهتر سخن گفته‌اند؛ اما پس از رسیدن به قدرت، میان وعده و عملشان فاصله افتاده است.

🔸️با این همه، نسل‌های بعدی دوباره همان اشتباه را تکرار کرده‌اند:
🔹 وعده را به جای برنامه گرفته‌اند؛
🔹 شعار را به جای ضمانت؛
🔹 هیجان را به جای شناخت؛
🔹 و مخالفت با وضع موجود را با شناختِ راهِ جایگزین اشتباه گرفته‌اند.

📌 یکی از آسیب‌های تکرارشونده در تاریخ جوامع، ناتوانی در ارزیابی عقلانیِ تغییرات سیاسی و اعتماد هیجانی به وعده‌های قدرت‌های تازه است.

🔸️تاریخ البته نمی‌گوید هر نظم موجودی باید حفظ شود و هر تغییری خطرناک است.
درس تاریخ چیز دیگری است:
از یک حکومت ناراضی بودن، دلیل کافی برای اعتماد به حکومت بعدی نیست.
پرسش عاقلانه این نیست که:
«چه کسی زیباتر وعده می‌دهد؟»
بلکه باید پرسید:
چه کسی برنامه روشن دارد؟ چه تضمینی برای عمل به وعده‌هایش وجود دارد؟ چه نهادی می‌تواند او را پاسخگو کند؟ و اگر وعده‌هایش را شکست، جامعه چگونه می‌تواند بدون پرداخت هزینه‌ای ویرانگر، او را کنار بگذارد؟

🔸️خراسانِ هزار و دویست سال پیش، این پرسش‌ها را با هزینه‌ای سنگین تجربه کرد.
شاید یکی از درس‌های تاریخ برای همه ادوار همین باشد:
🕯️ هیچ جامعه‌ای نباید فقط به دلیل خستگی از گذشته، آینده خود را به وعده‌های اثبات‌نشده بسپارد.
#درس‌های_تاریخ_برای_جامعه_امروز #خراسان #نیشابور #تاریخ_و_جامعه

✍️ نوراحمد بلنداختر
https://telegram.me/blakhtar