#دعوت قرآن، #تعقل است نه #تبعیت

محمد صالحی
کتابخانه اشراق نجف آباد
#جلسه_اول

والذین اذا ذکروا بآیات ربهم لم یخروا علیها صما و عمیانا - فرقان 73

چکیده آنچه در جلسه اول گذشت:

👈ما در ورود به پژوهشهای دینی، اسیر #پیش_فرضهای متعددی هستیم که :
• یا سد ورود به گستره قرآنند
• و یا عینکهای دید ما را تیره کرده اند

👈#منبع اصلی ما، قرآنست و همه این پیش فرضها باید در جای خود توسط قرآن تایید شده تا بتوان دیگر محصولات دینی را به بررسی نشست.
قُلْ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أُبَدِّلَهُ مِن تِلْقَاء نَفْسِي إِنْ أَتَّبِعُ إِلاَّ مَا يُوحَى إِلَيَّ یونس 15
نَزَّلْنا عَلَیکَ الْکِتابَ تِبْیاناً لِکُلِّ شَیءٍ نحل 89 ( قرآن در راستای هدفی که داشته کامل و واضح است، مکمل نمی خواهد)

👈ما در اینجا قصد ورود به همه این مطالب را نداریم بلکه اجمالا به #نقد پیش فرضهای زیر می پردازیم:
• #تقدم_وحی بر_عقل
• و #تقدم_تبعیت بر #تعقل و پایبندی به لوازم آن

👈#قرآن اصالت را به #فهم_عقلانی بشر و شکوفایی آن می دهد:
والذین اذا ذکروا بآیات ربهم لم یخروا علیها صما و عمیانا - فرقان ۷۳

ویژگی بندگان مطلوب خداوند: و آنان که چون به نشانه های پروردگارشان( از وحی و قرآن و موعظه ) تذکر داده شوند در مقابل آن ( همانند ) کران و کوران بر زمین نمی افتند ( بلکه از مسیر تعقل به آن می نگرند ) .

لذا:
1️⃣ #عقل مقدم بر #وحی است
و تمام هم و غم قرآن تقویت بنیه #عقل_ورزی و خردنگری در هر امری است
افلاتعقلون، لعلکم تعقلون، ان کنتم تعقلون، لیتفقهوا فی الدین، لقوم یتفکرون و یا سوال و جوابهای متعدد در قرآن یسئلونک - قل

2️⃣ لازمه #عقل_ورزی ( منتج به هوشیاری و خرد ورزی ) :
• برخورداری از #تفکر_انتقادی( چرا این نظر باشد و چرا جور دیگر نباشد، برچسبهای مقدس و کفرآمیز و ضاله را دور بریزیم)
• #گشودگی بر همه نظرات( پیش داوری اولویتی نداشته باشیم)

#بنابراین:

👈#انسان_مطلوب خداوند 3 ویژگی دارد:

1️⃣ #عدم_توقف بر دانسته های گذشته
واذا قيل لهم تعالوا الى ما انزل الله و الى الرسول قالوا حسبنا ما وجدنا عليه اباءنا او لو کان اباؤهم لا يعلمون شيئا ولا يهتدون سوره مائده – آیه 104
بحث در #تفکر_انتقادی و #نگرش_استدلالی به باورهاست نه #مذمت مطلق فهم گذشتگان

👇#نکته ها:
• با توجه به آیات متعدد از جمله 43 تا 48 مایده، #نسخ شرایع قبلی، پشتوانه قرآنی ندارد
• با توجه به آیات متعدد از جمله 62 بقره و 69 مایده، #رستگاری، انحصار در هیچ دین شناسنامه ای نیست
• با توجه به آیات متعدد از جمله ، 100 مومنون، 272 بقره، 90 یوسف، #عمل_صالح اولویت دارد
• با توجه به آیات 7 تا 10 شمس، انسان مزکی #فارغ از هر دین، رستگار می شود.

2️⃣ #گشودگی پیوسته بر هر نوع اندیشه و نگاه
فبشر عباد الذين يستمعون القول فيتبعون احسنه اولئك الذين هداهم الله و اولئك هم اولوا الالباب – زمر 17 و 18

#نکته_مهم: هدایت خداوند شامل کسانی است که مقدماتی را فراهم کرده باشند:
1- #گشودگی بر همه نظرات، بدون ترجیحات خاصی ۲- #تفکر و تعقل در آنها ۳- #انتخاب بهترین آنها

👇#نکته ها:
• چیزی بنام کتب و یا افراد #ضاله نداریم
• #هدایت امری دو طرفه بین فرد و خداست که خدا به خواست فرد جواب می دهد( ان الله یهدی من یشا)
• وظیفه پیامبر، #دعوت بود نه #هدایت
لَيْسَ عَلَيْكَ هُدَاهُمْ وَ لَٰكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَ مَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ وَمَا تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللَّهِ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ(۲۷۲/ بقره)

3️⃣ هر سخنی را به #محک_اندیشه و تعقل بسپارد تا بر آن آرام گیرد – حتی سخن خداوند را
والذین اذا ذکروا بآیات ربهم لم یخروا علیها صما و عمیانا - فرقان ۷۳

لذا #رشد به بالاترین درجات معنوی و ارتقاء روحی، از #تسلیم و تبعیت محض نمی گذرد ( ماجرای #جستجوی دین و نیز #سوالهای مکرر #ابراهیم از خداوند)

#نکته: انسان محور هستی است و خداوند برای خدمت به او هر لحظه حاضر بوده است چه با ارسال پیامبران و چه سخن گفتن با او در سر ضمیرش.

محمد صالحی

جلسه دوم: آزادی اندیشه و اعتراض در قرآن👇

@beshnofekrkon/2400
https://t.me/beshnofekrkon/2397