درباره‌ی این زندگی و زندگی پس از آن
شایان اویس‌قرن
شماره ۲

پرسش‌هایی که یک دیدگاه غیرالهی باید پاسخ دهد

۱. چرا همهٔ ادیان ابراهیمی پیام مشترکی دارند؟


۱. چرا همهٔ ادیان ابراهیمی پیام مشترکی دارند؟

اگر محمد (ص) صرفاً به دنبال قدرت بود، چرا همان پیام ابراهیم، موسی و عیسی را ادامه داد؟

چرا مانند بسیاری از رهبران تاریخ، برای متمایز کردن خود، پیام کاملاً متفاوتی ارائه نکرد؟


از دیدگاه منِ مسلمان، این هماهنگی کاملاً طبیعی است؛ زیرا همهٔ این پیامبران فرستادهٔ یک مبدأ واحد بوده‌اند.

۲. چرا جهان تا این اندازه برای پیدایش حیات تنظیم شده است؟

قوانین فیزیک نشان می‌دهند که پیدایش حیات به‌شدت به مقادیر بسیار دقیق ثابت‌های بنیادی وابسته است.

برای نمونه، اگر نیروی گرانش دقیقاً از قانون عکس مجذور فاصله پیروی نمی‌کرد، جهانی مشابه جهان ما شکل نمی‌گرفت.

چرا این ثابت‌ها دقیقاً چنین تنظیم شده‌اند؟

برخی فیزیک‌دانان برای پاسخ به این پرسش، فرضیهٔ جهان‌های متعدد یا چندجهانی را مطرح می‌کنند.

۳. چگونه ممکن است قرآن محصول صرفاً ذهن یک انسان باشد؟

اگر تازه می‌خواهید قرآن را بخوانید و به هنر و داستان علاقه دارید، سورهٔ یوسف را مطالعه کنید.

این سوره مانند فیلمی هنرمندانه و واقعی است؛ سرشار از غافلگیری، تغییر صحنه، تغییر ریتم، بازگشت به گذشته و روایت‌های درهم‌تنیده.

گاه احساس می‌شود با فیلمی مدرن روبه‌رو هستید، با این تفاوت که این متن چهارده قرن پیش نوشته شده است.

⸻

پرسش‌هایی که خودِ من نیز باید پاسخ دهم

چرا اساساً زندگی آفریده شد؟

این پرسشی بسیار عمیق است و پاسخ‌های متعددی می‌توان برای آن تصور کرد.

از نگاه من:

خداوند خالق است، و اگر آفرینش چیزی ممکن باشد، مقتضای صفت خالقیت او، آفرینش است.

انسان موجودی منحصربه‌فرد است، زیرا خودآگاهی دارد. او می‌تواند دروغ بگوید، نقش بازی کند، میان خیر و شر انتخاب کند و مسئول اعمال خود باشد.

من در علوم کامپیوتر کار می‌کنم و بارها به این اندیشیده‌ام که آیا ممکن است روزی رباتی واقعاً خودآگاه و دارای ارادهٔ آزاد ساخته شود؟

به نظر من، چنین چیزی بسیار دشوار، و شاید ناممکن باشد.

اگر نخستین سورهٔ قرآن را با دقت بخوانیم، می‌بینیم که خداوند از همان آغاز می‌دانست انسان‌ها جنگ خواهند کرد و خون خواهند ریخت، زیرا اختیار دارند.

با این حال، انسان را آفرید؛ زیرا برخی از صفات الهی تنها در ارتباط با انسان معنا پیدا می‌کنند.

برای مثال، تنها انسان است که می‌تواند نیاز عمیق به خدا را احساس کند و معنای رحمت، بخشش و مهربانی الهی را درک نماید.

⸻

شر در جهان چه جایگاهی دارد؟

یکی از اهداف اساسی زندگی، جدا شدن نیکان از بدان است.

خداوند بارها در قرآن به این حقیقت اشاره می‌کند.

برای نمونه، در آغاز سورهٔ عنکبوت آمده است:

«آیا مردم گمان کرده‌اند همین که بگویند ایمان آوردیم، رها می‌شوند و آزموده نخواهند شد؟»

انسان در زندگی با انواع آزمایش‌ها روبه‌رو می‌شود:

ممکن است مال خود را از دست بدهد، فرزندش را، خانه‌اش را یا سلامت خود را.

همهٔ این‌ها می‌توانند میدان آزمون باشند تا روشن شود آیا ایمان او تنها در آسایش است یا در سختی نیز پایدار می‌ماند.

و تنها پس از موفقیت در این آزمون‌هاست که انسان می‌تواند به رستگاری برسد.

⸻

این نگاه، پاسخ پرسش دیگری را نیز تا حدی روشن می‌کند:

اگر خدا واقعاً می‌خواهد همه ایمان بیاورند، چرا معجزه‌ای آشکار و غیرقابل انکار نشان نمی‌دهد؟ مثلاً چرا هر روز سنگ از آسمان نمی‌بارد یا دریاها ناگهان شکافته نمی‌شوند؟

آن‌گونه که من می‌فهمم، ارزش ایمان در انتخاب آزادانهٔ آن است.

اگر ایمان نتیجهٔ مشاهدهٔ معجزه‌ای اجتناب‌ناپذیر باشد، دیگر فضیلت چندانی در آن باقی نمی‌ماند.

نمونهٔ مشهور آن، فرعون در قرآن است.

او تا زمانی که در آستانهٔ غرق شدن قرار نگرفت، ایمان نیاورد. هنگامی که در امواج گرفتار شد، گفت: «اکنون ایمان آوردم.»

اما پاسخ الهی این بود که دیگر دیر شده است؛ زیرا ایمان زمانی ارزش دارد که انسان پیش از اجبار و پیش از آنکه حقیقت را به چشم ببیند، با اختیار خود آن را برگزیند.

@YengehNevis
@QuranPazhoohi