Exegesis

بین این همه کتابی که من تا الان ترجمه کردم کتاب «جنبش‌های مردم فقیر: چرا موفق می‌شوند و چگونه شکست می‌خورند» نوشته فرانسیس فاکس پیون و ریچارد کلاوارد، که در سال ۱۹۷۷ منتشر شده، بدون اقرار یکی از مهم ترین هاست. سوال اصلی نویسندگان این است که چگونه گروه‌هایی که از نظر اقتصادی و سیاسی منابع محدودی دارند، می‌توانند حکومت‌ها و نهادهای قدرتمند را وادار به تغییر رفتار یا پذیرش خواسته‌های خود کنند اما از این بسیار جلوتر می رود و می پرسد چطور است که یک جنبش که در ابتدا به نظر بسیار امیدوارکننده می امد بدون این که نابود شود به جایی می رسد که مردم از ان رو بر می گردانند. بنا بر این این کتاب از دو جهت برای دو گروه از ایرانیان مهم است. اول کسانی که تصویری تخیلی از آمریکا دارند و فکر می کنند آسمان تپیده و آمریکا افتاده زمین٬‌ سرمایه داری بهشت روی زمین است و در هیچ مقطعی در آمریکا سازمان دهی علیه قدرت وجود نداشته یا اگر وجود داشته دولت آمریکا به شیوه هالیدوودی خیلی باز و روشنفکر و مداراگرانه به آنها پاسخ داده و دوم برای کسانی که با این سوال اساسی که «چرا جنبش اصلاحات در ایران به اینجا که هست رسید» دست و پنجه نرم می کنند.
کتاب توضیح می دهد که فقرا معمولاً ابزارهای سنتی قدرت سیاسی را در اختیار ندارند بنابراین، اگر جنبش‌های فقرا بخواهند صرفاً با همان شیوه‌های معمول سازمان‌های سیاسی فعالیت کنند، قدرت محدودی خواهند داشت. یک گروه بزرگ از مردم می‌تواند با اعتصاب، تحصن، اشغال، نافرمانی مدنی، اعتراض گسترده یا متوقف کردن فعالیت‌های معمول، هزینه‌هایی برای دولت، کارفرمایان یا سایر نهادهای قدرتمند ایجاد کند. زمانی که ادامه وضعیت موجود برای صاحبان قدرت پرهزینه‌تر از پاسخ دادن به معترضان شود، امکان گرفتن امتیاز افزایش پیدا می‌کند. اما برای رسیدن به این اهداف سازمان دهی لازم است و اینجا تازه اول قصه است. 
سازمان‌یافتگی و اختلال‌آفرینی متفاوت هستند. سازمان‌های رسمی برای فعالیت بلندمدت اهمیت دارند، اما ایجاد یک سازمان لزوماً به معنای ایجاد قدرت سیاسی نیست. سازمان‌های رسمی به مرور زمان تبدیل به ارگانیزم های زنده می شوند که الویت آنها زنده ماندن است. جذب منابع مالی، حفظ اعضا، حفظ روابط با سیاستمداران و نهادهای رسمی و جلوگیری از اقداماتی که ممکن است سازمان را به خطر بیندازد در راس اهداف قرار می گیرد و در نتیجه، رهبران یک سازمان ممکن است به تدریج از اقدامات رادیکال یا مختل‌کننده‌ای که در ابتدا به جنبش قدرت داده بود، فاصله بگیرند.
کتاب همچنین بر اهمیت شرایط سیاسی و اجتماعی تأکید دارد. از نظر نویسندگان، جنبش‌های گسترده معمولاً صرفاً به این دلیل شکل نمی‌گیرند که گروهی تصمیم می‌گیرد یک جنبش ایجاد کند. آنها در دوره‌هایی رشد می‌کنند که در ساختارهای سیاسی یا اقتصادی از پیش موجود نوعی بحران یا بی‌ثباتی ایجاد شده است. در چنین شرایطی، مردم ممکن است کمتر از گذشته حاضر باشند قواعد و روابط معمول را بپذیرند و امکان شکل‌گیری اعتراض جمعی افزایش پیدا می‌کند.
کتاب با بررسی دقیق و حیرت آور چند نمونه تاریخی از ایالات متحده از جمله جنبش‌های بیکاران در دوران رکود بزرگ، جنبش‌های کارگری، جنبش حقوق مدنی و جنبش حقوق دریافت‌کنندگان کمک‌های رفاهی زندگی یک سازمان را بررسی می کند و تلاش می کند الگویی را پیدا کند که توضیح دهد چه زمانی گروه‌های فقیر می‌توانند به نیروی سیاسی تبدیل شوند و چرا این نیرو معمولاً پایدار نمی‌ماند.
در الگوی کلی آنها، بحران اجتماعی و سیاسی می‌تواند باعث شود گروه‌های بزرگی از مردم رفتارهای معمول خود را کنار بگذارند. این امر به اعتراض و اختلال جمعی منجر می‌شود. اگر اختلال به اندازه کافی گسترده باشد، نهادهای حاکم ممکن است برای بازگرداندن نظم، امتیازهایی به معترضان بدهند. اما همین موفقیت می‌تواند آغاز مرحله بعدی باشد: جنبش ممکن است وارد مذاکره و ساختارهای رسمی شود و به تدریج بخشی از توان اولیه خود برای ایجاد اختلال را از دست بدهد.
کتاب در نهایت به دو پرسش مرتبط اشاره دارد: چرا جنبش‌های فقرا موفق می‌شوند و چگونه شکست می‌خورند؟ پاسخ نویسندگان این است که موفقیت آنها تا حد زیادی به توانایی ایجاد اختلال در ترتیبات موجود و استفاده از شرایط بحرانی بستگی دارد؛ در حالی که شکست یا افول آنها می‌تواند زمانی رخ دهد که جنبش بیش از حد به سازمان‌های رسمی، مذاکره و حفظ ساختارهای خود وابسته شود.
این کتاب هم مثل باقی کتاب های من رایگان٬ خارج از بازار رسمی کتاب در ایران و صرفا به صورت آنلاین منتشر شده است. اگر مایل به حمایت از مترجم هستند مبلغ دلخواهی به شماره کارت
۵۰۲۲۲۹۱۰۴۴۱۰۱۷۱۳
واریزد کنید. کتاب را دست به دست کنید و از آن حرف بزنید و به آن ارجاع دهید. در انتشار آگاهی بکوشید. 
@anexegesis

جنبش‌های مردم فقیر
ترجمه فاطمه کریمخان
@anexegesis

زنده باد نشر الترناتیو!

@anexegesis

ذکر فاطمه‌ توسی و سریال ژاپنی جادوگر

۱۵ سال پیش در «تاریخ جهانگشای جوینی» به ذکر فاطمه خاتون رسیدم و شگفت‌زده شدم. با توجه به خوانده‌های دیگرم درباره‌ی تاریخ مغول و آن‌چه جوینی خیلی کوتاه درباره‌ی او گفته بود، به این نتیجه رسیدم که او هنگام اسارت دختری نوجوان بوده است و همین که توانسته در اسارت به چنان سطحی از نفوذ در دستگاه امپراتوری جوان مغول برسد، نشان‌دهنده‌ی توانایی و دانش او بوده است، نه به آن دلایلی که جوینی در ذکر او می‌گوید.

همان‌جا تصمیم گرفتم زندگی او را دستمایه‌ی کتابی برای نوجوانان کنم. هرچه در کتاب‌ها و مقاله‌ها گشتم، جزئیات دندان‌گیری نیافتم و فکر کردم شاید همین، امکانی در اختیارم بگذارد که جاهای خالی را با تخیل پر کنم و رمان نوجوان بنویسم.

متن کامل را در پوشه‌ی پیوست بخوانید!

در نسبت خلق هنری و هوشواره

برای این که در مورد هوشواره نگران باشید اول باید تصمیم بگیرید که هوشواره قرار است جایگزین چه چیزی شود، مثلاً اگر در مورد جایگزینی هوشواره با هنرمند نگران هستید به نظرم اشتباه می‌کنید.
سوژه‌ی هنرمند سوژه‌ای ست فانتزی ساز، یعنی چی؟ ذهن در مراحل اولیه‌ی رشد خود به شدت به فانتزی سازی متعهد است، هر چه رشد می‌کند واقعیت بیشتر جای آن فانتزی را می‌گیرد و از نیاز به فانتزی کم می‌شود، حالا برخی ذهن‌ها هستند که در آنها واقعیت به شکل عموم جایگزین فانتزی نمی‌شود و آن اذهان تا آخر عمر به ساخت فانتزی ادامه می‌دهند، این اذهان، سوژه‌ی هنرمند را خلق می‌کنند، به این صورت که ذهن یک سری تصاویر، رویاها، توهمات و ... دارد که نمی‌تواند آنها را با دیگران به اشتراک بگذارد، بعد برای این که بتواند این فرایند اشتراک را بسازد به ابزار متوسل می‌شود، کسی که در به کارگیری رنگ تبحر پیدا می‌کند نقاش می‌شود، کسی که از کلمه استفاده می‌کند نویسنده می‌شود و کسی که از همه چیز استفاده می‌کند تا فیلم بسازد فیلم ساز می‌شود، این تعریف مولف است؛ حالا برویم سراغ هوشواره، هوشواره این توان را دارد که به یکی از آن ابزارها تبدیل شود و فانتزی ذهن خلاق را به چیزی که برای دیگران قابل درک است تبدیل کند، همان کاری که رنگ می‌کند، اما هوشواره شخصا «فانتزی» ندارد، آن چیزی که به عنوان خلق هنری جا می‌زند کولاژی است که معنای آن باید در ذهن بیننده ساخته شود، موفقیتش به این که خالق در مورد آن چه فکر می‌کند بسته نیست، در صورتی که یک اثر هنری جایی تمام می‌شود که خالقش نسبت به آن احساس خوبی داشته باشد از این جهت که در روایت آن فانتزی اولیه موفق بوده است/نبوده است.
این تا اینجا
آیا باید به عنوان هنرمند نگران هوشواره بود؟ اگر معنای هنر برای شما خلق چیزی برای فروش است احتمالا بله، چون هوشواره این ظرفیت را دارد که از آنچه در بیرون وجود دارد برای تولید بهترین پاسخ به نیاز «بازار» استفاده کند، اما اگر معنای هنر برای شما به زبان در آوردن آن فانتزی‌هاست صادقانه متوجه نمی‌شوم چرا باید نگران هوشواره باشید، ذهن فانتزی ساز از ساخت فانتزی دست بر نمی‌دارد، و تا فانتزی هست خلق هنری ادامه دارد، و فانتزی‌ها و خلق هنری دیگران مانعی بر فانتزی‌ها و خلق هنری شما نخواهد بود!
من نگران نیستم که هوشواره می‌تواند بهتر از رمان جنایی بنویسد (بهتر یعنی چی؟)، چون من بر اساس یک سری فرمول و برای جلب رضایت بازار نمی‌نویسم، می‌نویسم چون راه دیگری برای ارتباط با این فانتزی و مدیریت کردن این ذهن فانتزی ساز ندارم! این هم چیزی ست که هوشواره نمی‌تواند از من بگیرد!

@anexegesis

جلد مجله‌ی نیویورکر در مورد هوش مصنوعی، سه سال پیش
@anexegesis

دوست عزیزی لطف کرده و پادکست کتاب عواطف اعتراض را از طریق نوت بوک گوگل تولید کرده، فایل خلاصه را می‌توانید از اینجا دانلود کنید
@anexegesis

وقتی مطالعات اعتراضات و جنبش‌های اجتماعی را بررسی می‌کنیم این الگوی رفت و آمد بین عقلانی-عاطفی شمردن بخصوص اعتراضات و تا حدودی جنبش‌های اجتماعی کاملا مشهود است.
تا همین دو سه دهه پیش اعتراض یا بر اساس ایده‌های اقتصادی کاملا عقلانی در نظر گرفته می‌شد یا بر اساس ایده‌های توده‌ای کاملا غیرعقلانی. این وسط دسته‌های از رمانتیک‌های غیرقابل مذاکره که به طور کلی با هر نوع بیان ضدسیستمِ نزدیک همدلی دارند هر روز متورم‌تر شدند و رفتار اعتراضی را تا مرحله‌ی تقدس به گونه‌ای اعتلا دادند که حرف زدن از دستور کار گرامشی و لنین هم در نظرشان محافظه‌کاری و همراستایی با سلطه‌ی نزدیک و خیانت و هم دستی و غیره تلقی شد.
در چنین وضعیتی، مطالعات گودوین، جاسپر و سایر کسانی که تلاش کردند بین پلی دو فهم مسلط از جنبش و اعتراضات اجتماعی بزنند اهمیت قابل ملاحظه‌ای دارد اقلا از این جهت که تلاش می‌کند تصویر معترضان و جنبش‌های اعتراضی را در میان دو عرصه‌ی عقل و عاطفه ترسیم کند و تاکید می‌کند که هر چند در بعضی جوامع و بعضی جنبش‌ها ممکن است یکی از این جنبه بر دیگری غلبه داشته باشد، در نهایت تصمیماتی که منجر به اعتراض می‌شود و در جریان اعتراض توسط بازیگران مختلف اتخاذ می‌شود ترکیبی از هر دوی اینها ست.
کتاب عواطف اعتراض با مروری بر بررسی‌های فلسفی در مورد عاطفه، احساسات مهمی که به اعتراض منجر می‌شود و در جریان اعتراض ایجاد می شود را معرفی می‌کند و از این منظر کتاب‌های قبلی جاسپر که تلاشی برای شناسایی یک دستورالعمل/درس‌نامه در اعتراضات و جنبش‌های بود و از این طریق سعی می‌کرد نشان دهد که اعتراضات چگونه ساخته می‌شوند را کامل می‌کند.

کتاب اخیر، مانند تمام کتاب‌های دیگر من رایگان، صرفا آنلاین و خارج از بازار رسمی کتاب در ایران با اجازه‌ی کتبی از نویسنده منتشر شده است.
کتاب را از اینجا دانلود کنید؛ لطفا کتاب را به نام خودتان کپی نکنید، از ارجاع به کتاب خودداری نکنید و اگر مایل به حمایت از کار من هستید مبلغ دلخواهی به شماره کارت

5022291044101713
واریز کنید.
در انتشار آگاهی بکوشید، شاید انتشار آگاهی تنها راه واقعی برای جلوگیری از خون‌ریزی بیشتر باشد.
@anexegesis

عواطف اعتراض، جیمز ام. جاسپر، ترجمه فاطمه کریمخان
@anexegesis

عنوان فیلم به انگلیسی Fortune Favors Lady Nikuko است٬‌ نیکوکو را هم می شود به کلوچه گوشتی ترجمه کرد. چه عنوان را ترجمه کنید چه نکنید چیزی از لذت فیلم کم نمی شود. اغلب عادت داریم فمنیسم در سینما را با زنانی که جاسوس و قاتل و مامور اف بی آی هستند برابر بگیریم. « شانس خانوم نیکوکو گفته» نسبتی به آن چنان نمایش هایی ندارد. طبیعت رنگارنگ انیمه چیزی از جدی بودن فیلمی که تلاش کرده تجسم زنانه ای از شخصیت اصلی داستان ناتور دشت ارایه دهد کم نمی کند. فیلم در حالی که به نظر نمایشی از دغدغه های یک دختر نوحوان است٬‌ بیشتر به راه و رسم خواهرانگی می پردازد که قرار است بین نسل ها منتقل شود و همزمان آزادی زن علارغم تمام آنچه که جامعه به او تحمیل می کند را به رخ می کشد. ارجاعات جذاب در فیلم کم نیست٬ از ادای دین به جیبلی گرفته تا تعظیم در برابر مادام بواری٬ اما چیزی که این انیمه را جذاب می کند نه تنها این ارجاع ها بلکه سرخوشی بازیگوشانه آن است.
@anexegesis

شانس خانوم نیکوکو گفته٬ ۲۰۲۱ ٬‌ آیومو واتانابی

بشر چشم تنگ ایرانی به طور کلی از دیدن مساله فلسطین بدون سایه حماس و دیدن حماس به عنوان هر چیزی غیر از آن که راست کله خر جهانی توصیفش می کند عاجز است. حالا اگر به او بگویید به کرانه باختری نگاه کن، به آنجا که حماس در آن حضور ندارد نگاه کن، کف به دهان می آورد و به غش می افتد ولی نمی تواند نگاه کند. شما نگاه کنید. نگاه کنید که چگونه برانگیختگی « احساسات» در خدمت سرکوب قرار می گیرد و تروریست را به « نوجوانان مساله دار» تقلیل می دهند. نگاه کنید که استعمار چگونه انسان را از انسانیتش خالی می کند و از آن ابزاری برای « اشغال زمین» می سازد و مهم تر از آن، نگاه کنید که وقتی از تجاوز طرفداری می کنید از چه چیزی طرفداری می کنید.
مستند جدید الجزیره، در اصل تلاشی برای نشان دادن چگونگی تامین مالی شهرک نشینانی غیرقانونی برای ادامه تعدی شان به ساکنان فلسطین اشغالی است، اما آن خشونتی که در زیر داستان جریان دارد، مساله بررسی یک فساد مالی را در درجه دوم اهمیت قرار می دهد و چیزهای زیادی در مورد «ظرفیت هیولا سازی روایت» به شما می آموزد.

مستند را اینجا ببینید

@anexegesis

پوپوی فیلم باز، تاکایوکی هیراو، ۲۰۲۱

اگر «عشقت را بکش» یک تصویر خالص سینمایی داشته باشد، پمپوی فیلم باز قطعا آن تصویر است. فیلم در مورد فیلم کم ساخته نشده، و کمتر فیلم در مورد فیلمی هست که آشفتگی اصلی فیلم سازی را تصویر کرده باشد و از آن بهتر کمتر فیلمی هست که نشان دهد فیلم بازی، و به طور کلی عشق به هر چیزی، هر نوع هنرخلاقه‌ای مسأله‌ی بریدن از زندگی‌ عادی نیست، مساله‌ی نداشتن زندگی‌ عادی است
@anexegesis

با جنوب که صحبت می‌کنم یک حرف بیشتر از همه تکرار می‌شود، حملات بر کشتی‌ها، اسکله‌ها و کارخانه‌های کشتی‌سازی متمرکز است، کشتی‌های مسافری که هیچی، حتی قایق‌های کوجک ماهیگیری را هم درو می‌کنند، هر کسی که می‌گوید جنگ اخیر بدون درک ترامپ از تلاش ایران برای مسدود کردن تنگه‌ی هرمز رخ داده مشخصا نمی‌فهمد چه می‌گوید.
به مثال تاریخی توجه کنید، در فصل اول کتاب نابودی فلسطین نابودی زمین است، آندراس مالم برای توضیح مساله‌ی فلسطین از حمله‌ی بریتانیا به عکا یاد می‌کند، وقتی پادشاهی مصر توانست پنبه‌ی ارزان‌تر از پنبه‌ی انگلیسی تولید کند، برای حفظ منافع نساجی باید کل پادشاهی از بین می‌رفت، و حمله به عکا، با آتش زدن کشتی‌هایش و نابودی انبار اذوقه‌اش چنین دلیلی داشت
حمله به ایران هم همین است، حذف نفت ایران از بازار، و کنترل هرمز که بیشترین نفتی که از آن عبور می‌کند به چین می‌رود، دلیل اصلی تمام این غوغا بوده و هست، امروز تلاش برای نابودی حتی قایق‌های کوچک صیادی، اسکله‌ها و تصرف زمین برای حکم.رانی به هرمز همان نقشی را برای آمریکا دارد که نابودی عکا برای بریتانیا داشت
درک تاریخی از این مسأله البته اصل آن را برطرف نمی‌کند، ولی اقلا به کسانی که می‌خوانند نشان می‌دهند واقعا چه اتفاقی در حال وقوع است.

@anexegesis

رابینسون کروزویه یک داستان سرگرم کننده نیست. شالوده ایده انسان مدرن است. مرد سفید معتقد به خدای یهودی مسیحی و «خود بسنده»‌ است که برای ادامه زندگی «طبیعت را به خدمت می گیرد». به مرور زمان با آشکار شدن بحران «مدرنتیه» که به طور خلاصه تمام آنچه مرد سفید غربی نیست را در سطوح پایین تر از اقتدار خداگون خودش و البته «‌ در خدمت»‌ خود می خواند پاسخ هایی به الگوی کروزیه ساخته و پرداخته شد٬ تارزان یک نمونه کلاسیک آن است٬‌ لاک پشت قرمز قرایت تازه تری است.
فیلم بی کلام با موسیقی شاهکارش حاصل همکاری مایکل دوک دو وت با استدیو جیبلی است. داستان مردی کشتی شکسته که در یک جزیره غیرمسکون افتاده است و با این که آب و غذایش فراهم است تلاش می کند مسیری برای فرار پیدا کند اما یک لاک پشت قرمز هر بار کلکش را می شکند تا سرانجام مرد تصمیم به قتل او می گیرد. لاک پشت که زیر افتاب رها شده به زنی مو قرمز تبدیل می شود و از ازدواج مرد و زن فرزندی نیمه ماهی به دنیا می آید و … .
سوای این که متن فیلم چقدر کشش و تاثیرگذاری و جذابیت دارد٬ جهان بینی فیلم که از کروزویه عبور می کند فیلم را به اثری غیرقابل نادیده گرفته شدن تبدیل می کند. هر چقدر که تماشای فیلم با لذت همراه باشد وحشت سوالی که در آغاز فیلم ایجاد شده و در تا پایان فیلم پاسخی به آن داده نمی شود بزرگ تر است و سوال این است که آیا شخصیت اصلی فیلم اصلا زنده است یا در همان کشتگی شکستگی مرده؟ آیا انسان اصلا فرصتی برای جبران آنچه با ایده کروزیه در راستای اثباتش قدم بر می داشت دارد یا همه چیز از دست رفته است و ما تنها در خواب و رویا با امکان جبران٬ با امکان یک زندگی دیگر رو به رو هستیم؟

@anexegesis

لاکپشت قرمز، مایکل دودوک دو وت و استدیو جیبلی، ۲۰۱۶

اگر به فضای سایکودلیک کارهای ساتوشی کون علاقمند شدید٬‌ انیمه شب کوتاه است راه برو دختر حتما برایتان جذاب است. فیلم بر اساس کتابی به همین نام ساخته شده و قسمت دوم یک مجموعه دیگر به نام کهکشان تاتامی است که برای تماشای آن چاره ای غیر از این که فیلم را چهل بار متوقف کنید یا روی دارو باشید ندارید. شب کوتاه است با این که همچنان فیلم سختی است به مرزهای آن جنون نزدیک نیست. جنون امیز بودن فیلم آنجایی روشن می شود که آن را در نور نظریه فمینیستی تماشا می کنید. فیلم به طور خلاصه داستان کشف و لمس غریضه توسط یک دختر جوان است. طبعا نباید انتظار داشته باشید که با نسخه رنگارنگ قوی سیاه رو به رو شوید اما همچنان مسیر و داستان های موازی که پیش کشیده می شود روشن کننده و البته کمدی است. تضاد جالب فیلم در کنار هم قرار دادن دنیال دختران و پسران جوان است. در حالی که دنیای پیچیده دختر جوان بخش عمده ای از فیلم را به خود اختصاص داده٬‌ پسر جوان هم گاهی به شکل میان پرده از پیش چشم تان عبور می کند که یادتان نرود هیچ چیز این پیچیدگی نباید عادی در نظر گرفته شود. 

@anexegesis