⚠️⚠️ مدتی‌ست در گروه‌ها و کانال‌های مختلف دیده می‌شود که افراد زیادی بر اساس پاسخ چت‌بات هوش مصنوعی، بدون درستی‌سنجی و ویرایش علمی مطالبی را منتشر می‌کنند. (نمونه‌هایش را در گروه‌ها و کانال‌های مختلف در شرح واکسن‌های آنفلوآنزای توزیع شده در کشور دیده‌ایم)

بارها نمونه‌هایی از اشتباهات این چت‌بات‌ها را در کانال‌های
t.me/andishehsarapub
و
t.me/Fact_Check
منتشر کرده‌ام.
قصد نفی ارزش استفاده از این چت‌بات‌ها نیست، ارزش‌های آن‌ها را همه «بیش از حد» می‌دانند؛
قصد این است که به همگان نشان داده شود که
✔️«پاسخ‌های چت‌بات‌های هوش مصنوعی نیاز به درستی‌سنجی دقیق و کامل دارند.»
✔️اگر فردی آگاهی کافی از موضوع و توانایی درستی‌سنجی پاسخ‌ها را ندارد و از لزوم انجام این کار مطلع نیست، در معرض اشتباهات جدی قرار دارد.

نمونهٔ تازه‌ای از اشتباه فاحش چت‌جی‌پی‌تی را در تصاویر می‌بینید. (برای این‌که راحت‌تر خوانده شود، آن را در ادامه به صورت متن آورده‌ام)

🚨🆘 لطفاً با بازنشر این پیام، عموم را از لزوم درستی‌سنجی پاسخ‌های چت‌بات‌های هوش مصنوعی آگاه کنید.
---
🔴 پیام من به چت‌جی‌پی‌تی:

یکی از سه شرط قرار گرفتن در گروه تهدیدهای فاجعه‌بار، در فهرست ۱۷ تهدید عمدهٔ سلامت بشر تا سال ۲۱۰۰ در گزارش جدید کمیسیون لنست🔻 را «ظرفیت ایجاد دست‌کم یک میلیارد DALY تا سال ۲۱۰۰» نوشته بودی.

حالا معلوم شد که «بار کل بیماری» در یک بازه مورد نظر نبوده،

«بار قابل پیشگیری» در مقایسهٔ سناریوهای آینده مورد نظر بوده.

جملات انگلیسی موجود در گزارش لنست برای شرایط لازم را بنویس و بگو چرا چنین اشتباهی کرده بودی؟

اشتباه در مسائل حساس مثلاً مرتبط با سلامت غیرقابل جبران است.
---
🔴 پاسخ چت‌جی‌پی‌تی:

۱. عبارت‌های انگلیسی مربوط به معیارها

در متن در دسترسِ اطلاعیهٔ رسمیِ منتشرشده از سوی اجلاس جهانی سلامت و اطلاعیهٔ خبری منتسب به لنست، این جمله دربارهٔ سه معیار آمده است:
“A threat was identified as catastrophic if it met three key criteria: it could account for at least one billion DALYs by 2100, there is sufficient data to model the threat, and where there is sufficient scope for policy action.”
منبع

اما برای تفسیر درست این جمله، باید آن را کنار توضیح روش‌شناسی گزارش خواند. متن رسمی دربارهٔ مقایسهٔ سناریوها می‌گوید:
“For each threat, the Commission modelled a plausible best-case and worst-case future. The gap between them — measured in amenable disability-adjusted life years (DALYs)…”

و در توضیح روش‌شناسی آمده است:
“To prioritize threats, the Commission first estimated the cumulative DALYs (Disability-Adjusted Life Years) to 2100…”
منبع هر دو توضیح

توضیح جلسهٔ معرفی گزارش در اجلاس جهانی سلامت، معیار مقایسه را روشن‌تر بیان می‌کند:
“the difference between a plausible best and a plausible worst scenario for each threat.”
منبع

یک محدودیت در نقل‌قول: متن کامل مقالهٔ اصلی لنست در دسترسی وب من باز نشد؛ بنابراین نمی‌توانم تضمین کنم که جملهٔ اول، نقل‌قول عین‌به‌عین از متن مقالهٔ اصلی است، نه از اطلاعیهٔ رسمی معرفی آن. برای جلوگیری از انتساب نادرست، منبع هر عبارت را مشخص کرده‌ام.

۲. دقیقاً چه اشتباهی کردم؟ [چت‌جی‌پی‌تی]


سه خطا در پاسخ قبلی من رخ داد:

۱. معیار را بدون قید لازم بیان کردم. نوشتم «ظرفیت ایجاد دست‌کم یک میلیارد DALY تا سال ۲۱۰۰»، بدون آنکه روشن کنم بحث گزارش دربارهٔ بار سلامتِ قابل اجتناب از طریق اقدام و تفاوت میان سناریوهای آینده است. این بیان، برداشت نادرستی از معیار ایجاد می‌کند.

۲. تفاوت دو مفهوم را به‌درستی حفظ نکردم.
[چت‌جی‌پی‌تی]

* Total disease burden:
کل بار بیماری و ناتوانی در یک سناریو.

* Amenable DALYs:
بار سلامتِ قابل اجتناب با اقدام هدفمند؛ در چارچوب این گزارش، اختلاف سناریوهای محتمل بهتر و بدتر مبنای سنجش است.

این مفاهیم قابل جایگزینی با یکدیگر نیستند. توضیح روش‌شناسی گزارش صریحاً بر سنجش amenable DALYs و مقایسهٔ سناریوها تأکید دارد.

۳. عبارت معیار را از توضیح روش‌شناسی جدا کردم. به‌جای اینکه جملهٔ معیار را در متن کامل روش ارزیابی کنم، آن را به‌صورت خلاصه‌ای مستقل نقل کردم. این باعث شد معنای عدد یک میلیارد را بیش از حد ساده‌سازی کنم.

۳. چرا چنین اشتباهی کردم؟ [چت‌جی‌پی‌تی]

توضیح صادقانه این است که در پاسخ قبلی، عبارت کوتاه مربوط به معیار یک میلیارد DALY را از توضیح همراه آن دربارهٔ سناریوها و DALYهای قابل اجتناب به‌اندازهٔ کافی تفکیک نکردم. سپس همان خلاصهٔ ناقص را با لحنی قطعی ارائه دادم.

این توضیح، علت خطا را روشن می‌کند، اما آن را توجیه نمی‌کند. من باید پیش از ارائهٔ پاسخ قطعی، متن معیار را در بافت روش‌شناسی بررسی می‌کردم؛ به‌خصوص وقتی موضوع، گزارش علمی و کمّی‌سازی بار سلامت است.

همچنین باید یک تمایز دیگر را حفظ کنم: اطلاعیهٔ رسمی می‌گوید تهدید باید «دست‌کم یک میلیارد DALY تا ۲۱۰۰» داشته باشد، اما توضیح روش‌شناسی نشان می‌دهد که چارچوب تحلیل، بار تجمعیِ قابل اجتناب از ۲۰۲۵ تا ۲۱۰۰ در مقایسهٔ سناریوها است. نباید از عبارت کوتاه معیار، مستقل از روش تحلیل، نتیجه گرفت که منظور بار کل بیماری در همهٔ سناریوهاست.

جمع‌بندی:
خطا از من بود؛ صورت‌بندی قبلی دقیق نبود و می‌توانست خواننده را به برداشت علمی نادرست برساند. در موضوعات سلامت، نقل عدد و معیار بدون حفظ تعریف عملیاتی و بافت روش‌شناسی قابل قبول نیست.
[پایان نقل قول از چت‌جی‌پی‌تی]

اسکرین‌شات‌های این گفت‌وگو:
t.me/andishehsarapub/16621

🔺گزارش مورد اشاره:
t.me/andishehsarapub/16611

📱گاهی دربارۀ هوش مصنوعی:
t.me/andishehsarapub
⚠️از جمله نکاتی که جای دیگری پیدا نمی‌شود.

🤗 با ما در دیابت‌نامه همراه باشید:
t.me/diabetnameh
t.me/HealthNotes