دوکسا

🔹 کابیلی ها

امروزه آوازۀ نام «پی یر بوردیو» - اندیشمند جامع الاطراف – بر کسی پوشیده نیست.بوردیو پس از فراغت از تحصیل از «اکول نرمال سوبریور» در رشته فلسفه در سال 1956 به خدمت سربازی فراخوانده شده و دوسال در الجزایر در خدمت ارتش فرانسه بود و بعد از آن دو سال در دانشگاه الجزایر تدریس نمود. حضور او در الجزایر فرصت مغتنمی برای مطالعات انسان‌شناختی و جامعه‌شناختی او فراهم ساخت و او توانست در آن مدت کتاب «جامعه شناسی الجزایر» و کتابی در خصوص قبایل «کابیلی» الجزایر بنویسد که در نوع خود بسیار ارزشمندند.


کابیلی‌ها یکی از اقوام بربر (آمازیغ) ساکن شمال شرقی الجزایر، به‌ویژه در منطقه کوهستانی کابیلیا هستند. آن‌ها به زبان کابیلی (شاخه‌ای از زبان‌های آمازیغی) صحبت می‌کنند و دارای فرهنگی غنی و هویتی مستقل‌اند که با وجود قرن‌ها عرب‌سازی، همچنان حفظ شده است. زبان، موسیقی، لباس‌های سنتی و ساختار قبیله‌ای از شاخصه‌های برجسته فرهنگی آن‌هاست. بسیاری از کابیلی‌ها به زبان‌های عربی و فرانسوی نیز مسلط‌اند و در تاریخ الجزایر، به‌ویژه در مبارزه با استعمار فرانسه، نقش مهمی داشته‌اند.

پس از استقلال الجزایر، دولت برای دهه‌ها سیاست یکسان‌سازی عربی را اجرا کرد، اما کابیلی‌ها با مقاومت فرهنگی و سیاسی توانستند در سال‌های ۲۰۰۲ و ۲۰۱۶ به‌ترتیب زبان آمازیغی را به عنوان زبان ملی و رسمی کشور به ثبت برسانند. با این حال، تنش‌های فرهنگی و سیاسی بین کابیلی‌ها و دولت مرکزی همچنان پابرجاست و برخی از گروه‌های کابیلی خواهان خودمختاری بیشتر یا حتی استقلال منطقه کابیلیا هستند. کابیلی‌ها امروز نماد مقاومت زبانی و فرهنگی در برابر همگون‌سازی فرهنگی در شمال آفریقا به‌شمار می‌روند.

پیر بوردیو چند کار مهم درباره‌ی کابیلی‌ها انجام داده است، معروف‌ترین آن‌ها به صورت مجموعه‌ای با عنوان «Trois études d’ethnologie kabyle» منتشر شده است.

در این مجموعه، بوردیو به مطالعهٔ دقیق جامعهٔ کابیلی‌ها می‌پردازد و به موضوعاتی مانند حس افتخار (honour)، ساختار خانگی کابیلی (La maison kabyle ou le monde renversé) و مناسک و روابط قبیله‌ای توجه می‌کند. این متون تا حدی سنگ‌بنای نظریهٔ «پیش درآمدی بر نظریهٔ کنش» (Esquisse d’une théorie de la pratique) هستند؛ یعنی بوردیو پس از انجام تحقیق میدانی در کابیلیا، مفاهیم بنیادینی مانند هابیتوس، میدان اجتماعی و سرمایهٔ نمادین را توسعه داد. به طوز مختصر می‌توان مطالعات بوردیو در خصوص کابلی‌ها را در موارد زیر بیان نمود:

1. خانه‌ی کابیلی یا جهان واژگون (La maison kabyle ou le monde renversé)
در این مطالعه، بوردیو نشان می‌دهد که خانه‌ی سنتی کابیلی‌ها تنها یک فضای فیزیکی نیست، بلکه بازتابی از جهان‌بینی آن‌هاست. او توضیح می‌دهد که چگونه ساختار فضایی خانه (مثلاً تقسیم به بخش زنانه/مردانه، روشن/تاریک، بالا/پایین) بازتابی از تقابل‌های نمادین (مثل زندگی/مرگ، فرهنگ/طبیعت) است. این تحلیل به بوردیو کمک کرد تا مفهوم ساختارهای نمادین در زندگی روزمره را توسعه دهد.

2. بدن و مناسک افتخار در جامعه‌ی قبیله‌ای (Le sens de l'honneur)
در این مقاله، بوردیو به مفهوم افتخار (honour) و نقش آن در روابط اجتماعی کابیلی‌ها می‌پردازد. او نشان می‌دهد که چگونه رفتار، زبان بدن، سکوت، یا حتی نگاه در بافت اجتماعی معنا دارد و باعث حفظ یا از دست رفتن افتخار یک فرد یا خانواده می‌شود. اینجا بوردیو اولین بار شروع به تحلیل چیزی می‌کند که بعدها به مفهوم هابیتوس (habitus) تبدیل می‌شود: الگوهای رفتاری نهادینه‌شده که ناخودآگاه عمل می‌کنند.

۳. نقد اقتصاد تبادلات نمادین
در این تحلیل، بوردیو به چگونگی تبادل هدایا، احترام، و خدمات اجتماعی در بین کابیلی‌ها می‌پردازد. برخلاف دیدگاه‌های کلاسیکی مانند مارسل موس، او نشان می‌دهد که این تبادلات صرفاً احساسی یا اخلاقی نیستند، بلکه دارای سرمایه و استراتژی‌اند. او در این‌جا مفهوم سرمایه نمادین (symbolic capital) را مطرح می‌کند: اعتبار و احترام اجتماعی‌ای که می‌تواند تبدیل به قدرت واقعی شود.

منبع: ویکیپدیا

گاهی اجمالی به مؤلفه‌های فرهنگ بومی شهرستان دره‌شهر و قابلیت‌های کارکردی آن با تأکید بر توانمندسازی ظرفیت‌های محلی اقتصاد فرهنگ

👈دکتر عزیز کلانتری
👈همایون جمالی (کارشناس ارشد تاریخ و مدیر کانال تاریخ و فرهنگ دره شهر)

🔹گاهی اجمالی به مؤلفه‌های فرهنگ بومی شهرستان دره‌شهر و قابلیت‌های کارکردی آن با تأکید بر توانمندسازی ظرفیت‌های محلی اقتصاد فرهنگ

🔸چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناخت اجمالی مؤلفه‌های فرهنگ بومی منطقۀ عمومی سیمره و قابلیت‌های کارکردی این فرهنگ ­و ارائۀ راهکار برای فعالسازی ظرفیت‌های محلی موجود در این زمینه بر اساس رویکردهای توسعۀ مشارکتی انجام شد. در این راستا برای گردآوری و تحلیل داده‌ها از شیوۀ توصیفی- تحلیلی به گونۀ مردم‌نگارانه استفاده گردید و به روایت راویان محلی عضو کانال تلگرامی «تاریخ و فرهنگ دره‌شهر» استناد شد که از کم و کیف مؤلفه‌های فرهنگی بومی و قابلیت‌های کارکردی آنها آگاهی داشتند.
داده‌ها و اطلاعات به‌دست‌آمده مبین آن است که فرهنگ بومی سیمره در تمام زمینه‌های مورد بررسی، از جمله: ترانه‌ها و نغمه‌های شاد محلی، کارآواها، آیین‌ها و سنن ریشه‌دار و پیوندبخش، ضرب‌المثل‌های آموزنده و پرمحتوا، ادبیات شفاهی پندآموز، بازی‌های محلی مفرح و حکایت‌های تاریخی آموزنده از ظرفیت‌های کارکردی قابل توجهی برخوردار است که به انحاء مختلف، قابلیت احیا و انطباق با مقتضیات جدید را دارند و می‌توانند در راستای رونق‌بخشی به اقتصاد فرهنگ به بازار تولیدات فرهنگی وارد شوند.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند برخلاف دیدگاهی که به فرهنگ عامه نگاه تحقیرآمیزی دارد و فولکلور و مواد و داده‌های آن را در شمار مشتی خرافه، افسانه، اسطوره و گفتار مردم بی­سواد قلمداد می‌کند، فرهنگ بومی منطقۀ سیمره از قابلیت‌های کارکردی و توان بالایی برای ورود به عرصۀ کسب و کارهای نوین فرهنگی – هنری و ایفای نقش در دورۀ جدید برخوردار است؛ بر این اساس، ضرورت دارد دولت در قالب راهبرد «فعال‌سازی ظرفیت‌های مردمی»، زمینه‌های گشایش و بالندگی ظرفیت‌های مذکور و گسترش کسب و کارهای فرهنگی را فراهم سازد.

🔹کلیدواژه‌ها: فرهنگ بومی مؤلفه‌های فرهنگ بومی اقتصاد فرهنگ و هنر سیمره

بررسی وضعیت اقتصادِ فرهنگ در استان ایلام و راهکارهای تقویت آن؛ با تأکید بر شناسایی ظرفیت‌های محلی

👈دکتر عزیز کلانتری
👈علی هاشمی (کارشناسی ارشد جامعه شناسی)

🔸بررسی وضعیت اقتصادِ فرهنگ در استان ایلام و راهکارهای تقویت آن؛ با تأکید بر شناسایی ظرفیت‌های محلی

🔹چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت اقتصادِ فرهنگ در استان ایلام و راهکارهای تقویت آن؛ با تأکید بر شناسایی ظرفیت‌های محلی در پارادایم کیفی و به روش تحلیل تماتیک انجام گرفته است. جامعه هدف شامل کلیه فعالان و کارشناسان عرصه فرهنگ و هنر در استان ایلام بود که نمونه‌گیری بر مبنای اشباع نظری با 35 نمونه انجام شد. برای گردآوری داده‌ها از مصاحبه نیمه‌ساخت‌یافته استفاده شد. نتایج نشان داد که مهمترین حوزه‌های دارای ظرفیت سرمایه‌گذاری براساس الگوی اقتصاد فرهنگ در استان ایلام عبارتند از: حوزه ادبیات، حوزه صنایع دستی، حوزه هنرهای تجسمی، حوزه آداب و رسوم، حوزه نمایش و حوزه موسیقی. در حال حاضر به جز حوزه نمایش و تاحدودی در حوزه موسیقی، در سایر حوزه‌ها وضعیت نامناسبی در استان وجود دارد. موانع و محدودیت‌هایی از جمله موانع اقتصادی؛ موانع سازمانی و مدیریتی؛ موانع ساختاری اجتماعی؛ موانع ساختاری فرهنگی؛ موانع بازاریابی و تبلیغات؛ ضعف‌های قابل مشاهده در هنرمندان و ... مهمترین موانع در راه بهبود وضعیت بوده‌اند. برای غلبه بر این محدودیت‌ها، راهکارهایی می‌توان پیشنهاد داد از جمله: 1- تغییر در شیوه‌های مدیریت و سیاست‌گذاری‌ها، 2- زمینه‌سازی و بسترسازی لازم، 3- پشتیبانی مالی از تولید آثار فرهنگی و هنری، 4- بهبود کیفیت آثار هنرمندان، و 5- تبلیغات و بازاریابی مناسب و اقدامات عملی برای فروش آثار از جمله تأسیس بازارهای گوناگون، راه‌اندازی جشنواره‌ها و نمایشگاه‌های مختلف و ....

🔹کلیدواژه‌ها: اقتصاد فرهنگ فرهنگ و هنر ظرفیت‌های محلی استان ایلام

دکتر عزیز کلانتری
دانش آموخته دکتری جامعه شناسی اقتصادی و توسعه، دانشگاه تهران، ایران

.
🔴🔴🔴 وقتی #دکتر_سلیمانی در سیل 98   ندای وامصیبتای خشکسالی در سال 1404 سر داد...
و
آن روزهای خشک و تفدیده رسیدند...

هشدارهایی از سر درد، تعهد و تخصص
هشدارهائی با پشتوانه علم،مطالعه و آینده نگری
که متأسفانه نادیده و ناشنیده ماندند...

🔹 دکتر سلیمانی پژوهشگر حوزه اقتصاد آب، تقریباً از دو دهه پیش در خصوص بحران آب، دردمندانه هشدار می‌دادند، بحران آب را قبل از هرچیز، بحرانی معرفتی اقتصادی دانسته، چنان که در همایش بررسی پيامدهای سیل سال ۱۳۹۸ در دانشگاه ایلام، از  فرصت پیش‌آمده برای بحث در مورد بحران مبتلا به سیل، به بحرانی عمیق‌تر اما پنهان و خاموش یعنی بی‌آبی شدید اشاره نمودند، چنان خطر را یادآور  شدند که سوز عطش و داغ  تفدیدگی- بی آبی همین روزها- در کلامش قابل مشاهده بود. وی مستند و دقیق بیان داشتند که آب در حال تمام شدن است، ما در سال ۲۰۲۵ یعنی سال ۱۴۰۴ با بحران بی‌آبی شدید مواجه خواهیم شد...
و امروز متأسفانه، همان روزهایی است که  ایشان‌ آگاهانه و خالصانه هشدار می‌دادند، اما...
افسوس از نشیندن‌های مکرر و مدام؟!

#صدای_سیمره
                       #صدای_مردم
@sedayeseymareh

دکتر اردشیر سلیمانی
(دکترای اقتصاد)

مقاله دکتر علی ایار پسا دکترای جامعه شناسی ( عضو هیأت علمی گروه آموزشی علوم اجتماعی دانشگاه فرهنگیان) تحت عنوان «توسعه از منظر نهادگرایی: فراز و فرود نهادها و توسعه »

محمدرضای رستم پور عزیز ترانه ای گیلکی از استاد محمد نوری برایم فرستادند که در آن به تاسیان اشاره کرده. با تشکر از محمدرضا رستم پور شاعر و پژوهشگر ارجمند، این ترانه را تقدیم دوستان و علاقمندان می کنم👇:

مهدی یزدانی خرم در تعریف این واژه نوشته: «گویا به حالتی می‌گویند بعد از مرگ، سکراتی که بعد از رها شدن جان، انسان به آن دچار می شود. شاید مترادف تولد باشد در جهان فانی. منتهی با درکی همه جانبه و غیرقابل اغماض. اما به تعریفی شاعرانه‌تر، تاسیان حالتی است که در اولین غروبِ پس از رفتنِ یک عزیز که مدتی مهمان خانه ما بوده، به ما دست می‌دهد. حالتی که به خاطر نبودن اوست. و همین شده ریشه اصلی شعار این سریال عاشقانه: تاسیان می‌شود بی‌تو… (filimo.com)

تاسه و تاسیدن در زبان لری کهگیلویه و بویراحمدی یعنی گریه ای که شبیه بغض طولانیه و دیگه صدا نداره بدترین حالت گریه که معمولا برای کودکان زیر دوسال اتفاق میافته
بختیاری ها هم این کلمه را برای بغض در گلو مانده استفاده می‌کنند
در زبان گنابادی واتاسیدن به معنای بی قراری زیاد است
تاسا در ترکی به معنی غم و اندوه و نگرانی می باشد (abadis.ir)

اما در زبان کُردی، لری و لکی:

در کُردی سورانی «تاسه» یا «تاسه کسی کردن» به معنی بسیار دلتنگ کسی شدن در نبود آن شخص.
مثال: زوور تاسه‌ی ئه‌و هه‌مو که‌سمو کردووه
برگردان: خیلی دلتنگ کسی هستم که همه کسم بود

در کُردی جنوبی: تاسا (tâsâ) به معنی میل کردن، بهانه گرفتن دل برای کسی، تقاضای دیدار، اشتیاق دیدار ، دلتنگ کسی بودن است:

د ڵم تاسات که‌ێ وه‌ێ وارانه‌وه
تا شه‌و ناڵنێ ده پای ساناوه
(دکتر حبیب الله بخشوده)

برگردان: دلم در این باران بهانۀ تو را می گیرد و تا شبانگاه کنار این سنگ به یادت ناله سر می دهد

ئمشه‌و هه‌م له ێنوو
دڵ تاسه‌ێ تِ که‌ ێ
دڵ وه سووز تاسه‌ێ
هناسه‌ێ تِ که‌ ێ
(سعید عبادتیان)

برگردان: باز امشب دل بهانۀ تو را می‌گیرد و با سوز مشتاق نفس‌های (دیدار) توست

در کُردی جنوبی:

تاساو بردن (tâsâw berden) (ص مر): بیهوش شدن، از حال رفتن، چشم سیاه شدن
تاسیاگ (tâsiyâg) : خفه شده
تاسیان (tâsiyân) خفه شدن (درخشنده، 1398).

تاس (tâs) در کُردی جنوبی به معنی خفه کردن آمده است. «حه‌لقه تاس» (halqa tâs) یعنی خفه کردن کسی از طریق فشردن گلوی او (درخشنده، 1398). درفرهنگ لغت «هه‌نبانه بورینه» استاد هه‌ژار به معنی گیج و منگ، بیماری خناق آمده است.

در فرهنگ لغت «هه‌نبانه بورینه» استاد هه‌ژار، «تاسیان» به معنی گیج شدن و خفه شدن آمده است. در فرهنگ لغت فارسی به کُردی دانشگاه کردستان به معنی خفگی ذکر شده:
خفه / (xafe)/ صفت. تاسیاگ،
خفه شدن: تاسیان، تاسیای
خفه کردن: تاساندن

در لُری و لکی نیز «تاسیان» به معنی خفگی و خفه شدن به کار رفته است. در زبان لُری وقتی کسی می‌گوید: «تاسنمه‌ت» یعنی خفه‌ات می‌کنم.

🔹انجام:
در پوستر سریال تاسیان شاهد یک ماهی هستیم که بیرون از آب و روی خشکی افتاده و خفه شده . سریال نیز با خفه کردن امیر در استخر و احساس خفگی نجات در کنار پیکر بی جان دخترش شیرین به پایان می رسد. تمامی این نشانه ها معنای کُردی، لری و لکی واژه «تاسیان» که به معنی خفگی و خفه شدن است را بیشتر به ذهن متبادر می کند. لذا تهیه کنندگان فیلم و منتقدین و اهل نظر در تفسیر معنای این واژه به معنای کُردی، لری و لکی آن توجه بیشتری نمایند.

🔸پ. ن:
با تشکر از دوستان عزیز: دکتر حبیب الله بخشوده، دکتر آرش پالیزبان، دکتر عمران خودآموز، دکتر عامر خیری، دکتر رحمن ذبیحی ، دکتر علی رضا شوهانی ، دکتر علی گراوند و دکتر محمد نقدی
https://t.me/AllisData