‍ راپورت قابل توجه سفارت‌خانۀ محترم دولت علیّۀ ایران مقیم واشنگتن به مقام منیع وزارت جلیلۀ امور خارجه

فرستنده: حسین علاء
گیرنده: وزارت امور خارجه
تاریخ : ۱۳۴۱ق/ ۱۹۲۲م

یکی از مطالبی که ثبوتش محتاج به دلیل و برهان نیست، احتیاج مملکت و دولت ایران به اشخاص عالم و متخصص می‌باشد. در اینکه دولت باید در ارائۀ طریق و تشویق و ترغیب جوانان و حتی کمک مالی نیز مضایقه ننماید، محل اعتراض نمی‌باشد. به طوری که در این مدّت توقف خود در آمریکا استنباط نموده‌ام، ترتیباتی را که اولیای اطفال و رؤسای مدارس نسبت به محصلین مجری می‌دارند، یکی از بهترین ترتیبات عملی برای تربیت جوانان است که دارای اثرات مادی و معنوی در آتیۀ آنهاست.
محصلین کالج و دار‌الفنون‌ها که معمولاً سن بیست سالگی رسیده‌اند، باید تمام مخارج خودشان ‌را تهیه کرده و متکفل تمام امور خود باشند. در این سن، شخص برای تحمل کارهای سخت کاملاً آماده است و هر شغلی را می‌تواند انجام دهد. تصدی هیچ‌گونه شغل و کسب مشروعی برای محصل عیب و عار نیست. لذا بکرات دیده می‌شود که پسر شخص بسیار متمولی به خدمات پاک کردن و نظافت مهمانخانه‌ها یا عمله‌گی در دهات و مزارع و حتی به گرم کردن خانه‌ها و عمارات در موقع زمستان مشغول می‌باشند.
سه ماهۀ تعطیل تابستان، هر محصلی مجبور است کار کرده و برای زمستان و اوقات تحصیل، تهیۀ پولی نماید. برای تهیۀ کم و کسر مخارج هم در زمستان، روزانه چند ساعتی را که فراغت دارد، به هر کاری که به دست آید مشغول می‌شود و تحصیل پول می‌نماید. نتایجی که از این ترتیب حاصل می‌شود:
اولاً، سلامت مزاج؛ ثانیاً، تولید حق استقلال؛ ثالثاً، اعتماد به نفس؛ رابعاً، تزکیه اخلاق به واسطۀ سیر در طرق مختلفۀ زندگی؛ خامساً، حق تعدیل خرج و دخل در امور معاش و لزوم صرفه‌جویی و پس‌اندازی؛ سادساً، جلوگیری از معایبی که پنجاه درصد جوانان نورس ایرانی به آن دچار هستند، یعنی پسر بعد از مرگ پدر، یک مرتبه بی‌پروا دست به اموال موروثی دراز کرده و نتایج زحمات چندین ساله پدر را در یک یا دو سال به باد می‌دهند.

[مناسبات فرهنگی ایران و امریکا در روزگار قاجاریه، گزینش اسناد، مقدمه و تحقیق دکتر داریوش رحمانیان و دکتر فرشته جهانی، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۴، ص ۱۵۸-۱۶۰]

بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی

@AfsharFoundation