ادبیات سئونلر

تقی زهتابی

فریاد ائله بیرجه


گؤسترآی اوزون کؤنلوموزو شاد ائله بیرجه
ویرانه قالان ائولری آباد ائله بیرجه
بیرعمرکؤنول اوف دئمه دن جوروا دؤزدو
بیر یولدا ستملر یئرینه داد ائله بیرجه
شاگردی ازلدن دی کؤنول دفتر حسنون
لطفیله بوشاگردیوی استاد ائله بیرجه
توتدون آیاغین هئی ائلین ،ای چرخ ستمکار
بیریولدا الیندن توتوب امداد ائله بیرجه
ائل دردی منیم قدیمی دؤندردی کمانه
قالدیرائلیمی، قدیمی شمشاد ائله بیرجه
هر ظلم روا گؤردو ستم اوردوسو، سوسدون
بسدیردؤزوم ای خلق، دی فریاد ائله بیرجه
گرسن اؤلوسن ،آخری کئچمیشلرین اولموش
اجدادیوی ترپنمه گینن شاد ائله بیرجه
بیر گون یانار اولادین آخر سن یانان اوددا
اولادین ایچین ظالمه بیداد ائله بیرجه
گلشندن اؤتور بلبلو محو ائتدی قفسلر
بلبللری گل، عشق ایچین آزاد ائله بیرجه

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

زرین رزندی(طناز)

بحمداللاه تورم دن،یئتیشدیک جانه،ایران دا

کوُنول اوُزگورلویه حسرت،باتیب آل قانه ایران دا

یانیر مللت گران لیقدان،دیلی توتمور فغان ائتسین

اوره ک لنمیر،قیام ائتمیر،یاتیبدیر یانه،ایران دا

سالیبدیر فتنه نی چنگیز کیمی ایرانه تحریم لر

داوا-درمان چوُنوبدور،خنجر بررانه،ایران دا


یومورتا دّر اولوب،اَتله-تویوق،لعل بدخشان دیر

دویو اغوا ائدیر مئیلی،اولوب فتانه،ایران دا

بو باش سیز مملکت،باش دان باشا-غارت دی-فحشادیر

باخ انصافه!دئییر:کافر یئتیب ایمانه،ایران دا

دئییرلر:سوس دانیشما،هر ایشه دورتوکجه باش سوخما

بلاشک مللت ایران،اولوب بیگانه ایران دا

اَده خلقین ائوین ییخدیز،داغیتدیز،تارومار ائتدیز

(سکندر)دن میراث قالمیر،بو قدر ویرانه،ایران دا

قودوز حئیوان روا بیلمیر،جفا وجوری حئیوانه

بو استبداد ندن اعمال اولور؟انسانه،ایران دا

دَوه تک خیخلانیب مللت،اویان لار دینمه قوی اویسون

عاغیللی ایش بیلن یوخدور،دورا عصیانه،ایران دا

اَیر اللر دویونننسه،بو سس سیزلیک هاوار اولسا

آتام ارواحی لوت رعیت،گلر زور-خانه،ایران دا

آییلسا خواب غفلت دن،ایگید سلطانا رحم ائتمز

ایچرلر زهری سلطانلیق،چاتار پایانه،ایران دا

دیلین لال اولسون آی(طناز)،شعرینله اغتشاش سالما

سنه دخلی نه دیر قالخا؟دلار میلیانه،ایران دا.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سحرخیاوی

بیزیم یئرلرده!!

او سحر، نه آغاجلار آرا کوشولده‌دی
نه یارپاقلارین قولاغینا پیچیلدادی
نه ده اوستونه شئه قونموش گوللرله اؤپوشدو
ایتی باخیشلاری کوسموشدو پنجره‌لردن
سوراغینی جیویلده‌شن سئرچه‌لردن توتدوم
خبرسیزیدیلر!
اونو اینجه قاناد کپه‌نک‌لردن سوروشدوم
دینمه‌دیلر!
آنا تورپاقدان سوروشدوغومدا،
یایلیغی‌نین اوجو ایله گؤزلرینی سیلرکن، چیینی‌نی سیلکه‌له‌ییب هؤنکوردو!

او گون درین قویولار قازیلمیردی آیاقلاری آلتیندا!
پوسقوسوندا دورمامیشدی اَلی بالتالی کؤلگه‌لر!
درین دره‌لرین ناهامارلیغیندان
سالام- صالاواتلا
اللر اوستونده؛
شوش ذیروه‌لرین چیگنینه آپاریلدیغیندا
بیر آن‌دا هامی اوچون آریندی، تمیز اولدو!
نئجه ده عزیز اولدو!
کؤلگه‌سینی گولله‌‌له‌ین‌لر داها چوخ وایسیندیلار!
یولونا تیکان اَکَن‌لر مزارینا گول سَپدیلر!
گونش بارماغینی دیشله‌دی!
شاشیردی مین اوزلو آداملاردان!
هه، بیزیم یئرلرده بئله‌دیر،
اؤلمه‌یینجه دیریلمزسن قاداسی!

1405/5/11

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

انصار قارا داغلی
بالیق جنگی

هله دریا وَ بالیق جنگی، صمد بهرنگی
اوقیانوس نبضینین آهنگی، صمد بهرنگی
لایلالی کؤرپه بالیق ‌لار، و َ سو‌لار آوازی
ایشیغین، گؤی‌لرین اوچ دانگی، صمد بهرنگی
دور قیزیل آتلی گونش، شرقین آیاغی آتسیز
چیلله دَستانلی سحر رنگی، صمد بهرنگی
سارامیز ساچلی گلین، نئی‌لری سئل‌لر ییخمیش
توی بولاقلی ساوالان تونگو، صمد بهرنگی
نه قولاق آسمالی سازدیر بو مزارین سازی
جانی تک چنگلمیش چنگی، صمد بهرنگی
دیریلیک، گؤز یاشیمیزدا نه ده خندان اوینور
بو اؤلن ماهنی وَ ساز چون کی صمد بهرنگی
بیر دیل اؤیرت قلمه دردیمیزین انشاسی
مکتبین – مدرسه‌نین زنگی، صمد بهرنگی
آراز انجیل قانی پنهانی تؤکور دادستان !
اوست کلیسا‌لارین آلت سنگی، صمد بهرنگی
کافر اولموش بو مسیحایه او مریم شاهد
آللاهین آللاها نیرنگی، صمد بهرنگی
مصره دولت نه گره‌ک، مصر اؤزو شاه دولتدیر
داهی دولت‌لر هماهنگی، صمد بهرنگی
بالاجا قارا بالیق یولداشی سونسوز دریا
نئجه قؤیسون یئره توفنگی، صمد بهرنگی !؟…
۱۴۰۵/۰۵/۰۳
قایناق:ایشیق سایتی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ویکی پدیا دان ،گوگل دن مطلب تاپیب  پایلاشماق ایله کیمسه شاعیر ،یازیچی ..‌. دوکتور اولماز.
سوز خزینه میزین بویالی ،دادلی دوزلو وفایدالی ... اولماغینا تکجه بیر یول وار کلاسیک لریمیزی،معاصیر آذربایجان ادبیاتینی ،تورک شاعیرلرینی و دونیا ادبیاتینی اوخویاق اوندا بلکه دئمیه،دانیشماغا  سوزوموز اولا.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

حمید رها

دلم‌کمی آفتاب
کمی درخت
کمی تر شدن ،
زیر باران میخواهد
کمی دستهایت را بگیرم
کمی از تو بردارم
و روی چشمهایم بگذارم،
و ای کاش
کمی از تو بیشتر بردارم !
کمی از تو ،
بیشتر روی چشمهایم بگذارم!!

چئویری:فریبا مرتضایی

اوره ییم
بیر آز گونش
بیرآز اورمان
یاغیش آلتیندا ،
بیر آزدا ایسلانماق ایسته ییر
اللریندن توتوم بیر آز ،
بیر آز سندن‌ گؤتوروم،
گؤزلریم اوسته قویوم !
کئشگه ، سندن بیر آز،
چوخ گؤتوروم
بیر آز داها دا چوخ سندن،
گؤزلریم اوسته قویوم!!


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

/روشن  خیاوی/
 
چهار پرسش در باره ی «انسان»(4):
1-چه تعریفی برای انسان داریم؟
2- انسان فرهنگی یعنی چه؟
3- انسان فلسفی یعنی چه؟
4- انسان معاصر یعنی چه؟
 
۴- انسان معاصر چیست؟
تعریف:
انسان معاصر انسانی است که در جهان:
«فناوری، علم، جهانی‌شدن، رسانه، بحران‌های زیست‌محیطی، تنهایی و فردگرایی» زندگی می‌کند.
 
دیدگاه نیچه:
نیچه گفت: «انسان چیزی است که باید از خود فراتر رود»-(Übermensch)
یعنی:  انسان نباید در وضعیت موجود متوقف شود.
 
دیدگاه هایدگر:
هایدگر هشدار می‌دهد که انسان مدرن ممکن است در چنگال تکنولوژی گرفتار شود.
یعنی: انسان به جای اینکه تکنولوژی را به کار گیرد، خودش تبدیل به ابزار آن شود.
 
دیدگاه اریک فروم:
فروم میان دو شیوهی زندگی فرق می‌گذارد:
داشتن (Having)
و
بودن (Being)
انسان معاصر اغلب گرفتار «داشتن» است:
داشتن مال، قدرت، شهرت.
اما انسان اصیل به سوی:
«عشق، خلاقیت، معنا»- حرکت می‌کند.
 
حضرت مولانا و انسان امروز:
اگر مولانا امروز زنده بود شاید می‌گفت:
مشکل انسان امروز کمبود اطلاعات نیست،
بلکه: «کمبود: خودشناسی» است.
زیرا:
«هر که او از همزبانی شد جدا
بی‌زبان شد گرچه دارد صد نوا !»
 
جمع‌بندی نهایی برای اهالی مثنوی و همه ی عزیزان:
۱- انسان:
موجودی خودآگاه، اندیشنده، آزاد و معناجو.
۲- انسان فراهنگی:
انسانی که از مرزهای فرهنگ خود عبور می‌کند و انسانیت مشترک را می‌یابد.
۳- انسان فلسفی:
انسانی که جرئت پرسیدن دربارهی حقیقت، هستی و معنای زندگی را دارد.
۴- انسان معاصر:
انسانی که در جهان تکنولوژی و پیچیدگی زندگی می‌کند و باید میان قدرت بیرونی و حقیقت درونی تعادل برقرار کند.
 
و اگر بخواهم همه را در یک جملهی فلسفی خلاصه کنم:
«انسان موجودی است که از طبیعت آغاز می‌شود،
در فرهنگ شکل می‌گیرد،
با فلسفه خود را می‌شناسد،
و با عرفان به ژرفای وجود خویش بازمی‌گردد. »
و:
«مفهوم «انسان کامل» نیز در عرفان بر همین حرکت از ظاهر به باطن و رسیدن به کمال انسانی تأکید دارد، گرچه اصطلاح و تفسیر آن میان عارفان متفاوت است-(وشتار بعدی: انسان کامل)


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

توتقون

تبریز دوشونجه سی، شاعرلرین پوئزییا گوزگوسونده.

یاخلاشیق دئمک اولار کی، بارماق سایی شاعر تاپیلار کی محتشم "تبریز"شهرینین آدینی یارادیجیلیغیندا، گتیرمه سین. بو گون تبریز گونو مناسبتی ایله تبریز آدی چکیلمیش شعرلردن اورنه کلر وئرمک ایسته دیم:

عثمان ساری وللی نین«تبریز گؤزه لی»، محمد آرازین«دونیادان بیر آراز آخیر»، «هاچاداغ»، «آراز ایشیقلاری، بختیار وهابزاده نین «غریبه دیر»، ایکی یول»، نریمان  رحمتلیک سهراب طاهرین«تبریزی گزیرم»، سلیمان رستمین«جنوب حسرتی»، «تاریخی یارادانلار»، و س...یوزلرله ادبیات اوجاغی اولان تبریز شهری آدیله شعیرلر، رومانلار، حئکایه لر یازانلار اولموشلاردیر.
خلیل رضا ایسه 1960-نجی ایللردن باشلایاراق، گونئی قونوسونا ماراق گؤسترمیش کی، «ساغلیق- وصییت»، «اوغلوم تبریزه»، «من نه یم کی ای وطن»، «تبریزیم منیم»، «آنام لایلای چالیر»، «گؤزون آیدین آذربایجان»، «سسین گلسین تبریزیم»، «خدافرین کؤرپوسو»، س...
هابئله، آشاغیدا گلن بیت لره باخین:

بغداد را نخواست فضولی مگر دلت،
کاهنگ عیشخانه ی تبریز کرده ای

ساریلیب بوینونا بیر کورپه سیاق،
دویونجا حسنونه باخایدیم تبریز
سن اولایدین بیر داغ، منده بیر بولاق،
شیرها شیر کوکسوندن آخایدیم تبریز
"حسین جوان"

سابقاً ذوق وئرردی شعرای شیراز،
ایمدی شیرازی کئجیب آب و هوای تبریز
"راجی

در بهار سرخ روئی همچو جنت غوطه داد          
فکر رنگین تو صائب خطه ی تبریز را
یا خود:
ز حسن طبع تو صائب که در ترقی باد،               
بلندنام شد از جمله شهرها، تبریز

اول باغ ده کیم ائیله دی تبریزی گولوستان
اول باغ کی بیر گوشه سیدیر روضه ی رضوان
"قوسی"تبریزی

این همان تبریز کز خون جوانانش هنوز،
لاله گون بینی همی رود ارس، دشت مغان
این همان تبریز روئین تن که، در میدان جنگ،
از مصاف دشمنان هر گیز نپیچیدی عِنان

بیلیبلر عشق مکتوبی یئتر تعبیره تبریزده،
سالیبلار وارلیغین میخانه سین تصویره تبریزده
ائدیبلر بند- بندیندن علائق ریشسته سین بیر- بیر،
چکیبلر اردبیل دیوانه سین زنجیره تبریزده
حمیده رئیس زاده"سحر"

دوشسمده آلاوا، کؤزه،
توتقون چؤکمه میشم دیزه،
بورجوم وار اولو تبریزه،
اوندان آلمیشام دؤزومو،

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سوسن شیرکوبی
اومود
گونشی اوغورلیاجاغام
صاباح گلنده سوسگه لییم ساچلاریما
اولدوزو ساچام اوره ییمه
دنیزی دولدورام گوزلریمه
باخاندا گوزلریم ماویلنسین
اوره ییم موحببت شافاق ایله پارلاسین
ساچلاریم بوغدالانسین
سئوگی حایاتمدا چپچالانسین
اومود گلجه ییمده دالغالانسین.

97/2/20

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

داماغی شاققیلدادان آماتور ایشلر
#محمد_عابدین‌پور
 
غزه قیزی
شاعر: سعداله دنیوی مغانلو
طراح: حسین حسن‌نژاد
انتشارات: یایلیق
نوبت و چاپ: اول- 1404
10 صفحه رنگی
جارچی
یازار و رسام: حسین حسن‌نژاد
انتشارات: یایلیق
نوبت و سال چاپ: اول- 1404
20 صفحه رنگی
 
آنا دیلیمیزده آزاراق کتابا توش گلمک اولور کی رسیملرینین سؤزو اولسون دئمه‌یه! تصویرلری آدامین الیندن توتوب گؤتوروب آپارسین اؤزو یاراتدیغی دونیانی گزدیریب یئنی تجروبه‌لرین کئفینی یاشاتسین بیزه. خیال قانادلارینی باغیشلایاراق؛ اوچماق امکانی باغیشلاسین اوخوجوسونا.  
اردبیلدن پای آلدیغیم بو ایکی کتابین نقاشیلاری منجه چالیشیر بئله بیر مقاما چاتا، و بعضن ده چاتیبدی. هر ایکی کتابین قانسیز و جانسیز متن‌نین دیشیندا؛ نقاشیلاری اؤز جانلی ناغیلینی سؤیله‌ییرک؛ یئپ یئنی فرقیلی دونیا یاراتماغی باشاریر، و هنر یعنی بو!
#حسین_حسن‌نژاد رساملیقدا پئشه‌کار اولماماسینی سؤیله‌سه بئله؛ بو ایکی کتابین نقاشیلاری دادلی شعر ایله ناغیل بلله‌سی توتورلار نشتوولوغوموزا. متن‌لره قالسایدی شامسیز یاتاجاق ایدیق لاپ!
هردن آماتور ایشلرده گؤرونن خلاقیتله جذابیتی و صمیمیتی حرفه‌ای فاخر ایشلرده گؤرمک اولمور نییه؟ 

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ــ فیکیریم بودورکی ، آتانین یانینا گئدک . 
شاهانه دئدی : 
ــ اونوتماکی ، آتام ظولمکار شاه دیر . سنینله هارا دئسن گئدرم . آنجاق آتامین یانینا یوخ . او سنی عؤمورلوک زیندانا سالدیراجاق . کاسیب – کوسوبو گؤرمه یه گؤزو یوخدور . 
ــ بس ایسته یین ندیر ؟ 
ــ  منیم ایسته ییم ، سنین کاسیب کومانا گئتمک . گؤزو یولدا قالان ننه نی سئویندیرک . 
ــ دوستلار ، یولا حاضیرلاشمالیییق ، ــ دئیه احمد ایری بیر داش اوستونه سیچرادی . 
کریم دئدی : 
ــ احمد ، سن قارا اجینه نی چاغیر . قوی سئحیرلی خالچانی گتیرسین . 
ــ بو ساعات ، دوستلار ، ــ دئیه احمد بارماغینداکی اوزویون توزونو سیلیب سئحیر اوخودو : 
فیل – فیل  ، فیلین ، فیلی ، 
دول – دولو ، دولون ، دولو ، 
گول – گول ، گولون ، گولو ، 
بول – بولو ، بولون ، بولو !
قارا اجینه او ساعات ، احمدین قارشیسیندا باش اَیَرَک دئدی : 
تولکو ، تولکو قویروغوم ، 
ندیر منه بویروغون؟ 
احمد آمرانه بیر سسله : 
ــ ننه مین سئحیرلی خالچاسینی بورا گتیر!  ــ  دئدی . 
قارا اجینه خالچانی قایالارین آراسیندان چیخاردیب گتیردی . 
احمد خالچانین اوستونه چیخیب دئدی : 
ــ دوستلار ، هامینیز خالچانین اوستونه چیخین !
شاهانه ، کریم و سلیم خالچانین اوستونه چیخدیلار . 
احمد اجینه یه امر ائتدی : 
ــ بو ساعات خالچا گؤیه قالخیب بیزی ننه مین کؤماسینا آپارسین ! 
همین ساعات ایلدیریم چاخدی ، گؤی گورلادی خالچا یاواش – یاواش هاوایا خالخیب ، ماغارادان چیخدی .
خالچانین اوستونده اولان دؤرد دوست ایسه بیر آغیزدان آشاغیداکی ماهنینی اوخویوردولار : 
محو اولوب آغ دیو 
یانار آتشده!
بیزی سالاملار 
آی اولو گونشده ! 
   
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ــ  تولکو، تولکو قویروغوم ، 
ندیر منه بویروغون ؟ 
احمد دئدی :
ــ سن آغ دیوی محو ائتمه لی سن ! 
قویروقلو اجینه یئرینده قیوریلاراق جاواب وئردی : 
ــ منه چتین اولسادا اؤلدو وار دؤندو یوخدور . اوزوک صاحیبینین امریندن چیخا بیلمرم . 
اجینه الینه ایری بیر توپوز گؤتوروب آغ دیوین باشینا ائندیردی . دیوین نریلتیسی یئری ، گؤیو تیترتدی .آیاغا قالخیب قویروقلو اجینه ایله توتاشدی . اونلار هئللَشه - هئللَشه حیطه چیخدیلار . آغ دیو یوخولو اولدوغوندان قویروقلو اجینه نی اول تانیمامیشدی . حیطه چیخاندان سونرا ، گئری چکیلیب حيرتله اونا باخیب نعره چکدی . هوجوما کئچمک ایسترکن گؤزو بارماغینا ساتاشدی . گؤردو کی ، اوزویو یوخدور . قارا اجینه نی بوغماغا حاضیر اولان اللری سوستالیب یانینا دوشدو. دلی کیمی ائوه قاچیب نعریلده دی: 
ــ هانی منیم سئحیرلی اوزویوم؟!
قارا اجینه توپوزو گؤتوروب قاپینین آرخاسیندا گیزلندی . آغ دیو ائودن چیخاندا توپوزو اونون باشینا ائندیردی . آغ دیو سنتیرلَییب ییخیلدی . اونون ییخیلماسیندان ایستفاده ائدن احمد دیوین باشینا دالبا دال ضربه لر ائندیردی . کریم و سلیم ده اونا کؤمه یه گلدیلر . آغ دیو طاقت دن دوشوب اؤلدو. قارا اجینه نفَسینی دریب احمدین قارشیسیندا باش ایَرک دئدی ؛
ــ ای اوزوک صاحیبی ، داها نه بویروغون وار ؟ 
سلیم وکریم خورلا دئدی : 
ــ احمد ، ننه نین توخودوغو سئحیرلی خالچانی ایسته ! اوستونه مینیب اوچاریق . 
ــ  دوستلار ، تلسمه یین ، ــ دئیه احمد اونلاری ساکیتلشدیردی . 
ــ سؤیله گؤروم ، آغ دیوین قفسه سالدیغی و آغ گؤیرچینه چئویردیی شاه قیزی شاهانه نی طیلسیمدن نئجه قورتارماق اولار ؟
قارا اجینه باش ایَرَک دئدی: 
ــ  بوتون طیلسیملرین سیری بارماغینداکی اوزویون اوستونده یازیلمیشدیر . اوره یینده ایستک توت ، بیر گؤزونو یوم ، بیر گؤزونله اوزویون اوستوندکی سؤزلری اوخو و منه امر ائت . 
احمد اوره یینده نییت توتوب ، گؤزونون بیرینی یومدو . سونرا اوزویون اوستونده کی یازینی برکدن اوخوماغا باشلادی : 
ــ فیل- فیلی ، فیلین ، فیلی، 
دول ـ دولو دولون ، دولو ، 
گول ـ گولو ، گولون ، گولو، 
بیل ـ بیلی ، بیلین ، بیلی!  
طیلسیمین سؤزلری بیتن کیمی قویروقلو اجینه امر ائتدی: 
ــ  بوساعات شاه قیزی شاهانه نی طیلسیمدن آزاد ائت! 
قارا اجینه بیر آندا گؤزدن ایتدی . گؤی گورولداییب ایلدیریم چاخدی ... آغ دیوین بالکونون داکی قفس ده چیرپینان آغ گؤیرچین شاهانه یه چئوریلدی . شاهانه احمده طرف گلرک دیللندی : 
ــ ائی منی طیلسیمدن قورتاران انسان ، کیمسن ؟ 
احمد شاهانیه طرف گلرک دئدی : 
ــ  شاهانه ، بو منم ــ اودونچو احمد . سنی خالخال مئشه سینده پلنگین پنجه سیندن قورتاران اودونچو احمد . یادیندا وارمی منه یادیگار دا وئردین . 
شاهانه نقدر دیقتله باخسا دا احمدی تانییا بیلمدی . 
ــ اگر دئدیکلرین حقیقت دیرسه منیم وئردیییم یادیگاری گؤستر . 
احمد اوره یینین باشیندا قورویوب یادیگار ساخلادیغی یایلیغی چیخاریب اونا گؤستردی . شاهانه دسمالینی گؤرن کیمی ، تانیدی . اؤزونو احمدین قوللاری آراسینا آتدی . اونلار قوجاقلاشیب گؤروشدولر . 
ــ احمد ایکی اوغلان ، بو یئرلره نئجه گلدین ؟ قورخمادینمی ؟ 
احمد غورورلا دئدی : 
ــ  قورخاقلار قالیب گله بیلمزلر ! منیم بئله ایگید دوستلاریم وار . ندن قورخاجاغام . بویور تانیش اول : سلیم و احمد ! 
احمد اونلارین هر ایکیسینی شاهانه یه تقدیم ائتدی . شاهانه احمدین الیندن توتاراق دئدی : 
ــ  احمد، عهد ائتمیشدیم کی ، منی طیلسیمدن کیم قورتارسا عؤمروم بویو اونون کنیزی اولاجاغام .
احمد دئدی : 
ــ  شاهانه ، بو مومکون اولان شئی دئییل . سن شاه قیزی ، من بیر کاسیب اودونچو . آتان ائشیتسه نه دئیَر ؟ 
شاهانه دئدی : 
ــ  من هئچ نه بیلمیرم ، سن ایکینجی دفعه من حیاتا قایتارمیسان .
سلیم اؤزونو ساخلایا بیلمه ییب صؤحبته قاریشدی . 
ــ شاه اؤزو بازاردا جار چکیریب کی ، کیم شاهانانه نی آغ دیوین الیندن قورتاریب گتیرسه ، قیرخ گون ، قیرخ گئجه توی ائدیب قیزیمی اونا وئره جَیَم . 
احمد دئدی : 
ــ  شاهانه ، بونو من ده ائشیتمیشم . آنجاق ائشیت و آگاه اول : بورایا تکجه سنین اوچون گلمه میشم . دوستلاریم دا بیلیر کی ، آغ دیو ایلده ایکی دفعه بیزیم ائللرین وار – یوخونو غارت ائدیر بویاخینلاردا ننه مین ایللرله توخودوغو سئحیرلی خالچاسینی اوغورلاییب بورایا گتیریب . دوستلاریملا بئله قراررا گلدیک کی ، آغ دیودن انتقام آلاق و سنی آزاد ائدک . 
شاهانه دئدی : 
ــ  احمد بونلار هامیسی چوخ یاخشی .بس ایندی فیکیرین ندیر ؟ 

آغ دیو دینمز ـ سؤیلمز کؤینه یینی چیخاریب وئردی ، سلیم سو تؤکدو ، کریم کؤینه یی یودو. آغ دیو سویوقدان تیتره دی . 
ــ سویوقدور ، سویوقدور ، کؤینه یی تئز وئرین ، تئز وئرین! 
کریم کؤینه یی سیخیب اونا وئردی . دیو تلسیک کؤینه یی اینینه کئچیرتدی . کؤینک یاش اولدوغوندان اونو داها دا اوشودوردو. دیو داها برک تیتره دی . 
ــ آمان ، نه یامان سویوق اولدو ، سویوق اولدو . من یورغانین آلتینا گیریره م یاتسام اویاتمایین .ماغارانی سیلیب- سوپورون . باخ او داغین آلتینداکی قارا ساندیغا توخونمایین! منه دادلی خورکلر بیشیرین ! دوران کیمی یئییه جیم ــ دئییب یورغانی باشینا چکیب یاتدی . 
سلیم تئز احمدی سسلدی : 
ــ احمد ، احمد ، تئز گل دیو یوخویا گئتدی .
احمد گلدی: 
ــ دوستلار بیر شئی اؤیرنه بیلدینیزمی ؟ 
ــ احمد ، آغ دیوین بوتون طیلیسم لری باخ او داشین آلتینداکی قارا صاندیقدادیر، ــ  دئیه سلیم دیوارین دیبینده کی ایری داشی گؤستردی . 
ــ قارا ساندیقدا ؟ 
ــ بلی ، داشین آلتینداکی قارا صاندیق دا ــ دیو بیزه تاپیشیردی کی ، او صاندیغا توخونمایاق . 
داشین یانینا گلدیلر . چوخ گوج ائتدیکدن سونرا اونو کنارا آشیردیلار . قارا صاندیق گؤروندو . احمد نه قدر چالیشدی سا دا صاندیغین قاپاغی آچیلمادی . یورولوب الدن دوشدو. یوزونی کریمه توتاراق : 
ــ  بالتانی بورا گتیرــ  دئدی.
کریم بالتانی گتیردی . احمد بالتانی صاندیغا ووردوقجا ، بالتا گئری یه قاییدیردی . نقدر گوج ائتدیلرسه صاندیغی یئریندن ترپده بیلمدیلر. بیردن قفسده کی گؤیرچین دیللندی: 
ــ صاندیق سئحیرلیدیر. اونا ، گوج چاتماز ، بالتا باتماز ، اود یاندیرماز . 
ــ دانیش ، دانیش ! ــ دئیه احمد گؤیرچینه یالواردی .
گؤیرچین : 
ــ قارا صاندیغین آچاری ، ساغ طرفده کی یئددینجی قایانین آرخاسینداکی یانار اودون...
آغ گؤیرچین سؤزونو تاماملامامیش هارادانسا اونون اوستونه گور ایشیق زولاغی دوشدو . یازیق قوشون گؤزلری قاماشدیغیندان سوسدو .
اوشاقلار هر طرفه بویلاندیلار ، آنجاق ایشیق زولاغینین یئرینی تاپا بیلمه دیلر . جلد قوشون دئدییی یئره گلدیلر . قایالاری ساییب یئددینجینین  یانیندا دایاندیلار .
گوج وئریب قایانی کنارا ایتَلَدیلر. قایانین آرخاسیندان آلوو پوسگوردو . بیر قدر کنارا چکیلدیلر . گؤیرچین یئنه دیللندی : 
ــ آلوو اوددان قورخمایانلاری یاندیرمیر ! 
ایشیق زولاغی یئنه گؤیرچینی سوسدوردو.
احمد گؤیرچینین سؤزلرینی ائشیدن کیمی ، اؤزونو آلووون ایچینه آتدی .کریم اونو سسلدی: 
ــ احمد، احمد، احمد! 
سلیم دئدی : 
ــ بیز اونو ناحاق بوراخدیق . اودون ایچیندن ده ساغ چیخماق اولار ؟ 
کریم ديدی : 
ــ احمدسیز نه ائده جَییک ؟ گل گئری قاییداق . 
احمد بیردن اؤزونو اودون ایچیندهن کنارا آتدی . اوز – گؤزو اوتولموشدو. اونون الینده ایری بیر آچار واردی . تلسیک گلیب صاندیغی آچدی . صاندیغین ایچیندن قارا و هئیبتلی بیر اجیننه چیخدی . اجیننه احمدین قارشیسیندا باش اییب : 
تولکو ، تولکو قویروغوم 
ندیر منه بویروغون؟ 
احمد آغزینی آچمامیش کریم دیللندی : 
ــ احمد،  بیرینجی سئحیرلی خالچانی ایسته . 
سلیم دئدی : 
ــ  بیرینجی قوی شاهانه نی طیلسیم دن قورتارسین .
ــ دوستلار ، داریخمایین ! دئیه احمد اونلاری ساکیتلشدیردی . سونرا اوزونو اوزون قویروقلو اجَننیه تودو : 
ــ ای اجینه ، سن آغ دیوین طیلسیمی نین سیررینی بیلیرسنمی ؟ 
اجینه  باش ایَرَک جاواب وئردی : 
ــ ای آچار صاحیبی ، آغ دیوین بوتون طیلسیمی اونون بارماغینداکی اوزوک ده دیر . اگر اوزویو آغ دیوین بارماغیندان چیخارا بیلسن ، اونون بوتون طیلسیم لرینه صاحیب اولاجاق سان .
احمد اجینه دن سوروشدو: 
ــ بیزه کؤمک ائده بیلرسنمی ؟ 
اجینه باش ایَرَک دئدی : 
ــ ای آچار صاحیبی ، بو ایشده من عجیزم . اوزوک کیمین بارماغیندا اولسا اونون قولویام . 
احمد آغ گؤیرچینین یانینا گلدی . 
ــ گؤیرچینیم ، بیزه کؤمک ائت آغ دیوین بارماغینداکی اوزویون نئجه چیخاراق ؟ 
گؤیرچین دیله گلیب دئدی : 
ــ آغ دیوین بورنونا بیهوش داری....
یئنه ایشیق زولاغی اونون گؤزلرینی قاماشدیراراق سؤزونو یاریمچیق کسدی . 
احمد اجینه نین یانینا گلرک : 
ــ سن بیزه بیر اوووج بیهوش داری تاپا بیلرسن می ؟ ــ دئدی .
اجینه باش اَیَرک : 
ــ بوساعات ، دئییب گؤزدن ایتدی . او، بیر گؤز قیرپیمیندا بیر اوووج بیهوش داری تاپیپ گتیردی . احمد بیهوش دارینی آغ دیوین بورنونا تؤکدو. آغ دیو آسقیریب او بیری یانی اوسته چئوریلدی و برکدن خورولداماغا باشلادی . احمد اوزویو اونون بارماغیندان چیخارتدی . اوزوک اطرافا ایشیق ساچدی . اجینه تئز احمدین قارشیسیندا ایکی قات اولدو : 

ــ  احمد ، بو آغ دیوین ماغاراسی دیر . بورادا هر شئی سحیرلی دیر .
ــ بس آغ دیو هاردادیر ؟ بیز اوندان انتقام آلماغا گلمیشیک!
ــ آغ دیو اوچ گونلوک یوخویا گئدیب ، بیر آزدان اویانان واختی دیر . 
کریم دئدی : 
ــ احمد ، شاهانه نین یئرینی سوروش. 
کریم او ساعات جلواب وئردی : 
ــ شاهانه آغ دیوه تابع اولمادی . گلن گوندن آغلاییب ، آه – زار ايتدیی اوچون ، آغ دیو اونو گؤیرچینه چئویریب قفسه سالدی.
احمد شاهانه نین آدینی ائشیدن کیمی هیجان و سئوینجیندن کلله نی یئره سالدی . کلله داشین اوستونه دوشوب پارچالاندی . 
کریم دئدی : 
ــ ایندی بیز نه ائدک ؟ بلکه آغ دیویوخودا ایکن اونا هوجوم ائدیب ووروشاق ؟ 
سلیم دئدی : 
ــ آغ دیوله ووروشا بیلمریک . اونون طیلسیمی نین سیرلرینی اؤیرنمه لیییک . بلکه ائله ناغیللاردا اولدوغو کیمی ، آغ دیوین جانی شوشه یه سالینمیش قوش دا دیر . 
احمد دئدی : 
ــ دوستلار ، گلین بئله ائدک ، من گیزلنیم . سیز اوز ـ گؤزونوزو قارالایین یازیق بیر گؤرکم آلین . دیو دوراندا دئیین کی ، یول آزمیشیق ، هئچ کیمیمیز یوخدور . بیزی اؤزونه نؤکر گؤتور . نه ایشین اولسا گؤره ریک ، سنه دادلی خوره ک بیشیره ریک . 
احمد بیردن دایاندی ، بیر قدر فیکره گئتدی . سونرا دئدی : 
ــ دوستلار ، سیز ائله بیلمه یین کی ، من قورخودان گیزلنمک ایستییرم . منیم باشقا فندیلریم وار ...
کریم له سلیم اونون سؤزونو آغزیندا قویدولار . ایکیسی ده بیردن : 
ــ سن نه دانیشیرسان،  احمد..
ائله بو واخت دیوین ائویندن دهشتلی بیر سس گلدی.
ــ ها، ها، ها، ها!!!
آغ دیو یوخودان دوروب گرنشنده بئله سس چیخاریرمیش .
کریم دئدی : 
ــ احمد ، قارداشیم ، دانیشدیغیمیز کیمی ، گیزلن ! 
احمد بیر گؤز قیرپیمیندا داشلارین دالیندا گیزلندی . آغ دیو ایچینده آغ گؤرچین اولان قفسی ائیوانا قویدو . گؤیرچین قفسین ایچینده قاناد چالدی .
بیردن آغ دیوین گؤزو کریم له سلیمه ساتاشدی. نعره چکرک دئدی : 
ــ آدام – بادام ایسی گلیر ، یاغلی بادام ایسی گلیر ! 
کریم ایسته دی قاچسین ، سلیم اونون قولوندان توتوب ساخلادی : 
ــ  آغ جییَر اولما ، بیر دایان گؤره ک .سلیم بیر قدر یاخینا گلرک ، آغ دیوین قارشیسیندا باش ایدی. آغ دیو ده اونون قارشیسیندا باش ایدی . کریم ده اوره ک لنیب یاخینا گلدی . سلیم بیر آددیم دا ایره لی یئریدی ، آغ دیو ده ائلجه بیر آددیم آتدی . بونو گؤرن کریم یئردن بیر داش گؤتوردو . آغ دیوده اونون کیمی داش گؤتوردو. 
سلیم کریمه آجیقلاندی : 
ــ سن نه ائدیرسن ، داشی قوی یئره . یوخسا بو ساعات باشیمیزا ائندیرجک . 
کریم دئدی : 
ــ دایان، صبر ائله .
کریم داشی قالدیریب یاواشدان اؤز باشینا ووردو . آغ دیو ده اونا باخیب داشی اؤز باشینا ووردو . آنجاق او ، داشی برک ووردوغوندان ، باشی آغریدی . داشی یئره آتیب اوفولدادی و قضبله دئدی : 
ــ کیم سینیز؟ نه حقله منیم ماغاراما آیاق باسمیسینیز ؟ 
کریم بیر قدر ایره لی گلره ک دیللندی :
ــ  بیز کیم سه سیز اوشاقلاریق ، یئتیمیک . یول آزمیشیق . نؤکر دورماغا یئر آختاریریق . بیر یئر تاپماییب آخیردا بورا گلدیک . بلکه بیزی نؤکر ساخلایاسیز . ماغارانی سیلیب ـ سوپوره ریک دادلی خورکلر بیشیره ریک .
آغ دیو توکلو اللرینی بیر – بیرینه سورته رک سوروشدو : 
ــ خؤره ک بیشیره بیلرسینیز ؟ 
بو دفعه سلیم جواب وئردی : 
ــ اوره یین ایسترسه بیشیره ریک . بابام شاه ساراییندا آشپاز اولوب . 
آغ دیو الینی – الینه سورتره ک سئوینجله آتیلیب – دوشدو . 
ــ ها، ها، ها، دادلی خؤره ک ، دادلی خؤره ک! دئیین گؤروم خشیل بیشیره بیلرسینیز ؟
ــ البنه بیشیره ریک 
ــ بیشیرین ـ بیشیرین! 
آغ دیو ائودن ایری بیر قازان گتیریب ، اونلارین قارشیسیندا قویدو. 
کریم دئدی : 
ــ اون ، یاغ ، دوشاب وارمی ؟ 
آغ دیو بیر چووال اون بیر بَرین یاغ ، و بیر کوپ ده دوشاب گتیردی . 
سلیم وکریم قوللارینی چیرماییب ایشه باشلادیلار . 
اونلار اوندان قازانا بوشالدیب اوستونه سو تؤکدولر ، سونرا ایری بیر آغاجلا قاریشدیرماغا باشلادیلار . دیو اوجاق قالادی . کریم و سلیم نه قدر اللشدیلرسه قازانی قالدیریب اوجاغین اوستونه قویا بیلمدیلر . بونو گؤرن دیو ایکی بارماغی ایله قازانی قالدیریب اوجاغین اوستونه قویدو. بیر آزدان خشیل حاضیر اولدو . آغ دیو قاینار قازانی اوجاقدان گؤتوروب قارشیسینا قویدو. اللرینین ایکیسینیده ایشه سالیب ایشتاهلا یئمَیه باشلادی . آغزی یانسادا هيچ نَیه فیکیر وئرمه دن خشیلی آج گؤزلوکله یئدی . او ، تلسه – تلسه یئدییینده اینینده کی کؤینه یی بولادی .
کریم یاخینا گلیب: 
ــ  کؤینه یین چوخ چیرکلی دیر ، وئر یویوب تمیزلییک .

اوشاق ادبیاتی


۶
سئحیرلی اوزوک
آلتینجی ناغیل :
 « دوستلار ماغارایا ائندیلر »
یازان : علی صمدلی
کؤچورن : علی آغ گونئيلی  ــ  ابرازی 
کتاب :‌ ژنرالین اوشاقلیغی ) پووئست لر بؤلومو )

احمد . سلیم و کریم نئچه گون ایدی کی ، یول گئدیردیلر . آغ دیوین مسکنی اولان یئددی بورج داغی یئنه ده گؤرونموردی . یول آذوقه لری ده توکنمک ده ایدی . احمدین تکلیفی ایله مئشه ده قوش اوولاییر. بیشیریب یئییردی لر.
قارانلیق چؤکوردو. گؤی اؤزونو قارا بولودلار آلمیشدی . ایلدیریم چاخیر ، گؤی گورولداییردی . آرا- سیرا دوشن دامجیلار لئیسان اولاجاغیندان خبر وئریردی . اوشاقلیغینی مئشه لرده ، داغلاردا کئچیرن احمد بونو یاخشی بیلیر. اونا گؤره او، ایلک دامجیلار گؤرونن کیمی دوستلاری ایله ایری بیر داشین آلتینا گیردیلر . بورا هم یاغیشدان ، همده ایلدیریمدان قورونماق اوچون یاخشی ایدی . بورادا اوجاق یئری واردی . احمد الینی اوجاق داشلارینا ووردو . داشلار هله ایستی ایدی . اوجاغین یانیندا بیر دسته قورو اودون دا وارایدی ائله بیل هانسی خئیرخواه سا بو اودونو اونلار اوچون قویوب گئتمیشدی . قارا داشین آلتیندا یئرلرینی یئنیجه راحتلامیشدیلار کی ، لئیسان باشلادی . ایلدیریم چاخدی .، بیر گؤز قیرپیمیندا داغلارین ، داشلارین سینه سینده تونقال قالاندی گؤی دهشتله گورلادی . 
احمد دئدی : 
ــ پالید آغاجینی ایلدیریم ووردو. 
کریم گولدو : 
ــ یاخشی ، ایلدیریم دوشمه سینه سؤزوموز یوخ . بس ندن بیلدین کی ، پالید آغاجینی ووردو ؟
احمد دئدی : 
ــ  هانسی آغاج بوی – بوخونلودورسا ایلدیریم اونون باشیندا چاخیر . من بونو چوخ گؤرموشم . 
کریم احمدین جاوابیندان راضی قالدیغی اوچون سوسدو . سلیم اوجاغی قالدیردی . اودونلار قورو اولدوغوندان تئز آلیشدی . 
باشلارینین اوستوندن شیریلتی ایله آخان یاغیش سویو اوجاغین آلووندا داها آیدین گؤرونوردو .
لئیسان اؤتری اولار دئییبلر . بیر آزدان یاغیش اؤتوب کئچدی . کولک قارا بولودلاری قووب اوزاقلارا آپاردی . سما آیدینلاشدی . تک – تک اولد.زلار گؤروندو اوجاغین شعله سی آزالدی . دوستلار باش – باشا وئریب اوجاغین قریراغیندا یاتدیلار . سحر تئزدن دوروب یولا دوشدولر. 
یئددی بورج داغینی  بیرینجی گؤرن احمد اولدو . دومان اولدوغوندان بورجون آنجاق ایکیسی گؤرونوردو . احمد بورجولاری گؤستریب دئدی : 
ــ  اوشاقلار ، داریخمایین ، داها بیر شئی قالماییب . گون باتانا منزیل باشینا چاتاریق . 
اونلار یئددی بورج داغینا یاخینلاشدیلار . بورادا هاوا سویوق و کولک ایدی . داشلی یوخوش باشلاندی . کریم بیر قدر آرخادا قالدی . گؤرونور برک یورولموشدو. البته ، بو تکجه یورغونلوق علامتی دئییلدی . کریم دیوین ماغاراسینا یاخینلاشدیقجا قورخوسو چوخالیردی .  بلکه ده بورا گلدیی اوچون پئشمانچلیق چکیردی . آنجاق اوتاندیقیندان سسینی چیخارمیردی . 
بورجلارین باشینا دولاناندان سونرا گلیب یئددینجی بورجا چاتدیلار . بو نه اوجا بورج ایدی . اونون آرخا طرفیندن سرت قایالاردان یونولموش پیلله لرله آشاغییا یول گئدیردی . قیرخ پیلله ائنندن سونرا آغزینا ایری قایا پارچاسی باسیلمیش ماغارا گؤروندو .بورادا دایاندیلار . ایچریدن سس – سمیر گلمیردی . آنجاق ظریف ایشیق گؤرونوردو . 
احمد دئدی : 
ــ اوشاقلار ، بورادا دایانین ؛ من ایچرییه کئچیم ، گؤروم بیر شئی اؤیرنه بیلرم می .
 سلیم اونون قولوندان توتاراق : 
ــ قارداش ، سنی بئله قورخولو یئره تک بوراخا بیلمرم ، ـــ  دئدی . ــ هارا گئتسک بیرلیکده گئتمه لیییک . 
کریم ده سلیمین سؤزونو تصدیق ائتدی . هر اوچو ، گوج گلیب قایا پارچاسینی کنارا ایتله دیلر . ماغارایا داخیل اولدولار . یول آشاغییا ائنیردی . یولون ساغ و سولو چوخ دهشتلی ایدی . هر ایکی طرف ده سکینین اوستونده انسان کلله لری دوزولموشدو. یول اونلاری گئنیش بیر میدانا آپاریب چیخارتدی . قارشی طرف ده اوستو یاستی ائو گؤرونوردو. ائیوانین ساغ و سولوندا گؤز یاشی کیمی سو آخیردی . احمد و یولداشلاری هر شئیه حئیرانلیقلا تاماشا ائدیردیلر . بیردن کریم پیچیلتی ایله دئدی : 
ــ احمد ، من سوسامیشام . اجازه وئر سودان ایچیم . 
کریم سؤزونو بیتیرن کیمی سس گلدی : 
ــ سو ایچمه بیزیم کیمی طیلسیمه دوشرسن . 
اونلار اطرافا بویلاندیلار . هئچ نه گؤره بیلمه دیلر . 
احمد دئدی : 
ــ دوستلار ، بو سَسین هارادان گلدییینی اؤیرنمه لیییک . بیزه کؤمک ائده بیلر 
او ، قصدن سویا یاخینلاشیب الینی اوزاتدی . یئنه سس گلدی : 
ــ ایچمه ! طیلسیمه دوشرسن! 
احمد بیر اطرافا دیقتله قولاق آسدی . ائیوانین سوراهیسی اوستونده بیر انسان کلله سی وارایدی . سس کلله دن گلیردی . احمد اونو الینه گؤتوردو. کلله یئنیدن دیله گلدی : 

اوشاق ادبیاتی

کیتاب /شهرام_گلکار/

یئمک یئدیم، دادلی یئمک،
چوخ چکمه‌دی،
یئنه آجدیم.
های سالدیم کی، قوناق گئدک،
گئجه چؤکدو،
ائوه گلدیک.
ایستکان‌دا چای کیمی‌دیر
ایچدین‌می،
هر شئی یوخ اولور.
کیتاب
یالنیز کیتاب ایتمیر،
اوخودون‌مو،
بئینه دوْلور.
قوْلون کیمی، قیچین کیمی
او همیشه سنینله‌دیر.
آجیلاری بیر-بیر کسیب
قارپیز کیمی شیرینله‌دیر.

جوجه‌لر_کیتابیندان
بریز_اختر_1389

https://t.me/Adabiyyatsevanlar