روشن خیاوی

صفحه ای از مجلد ششم(۶) فرهنگ ساوالان

(**)-ترکی مملوکی:  (Memlûk Türkçesi)
ترکی مملوکی یا ترکی مصر، زبان ترکیِ نوشتاریِ حکومت مملوکان مصر و شام در سده‌های ۷ تا ۱۰ هجری (۱۳ تا ۱۶ میلادی) بود.
ویژگی‌ها:
خاستگاه:  بیشتر بر پایهی ترکی قبچاقی (Kıpçak Türkçesi) بوده؛ زیرا بسیاری از سپاهیان و فرمانروایان مملوک از قبایل قبچاق دشت قپچاق آمده بودند.
منطقهی کاربرد:  مصر، شام، حجاز و دربار مملوکان.
خط:   با الفبای عربی نوشته می‌شد.
آمیختگی زبانی: در کنار ساختار قبچاقی، واژگان فراوانی از عربی و فارسی داشت؛ زیرا زبان اداری و علمی منطقه عربی و فارسی بود.
آثار مهم:
كتاب الإدراك للسان الأتراك از ابوحیان اندلسی
الدرّة المضيئة في اللغة التركية
فرهنگ‌ها و دستورهای ترکی–عربی دورهی مملوکی
نمونه‌های زبانی:
گؤزل (gözäl) = زیبا
آلما (alma) = سیب
اؤت- / öt- = گذشتن (مانند بسیاری از گونه‌های قبچاقی)
اهمیت:
ترکی مملوکی یکی از مهم‌ترین حلقه‌های میان ترکی باستان و ترکی عثمانی است و برای شناخت واژگان قبچاقی، پیشینهی زبان قزاقی، قرقیزی، تاتاری و دیگر زبان‌های قبچاقی اهمیت فراوان دارد.
به‌طور خلاصه:
ترکی مملوکی = ترکی قبچاقیِ درباریِ مصر و شام در دورهی مملوکان، نوشته‌شده با خط عربی و آمیخته با عربی و فارسی.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar