بؤیوک تورک شاعری ناظم حکمت و تورک دونیاسی...
پروفسور، دکتر علی قافقازییالی
چئویرن: (م. صفا)
(13)
ناظم حکمت اونیوئرسیتئتین درام درنه‌یینده خدمت ائتمیش، رئژیسور «ائمیلیئویچ میئرهولد» و «نیکولای ائک» ایله دوستلاشمیش و موسکوانین ایلک لنینیست تئاتر ائمالاتخاناسی(کارگاه تئاتر) اولان «مئتلا»-نی قورموشدور. او، همچینین محصولدار شعرلر یازمیش، شعرلرینی بین‌الخالق اینجه‌صنعت سرگی‌لرینده اوخومو‌دور. روس پوئزییاسینی (شعر) اؤیره‌نمیش، «باقریتسکی»، «مایاکووسکی»، «سئلوینسکی»، «اینبئر» و «پانوو» کیمی مشهور شاعرلرله تانیش اولمو‌شدور.
کوتو-ده اوخویارکن ناظم الجزایر، چین، هندوستان، ایران، فرانسا و مصردن اولان مشهور انسانلارلا تانیش اولوب، دوستلاشدی. اونلارین آراسیندا هندلی «ائس‌هبیب وفا»، چینلی «سی-یا-او»، ایرانلی «لاهوتی» و آذربایجانلی «سلیمان رستم» و «میکایل رفیلی» ده، وار ایدی.
اونون موسکوادان گؤندردییی شئعرلر استانبولدا چیخان «آیدینلیک» ژورنالیندا درج اولونوب.
۱۵ یانوار ۱۹۲۳-جو ایلده «میئرهولد» تئاتریندا سووئت اینجه‌صنعتی نماینده‌لرینین و مختلف اؤلکه‌لردن اولان شاعرلرین قاتیلدیغی «بین‌الخالق اینجه صنعت گؤروشونده» ناظم حکمت «یئنی صنعت» شعرینی اوخودو. شعر بؤیوک آلقیشلارلا قارشیلاندی.
ناظم حکمت و دوستلاری باتومی و تفلیسده اولدوغو کیمی، موسکوادا دا، مهم شخصلرله گؤروشمک امکانی الده ائتدیلر.
معلوم اولدوغو کیمی، همین گونلرده استانبولو ترک ائد‌ن اتّحادچیلارین بعضیلری موسکوادا توپلاشمیشدیلار. جامال پاشا سووئت حکومتی‌نین اونا آییردیغی موسکواداکی بؤیوک بیر مالیکانه‌ده یاشاییردی. بیر گون او، ناظم و دوستلارینی شام یئمه‌یینه دعوت ائتدی. وله نورالدین اتّحادچی لارین اوچ آپاریجی شخصیندن بیری اولان جامال پاشا ایله گؤروشونو بئله تصویر ائدیر:
«او، بیزی شام یئمه‌یینه دعوت ائتدی. هله ده، جیر-جین‌دیر پالتارلاریمیزدا قوناق اوتاغینا گیردیک. کورودن شامپاین شرابینا قدر هر شئیله دولو مُحتشم بیر ماسادا یئنه ناظمین اوتوپیک نظریه‌لری وار ایدی... و بو نظریه‌لر گئتدیکجه داها دا، محتشم‌له‌شیر، شاعرین سانکی تاوانا چاتان سسی ایله چاتدیریلیردی...
ناظمین موسکوادا جامال پاشا ایله کئچیریلن گؤروشلره باخیشینی کاراوئلی‌یه وئردیگی مصاحبه‌ده گؤروروک:
۱۹۱۴-۱۸- جی ایللرین ان گوجلو آداملاریندان بیری اولان جامال پاشایا گلدیکده ایسه، طلعت و انورله بیرلیکده اونو آرتیق تانی‌ییردیم. او، آتامین دوستو و اینانیرام کی، آنامین پرستیشکاری ایدی. آتامی دنیز آکادئمییاسینا قبول اولماغیما راضی سالان او ایدی. لاکین من اوندان نفرت ائدیردیم، چونکی او، آلمانیا یؤنلو سیاستی ایله دولتی محو ائد‌نلردن بیری ایدی. ندنسه روسلار اونا بؤیوک حؤرمتله یاناشیردیلار. اونا یاشاماق اوچون موسکوادا بؤیوک بیر ائو وئرمیشدیلر. بیر دفعه احمد جواد (امره) منی زیارته آپاراندا اؤزو ایله آپاردی. روسلارلا دوستلوغونا گؤره «کمونیست» طرفیمه توخونمادان شعرلریمی اوخویوب دینله یندن سونرا دئدی: «اگر باجارسایدیم، سنی آغاج بوداغیندان آسیب، اونون آلتیندا اوتوروب آغلایاردیم!» او، منیم سؤزونو کسمه‌ین بیر آدام اولدوغومو هارادان بیله بیلردی؟ من جاواب وئردیم: «سن اؤلکه‌نی محو ائتدین، پاشا». «اگر بو مندن آسیلی اولسایدی، سنی آغاج بوداغیندان آساردیم و اورادا اوتوروب آغلامازدیم!» جمال پاشا سرت گؤرونوشون آلتیندا یومشاق اورکلی و وطن‌پرور بیر انسان ایدی. بلکه ده، حاقلی‌سان، اونون بو خوشاگلمز صحبتی بیر نئچه کلمه ایله، سانکی بیر اوغول کیمی رد ائتدیگینی خاطیرلاییرام...
(آردی وار)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Post #31003
61