پرسیده‌اند: آیا «آینهٔ صبوح را ترجمهٔ شبانه کن» مولانا معنا دارد؟

به نظرم یعنی خوردن شراب صبح مانند آینه‌ای است -که حقایق را نشان می‌دهد و حقیقت دل سالک را به خودش می‌نمایاند. آن را شب ترجمه و معنی کن [با شب‌زنده‌داری]. شراب صبحگاهی را شب بنوش یا به هر کاری که شب می‌کنی -شراب شبانگاهی یا دعا یا هرچه- ترجمه کن.

می‌دانید که دکتر شفیعی کدکنی هم، در مقدمهٔ گزیدهٔ غزلیات شمس، دربارهٔ حیرتشان از این مصراع و معنی‌نداشتنش گفته بودند.
من با همان روشی که بقیهٔ ادبیات را معنی می‌کنم این را هم معنی می‌کنم. فقط برای فهمیدن شعر نو واقعی بیشتر به ربط سطرها و بندها و همهٔ ظرفیت‌های کلمات توجه می‌کنم.
البته که «ترجمه کردن آینه» خیلی تازه است و مولوی اینها را با صبوح هم آمیخته و این‌گونه پیچیده‌تر شده است. تضاد شب و صبوح هم غافلگیرکننده‌ترش کرده است.

با اخوان موافقم که پیچیدگی شعر نو و شعر مولوی هم‌خانواده‌ است. برای مولوی هم مهم این است که حرفش را بزند و ساده‌ و تکراری‌اش نمی‌کند که همه بفهمند. هر دو از پیروی سنت ادبی و آن سبک سرایش که شمس قیس توصیه می‌کند سرپیچی کرده‌اند، چون حرف تازه‌شان -که شعر است و عادی نیست- و نگه داشتن شعریتش برایشان اصل است.

@adabamooz_com