دربارهٔ این زندگی و زندگی پس از آن

شایان اویس‌قرن
ترجمه:چت‌ جی‌پی‌تی

من مسلمان هستم. باور دارم که خداوند ما را برای هدفی آفریده است و نیز باور دارم که روزی برای حسابرسی و داوری فرا خواهد رسید؛ روزی که هر انسانی باید پاسخگوی اعمال خود باشد.

وقتی در دانشگاه تدریس می‌کنم، گاهی از دانشجویانی که حاضر نیستند فکر کنند، دلسرد می‌شوم. بسیاری از آنان عاشق برنامه‌نویسی هستند یا ساعت‌ها در دفتر من می‌نشینند، به این امید که پاسخ تکالیف را مستقیماً در اختیارشان بگذارم. ترجیح می‌دهند همهٔ این کارها را انجام دهند، اما حتی پنج دقیقه به‌طور عمیق دربارهٔ خود مسئله فکر نکنند.

با گذشت زمان متوجه شدم بسیاری از انسان‌ها همین رویکرد را نسبت به مرگ، زندگی پس از مرگ، خدا و هر موضوعی که فوریت مادی ندارد، در پیش می‌گیرند. ترجیح می‌دهند کار کنند، تفریح کنند، غذا بخورند و سرگرم زندگی روزمره باشند، اما حتی چند دقیقه نیز دربارهٔ آنچه فراتر از زندگی مادی است نیندیشند.

در مقابل، اگر قرآن را بخوانید، می‌بینید که با چه دقت و ظرافتی نوشته شده است. برای درک معنا، لایه‌های مختلف مفاهیم و مقصود آیات، باید ساعت‌ها اندیشید و تأمل کرد.

استدلال پاسکال

پاسکال استدلال بسیار ساده‌ای مطرح می‌کند که از نظر مفهومی، به محاسبات تصمیم‌گیری مورد انتظار (Expected Utility) و بعدها به ایده‌هایی شبیه فرایندهای تصمیم‌گیری مارکوف شباهت دارد.

فرض کنید احتمال هرچند اندکی وجود داشته باشد که زندگی پس از مرگ واقعیت داشته باشد. تا جایی که من می‌دانم، هیچ نظریهٔ علمی نیز وجود ندارد که امکان حیات پس از مرگ را به‌طور قطعی رد کند. حتی برخی پیشرفت‌های علمی، مانند تلاش برای بازسازی انسان بر پایهٔ اطلاعات ژنتیکی، نشان می‌دهند که مرز میان مرگ و حیات از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد پیچیده‌تر است.

حال اگر فرض کنیم زندگی اخروی بی‌نهایت است، حتی اگر احتمال وقوع آن بسیار ناچیز باشد، باز هم از دیدگاه عقلانی، تصمیم‌هایی که ما را از رنج ابدی حفظ کند، ارزش مورد انتظار بسیار بیشتری خواهد داشت.

برای من عجیب است که بسیاری از ریاضی‌دانان و دانشمندان علوم کامپیوتر این استدلال ساده را جدی نمی‌گیرند. اگر مانند یک مؤمن زندگی کنیم، با احتمالی هرچند کوچک ممکن است به پاداشی بی‌نهایت برسیم و در عوض، با احتمال بسیار زیاد تنها بخشی از لذت‌های دنیوی را از دست بدهیم. بنابراین، از دیدگاه تصمیم‌گیری عقلانی، زندگی مؤمنانه انتخاب معقول‌تری به نظر می‌رسد.

⸻

چرا مسلمان هستم؟

در این بخش، برخی از دلایلی را که باعث شده اسلام را بپذیرم بیان می‌کنم و به پرسش‌هایی پاسخ می‌دهم که بارها از من پرسیده شده است.

چگونه به‌عنوان یک ریاضی‌دان به چیزی ایمان دارم که قابل اثبات نیست؟

یکی از محبوب‌ترین قضیه‌های ریاضی نزد من، قضیهٔ ناتمامیت گودل است. این قضیه نشان می‌دهد که گزاره‌های حقی وجود دارند که در عین درست بودن، درون یک دستگاه صوری قابل اثبات نیستند.

من خدا را حقیقتی از همین جنس می‌دانم.

زیبایی ایمان به خدا در این است که برای شناخت او لازم نیست دانشمند یا ریاضی‌دان باشید. هر انسانی، اگر از چارچوب زندگی روزمره فراتر رود و اندکی عمیق‌تر بیندیشد، می‌تواند او را بشناسد.

همان خدایی که از او سخن می‌گوییم، همان کسی است که در لحظات سختی و درماندگی ناخودآگاه او را صدا می‌زنیم.

⸻

وقتی وجود خدا قابل اثبات نیست، چرا به او ایمان داری؟

در علوم پایه نیز قوانین بسیاری وجود دارند که اثبات نهایی ندارند، اما آن‌ها را می‌پذیریم؛ زیرا با مدل ما از جهان سازگارند و مشاهدات فراوانی را توضیح می‌دهند.

من نیز یکتاپرستی، یعنی ایمان به خدای ابراهیم، موسی، عیسی و محمد (علیهم‌السلام)، را سازگارترین نظریه برای توضیح جهان می‌دانم.

این دیدگاه می‌تواند توضیح دهد:

چرا جهان آغاز شد.
چگونه کتابی چون قرآن چهارده قرن پیش پدید آمد.
چرا در فیزیک، قوانین گوناگون همواره در جست‌وجوی وحدت و یک نظریهٔ بنیادی‌تر هستند.
و چرا انسان، برخلاف بسیاری از موجودات دیگر، گرایشی درونی به خیر و اخلاق دارد، هرچند توانایی انتخاب شر را نیز داراست.

⸻

نظریه‌ای دربارهٔ آفرینش

همان‌گونه که در علم نظریه‌هایی برای توضیح طبیعت ارائه می‌شود، می‌توان دربارهٔ منشأ جهان، علت آفرینش و هدف آن نیز نظریه‌ای ساخت و سپس سنجید که این نظریه تا چه اندازه با مشاهدات و واقعیت‌ها سازگار است.

یک فرد غیرمؤمن نیز باید نظریه‌ای جایگزین ارائه کند و بتواند پرسش‌های اساسی زیر را پاسخ دهد.

ادامه دارد...
@YengehNevis
@QuranPazhoohi