دو روز اخیر داشتم یک کتاب در مورد هنرِ آفریقا می‌خوندم، با یه مفهوم جالبی توی هنر کنگو آشنا شدم که حس کردم ارزش صحبت کردن داره.

اگه یکم پیگیر آفریقا باشین خبر دارین که کنگو احتمالا جزو معدود کشورهاییه که جادو و جادوگری خیلی بیشتر از بقیه‌ی دنیا مورد قبول همه هست و اتفاقا تاثیر داره روی تصمیماتشون. از خیلی سال پیش، اونا یه مفهومی رو داشتن به اسم Nkisi Nkondi، که بی‌شباهت به Vodoo نیست، و هنوز هم استفاده می‌شه.

هنرمند میاد و یک مجسمه برای یک کانسپت می‌سازه، مثل "دزد" یا "جادوگر بد"، با ریچوال و جادو سعی می‌کنن اون کانسپت رو کنترل کنن و از بین ببرن. بعد هر بار برای هر شخصی که اون کانسپتِ منفی رو درونش داره یک میخ به این مجسمه می‌زنن. شبیه اینکه اون شخص و رفتارش رو محدود می‌کنن. مثل اینکه جادویی که روی اون "جسم" هست، با میخ مربوط می‌شه به هر "شخصی" که میخ قراره نمایندش باشه.

اصلا کلمه‌ی نِکوندی به زبان محلی معنی شکارچی رو می‌ده، چیزی که قراره به جای قانون، مجری قانون یا جادوگرها بره و مجرم رو شکار کنه و برگرده. طبق اعتقاداتی که دارن، آینه‌ای که روی شکل یا پیشونی اون مجسمه نصب شده داره وظیفه‌ی خطیرِ پیدا کردن/اثر گذاری رو انجام می‌ده. زیر آینه هم خاکِ گور یک جادوگر قدرتمند رو می‌ذارن تا خیالشون راحت بشه که از قدرت مرده‌ها هم استفاده می‌کنن (اگه با جادو و هنر آفریقا آشنا باشین می‌دونین این خیلی مهمه). به نظر میاد که به مرور مفهوم این اثر هنری/جادویی عوض شده. الان معنی عهد رو هم می‌ده، مثلا بعد از معامله‌ یا ازدواج هر دو طرف یک میخ از سمت خودشون وارد مجسمه‌ می‌کنن. شبیه اینه که اگه قانون و اخلاقیات جلوشونو نگرفت...یه چیز قدرتمندتر زحمتشو بکشه.

در کل خیلی برای من جالب بود که چطور یک اثر هنری اینطور از زیبایی‌شناسی دور می‌شه و به سمت کاربرد می‌شه و حتی همون کاربرد هم اینقدر از ریشه‌های فرهنگی استفاده می‌کنه. در کل هنر آفریقا روی شونه‌های جادو ایستاده، خیلی کم پیش میاد که ما اثر هنری بدون ربط مستقیم به جادو رو ببینیم و هر چی بیشتر می‌خونم جالب‌تر هم می‌شه.