چرا لیبرتارین؟
👤 مرتضی کاظمی
در گفت‌وگوی روزمره در آمریکا وقتی کسی می‌گوید «من لیبرال هستم» معمولاً منظورش این است که گرایش چپ یا چپ‌میانه دارد. در واقع شما در آمریکا اگر بگویید «من لیبرال هستم» تقریباً مثل این است که بگویید چپ هستید.
آن منظوری که ممکن است اینجا در ایران به «لیبرال» بودن تعبیر شود در آمریکا با «لیبرتارین» توصیف می‌شود. در ادامه درباره این عبارت توضیح بیشتری می‌نویسم اما فعلاً به همین نکته بسنده کنم که لیبرالیسم کلاسیک یکی از مهم‌ترین سنت‌های فکری تأثیرگذار بر لیبرتارینیسم است. اندیشمندانی همچون میزس، هایک و فریدمن از چهره‌های برجسته این سنت فکری هستند.
مهران خسروزاده یادداشت‌هایی درباره تفاوت این دو واژه نوشته است. والتر بلاک، اقتصاددان آمریکایی نیز در مقدمه‌ای که بر ترجمه فارسی کتاب اخلاق آزادی نوشته، توضیحات جالبی درباره تفاوت این دو مفهوم ارائه کرده و می‌گوید: «برآورد من این است که ۵۰ درصد از تمام کسانی که خود را لیبرتارین می‌دانند در گروه لیبرال‌های کلاسیک جای می‌گیرند.»
آنطور که بلاک برآورد کرده ۲۴ درصد از لیبرتارین‌ها در گروه Constitutionalists و ۲۴ درصد در گروه مینارشیست‌ها و فقط دو درصد در گروه آنارکوکاپیتالیست‌ها قرار می‌گیرند.
🔹 منظور از Constitutionalists کسانی هستند که اختیارات دولت را به مواردی محدود می‌کنند که از نظر آنها در قانون اساسی آمریکا پیش‌بینی شده است. ران پال، نماینده سابق کنگره آمریکا، از چهره‌های شناخته‌شده این گرایش است. در پرانتز صادقانه عرض کنم شخصاً با ترجمه و استفاده از کلمه «قانون‌اساسی» موافق نیستم. فکر می‌کنم کلمه‌های «مشروطه» یا «اساسنامه» مفهوم را بهتر می‌رسانند.
🔹 مینارشیست‌ها وجود دولت را می‌پذیرند اما معتقدند وظیفه آن باید به حفاظت از جان و مال افراد از طریق ارتش، پلیس و دادگاه محدود شود. آین رند و رابرت نوزیک از چهره‌هایی هستند که در این دسته قرار داده شده‌اند.
🔹 آنارکوکاپیتالیست معتقدند دولت نهادی مبتنی بر اجبار است. از نظر آنها چون مالیات بدون رضایت قراردادی افراد دریافت می‌شود این کار مصداق سرقت است و دولت نمی‌تواند با چنین استدلالی برای خود مشروعیت ایجاد کند. مورای روتبارد معروفترین چهره این ایده است.
والتر بلاک در مقاله‌ای گفته لیبرتارینیسم نه به راست تعلق دارد و نه به چپ
Libertarianism Is Unique; It Belongs Neither to the Right nor the Left
بلاک مخالف است که لیبرتارینیسم را شاخه‌ای از راست‌گرایی بدانیم.
با این وصف و پیرو یادداشت قبلی با احتیاط کلمه «آزادی‌خواه» را برای ترجمه لیبرال‌کلاسیک یا لیبرتارین در نظر گرفته‌ام و همچنان تمایل دارم تاکید کنم آزادی‌خواهی با راست‌گرایی یکسان نیست.
🆔 http://t.me/mortezakazemii
◽️@utfinance◽️