📄 از استاد سخن تا قصاب دانشگاه

👤 البرز نظامی

اگر حافظه‌ام خطا نکند، نسل ما آرایه سجع را سر کلاس ادبیات فارسی اول دبیرستان، در همان درس نخست از استاد سخن آموخت. مناجات انسانی با خدای خود که آن‌چنان متواضع بود که بابت هر دم و بازدمش نیز خدای خود را شاکر بود.
برای نسل ما که در آن روزگار بزرگترین عمل خلافش گوش دادن به رپ در اوقات تفریح بین کلاس‌ها با هم‌کلاسی‌هایش بود و گاهی هم برای آنکه کباده این‌کاره بودن بکشد، فری‌استایل می‌رفت؛ این آرایه و بازی آن با کلمات بسیار درخشان و فریبنده‌بود؛ آن‌چنان که اگر کمیت هر دانش‌آموزی در تفکیک استعاره از تشبیه یا نوع جناس هم لنگ می‌زد، در کشف و تشخیص آرایه سجع تیرش هرگز به خطا نمی‌رفت.

لکن، از آن روزها دو دهه می‌گذرد. نسل ما برخی دوستانش را در فرودگاه از دست داد و برخی را در خیابان. اما، تلخ‌تر از آن، این نسل از خلال روزهایی دراز، از ۸۸ تا ۹۶، از ۹۸ تا ۴۰۱، از ۴۰۱ تا ۴۰۴، تمام باورهایش را به مرور زمان احمقانه یافت.

هر بار که به بهانه‌ایی آن #قصاب_دانشگاه به آرایه سجع پناه می‌برد تا لاطائلاتش را در پوشش فضل و هنر به ما بیچاره‌ها بفروشد، من یک راست پرت می‌شوم به درس نخست ادبیات فارسی اول دبیرستان و یک بار دیگر از نو تمام این راه دراز و جانکاه دو دهه گذشته را در ذهنم مرور می‌کنم. اینکه چه قصابانی را روشنفکر و چه شیادانی را معلم خطاب کردیم.
لکن امروز که قصاب دانشگاه نام جواد طباطبایی فقید را آورد، خونم جور دیگری به جوش آمد. #موسی_غنی‌نژاد که عمرش دراز باد، خود در قید حیات است و آنچنان زبان برنده‌ایی دارد که نیازی به هیچکدام ما ندارد. اما، #جواد_طباطبایی فقید دستش از دنیا کوتاه است و این قصاب دانشگاه لات کوچه خلوت شده و جسارتی کرده که نباید بی‌پاسخ بماند.

تا آن #دلاور_ایرانشهر زنده بود، هیچکدام از #قصابان و #شیادان جرات نداشتند که کلامی در مورد او به زبان آورند. چون او تاریخ می‌دانست و تاریخ چنته خالی ایدئولوژی را رسوا می‌سازد. از همین روی، این خطابه‌روندگان، این ایدئولوژی‌زدگان که از تاریخ هراس و نفرت دارند، جرات درافتادن با آن دلاور را نداشتند.
دلاوری که قصاب دانشگاه و رهروانش از دانشگاه اخراج کردند و انتظار داشتند که برای همیشه انحصار دانشگاه و رسانه و خطابه در اختیار خود داشته‌باشند. مع‌الاسف، زمانی هم موفق بودند. دهه هفتاد و هشتاد با جعلیاتی بی‌سر و ته خواستند از اسلام #لیبرالیسم استخراج کنند؛ درست همانگونه که معلم‌شان می‌خواست از اسلام #سوسیالیسم بیرون کشد.
لکن، دهه هفتاد و هشتاد به پشتوانه انحصاری که از دهه ۶۰ به مدد کوشش آقای روشنفکر، این قصاب بلامنازع دانشگاه، توانستند جعلیات خود را جا اندازند و ذهن ساده‌لوحانی چون من را فریب دهند. اما، دهه ۹۰ و تحولات تکنولوژی به مدد اینترنت بازی را بهم ریخت. شاید برای همین چیزهاست که آقای روشنفکر همیشه نسبت به تکنولوژی بدگمان بود.
گوش نسل ما به حرف‌های کسی برخورد که از تاریخ و روش‌شناسی صحبت می‌کرد. این حرف‌ها در توئیتر و اینستاگرام و تلگرام می‌چرخیدند. حرف‌ها و نوشتارهایی که اول بار ما را شوکه می‌کردند، اما، به مرور سر عقل‌مان می‌آوردند. آنجا بود که سید جواد طباطبایی چنته خالی این آقایان روشنفکر را رو کرد. به ما نشان داد که دنیای اسلام با دنیای مسیحیت متفاوت است و مساله ایران با مساله امروز غرب یکی نیست. آنجا بود که نشان داد که باید ابتدا روش آموخت، مساله را شناخت و تاریخ خواند. تاریخ خواند تا پی برد که برخلاف تمام روده‌درازی آقایان روشنفکر برای تجدد نباید فریب این گزاره را خورد که «آنچه خود داشت ز بیگانه تمنا می‌کرد.»

سید جواد، همه ما را تکان داد. در برابر همه تهمت‌ها و نارواها ایستاد و ما خواب‌زدگان را از جهل بیدار کرد. لکن، این برای صنف روشنفکر گلخانه‌ایی سنگین آمده‌است. چون آن‌ها عادت به منبر و به‌به و چه‌چه داشتند. حال که پروژه بی‌پرنسیب روشنفکری دینی‌شان به بن‌بست رسیده‌است، دهن‌دریدگی می‌کنند.
لکن، خطاب به قصاب دانشگاه باید بیان کرد که آن روزی که خودت طومار نوشتی و ادعا کردی که اسلام تماما برای قدرت بپاخاسته، فاتحه دین به مثابه معرفتی برای اخلاقی زیستن را خواندی و آن هنگام که ویدئو دادی و اعلام کردی که اسلام لیبرال معنا ندارد، خود الرحمن جبهه مشارکت و دوم خرداد را خواندی. به جای یاوه‌سرایی خودشکن که آینه شکستن نه خطا بلکه بلاهت است آقای روشنفکر.

#روشنفکری_دینی
#عبدالکریم_سروش
#علی_شریعتی

◽️@utfinance◽️