🔹 هوش مصنوعی و سرنوشت کتاب‌ها: نگاهی به گزارش نیویورکر

در اوایل سال ۲۰۲۶، سفارش‌های غیرعادی و خریدهای عمده از سوی خریدارانی ناشناس، نظم کسب‌وکار برخی کتاب‌فروشی‌های مستقل آمریکا را برهم زد. پیگیری‌ها نشان داد شرکت آنتروپیک در حال اجرای طرحی محرمانه با نام «پروژهٔ پاناما» است؛ طرحی که بر اساس اسناد دادگاه، هدف آن «اسکن مخرب» کتاب‌های دنیاست.

🔹 در این فرایند، نسخه‌های چاپی کتاب‌ها با دستگاه‌های هیدرولیکی به برگه‌های جداگانه تبدیل و با سرعت بالا اسکن می‌شوند و سپس نسخهٔ فیزیکی آن‌ها از بین می‌رود. تمرکز این پروژه عمدتاً بر متون غیرداستانی، پژوهش‌های دانشگاهی داوری‌شده و کتاب‌های کم‌تیراژ منتشرشده بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۲۰۱۰ است.

🔹 این رویکرد با واکنش حقوقی هم روبه‌رو شد. در سال ۲۰۲۵، قاضی ویلیام آلسپ، ضمن انتقاد از برخی رفتارهای غیرشفاف شرکت در نگهداری فایل‌ها، کلیت این روش را ذیل اصل «استفادهٔ منصفانه» پذیرفت.

🔹 فعالان حوزهٔ نشر اما هشدار می‌دهند آنچه ساخته می‌شود نه یک کتابخانه، بلکه یک «معدن داده» برای تقویت مدل‌های هوش مصنوعی است. لیا پرایس، مورخ رسانه، این پدیده را گذار از «خوانندهٔ انسانی متأمل» به «خوانندهٔ ماشینیِ استخراج‌گر» توصیف می‌کند. متیو کرشنبام، استاد ادبیات و هوش مصنوعی، نیز معتقد است وقتی اثری از جلد، تاریخچه و بافت اصلی‌اش جدا و در انبوه داده‌ها حل شود، هویت مستقل آن از میان می‌رود — فرآیندی که به گفتهٔ او خطرناک‌تر از نابودی فیزیکی کتاب است، چون پیوند میان نویسنده و خواننده را به‌طور کامل قطع می‌کند.

📚 منبع: Francesca Mancino, "Destroying Books to Build a Mind," The New Yorker, September 8, 2026.
لینک منبع:
https://www.newyorker.com/culture/the-lede/destroying-books-to-build-a-mind

https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC