🔻فرصت های احیای چهره ایران در افکار عمومی منطقه
مروری بر نگاه افکار عمومی جهان عرب نسبت به ایران در دوره پسا طوفان

✏️مصطفی نوذری

🔸جنگ سوریه جایگاه ایران در افکار عمومی عربی را از عرش به فرش رساند. در حالی که در نظرسنجی سال 2008 دانشگاه مریلند، حسن نصرالله/بشار اسد/احمدی نژاد محبوب ترین چهره جهان عرب ارزیابی شده بودند و حدود هفتاد درصد مردم کشورهای عربی اعلام کرده بودند که ایران حق پیشبرد برنامه هسته ای خود را دارد و هسته ای شدن ایران اتفاق خوبی برای منطقه است، همه چیز در فضای پسا 2011 برای ایران به هم ریخت.
🔸رسانه های عربی در این سال ها پر شد از کلید واژه های «پروژه ایرانی» و توسعه طلبی ایرانی و جا انداختن این انگاره که حضور در ایران در منطقه و حتی کمک به فلسطین نیز صرفا برای قدرت طلبی منطقه ای و امنیت ملی ایران است. در انفعال محض رسانه ای ایران در قبال فعالیت هایش در سوریه و سرگرمی به خودگویی و خودخندی با افکار عمومی داخلی اش، روایت محور معارض جا افتاد و جایگاه ایران از جهت نگاه منفی عمومی جوامع عربی، به قعر جدول در کنار آمریکا و اسراییل سقوط کرد و متاسفانه طی یک دوره 13 ساله تثبیت شد.
🔸تا جایی که درست برعکس نظرسنجی 2008 مریلند، در نظرسنجی عرب بارومتر سال 2022، حدود 75 درصد از مردم عراق برنامه هسته ای ایران را تهدید امنیت ملی خودشان ارزیابی کردند. در همان نظرسنجی تنها 21 درصد مردم اردن نسبت به ایران ابراز تمایل مثبت کرده(در حالی که به ترکیه 71 درصد، به سعودی 62 و به آمریکا 51 درصد) و در سوالات مربوط به سیاستمدار محبوب، اردوغان، بن زاید، بن سلمان و حتی شی جی پینگ و پوتین، جایی برای نام رهبران ایران باقی نگذاشتند.
🔸حالا سوال اینجاست که طوفان الاقصی و پایداری ایران در حمایت از فلسطین چه قدر این وضعیت را تغییر داد؟ باید گفت که برای قضاوت زود است چرا که هنوز پژوهش ها و افکار سنجی های جدید بیرون نیامده است. اما یافته های آخرین افکار سنجی المرکز العربی للابحاث و دراسة السياسات دوحه که مربوط به ژانویه 2024 است و همچنین قسمتی از موج آخر عرب بارومتر، نشان از تغییرات مثبتی دارد که باید با احتیاط آن ها را تفسیر کرد.
🔸مهم ترین یافته اخیر مربوط به پژوهش مرکز دوحه است که در نظرسنجی تلفنی از یک نمونه 8 هزار نفری از 15 کشور عربی، پرسیده که «ارزیابی شما از موضع دولت های مختلف آمریکا، روسیه، ترکیه و ایران نسبت به قضیه فلسطین چیست؟ در این سوال ایران با 48 درصد رای مثبت مقام نخست را دارد و اولین بار در سال های اخیر است که از جهت ارزیابی مثبت بالاتر از ترکیه قرار میگیرد. علی رغم این نگرش های مثبت و افزایش حدود 5 تا 10 درصدی محبوبیت ایران درکشور های مختلف عربی در سایر افکار سنجی های سه سال اخیر، همچنان بدبینی و نگرانی 15 ساله قبلی نسبت به مدل حضور ایران در کشورهای منطقه و برنامه هسته ای آن، وجود دارد.
🔻جمع بندی:
🔸مجموعا نمیتوان گفت که بعد از طوفان الاقصی نگاه مثبت نسبت به ایران به شکل انفجار گونه افزایش پیدا کرده. علی رغم شیب آرام افزایش محبوبیت، در فضای پادکستی عربی، ویدئوهایی که درباره نقش ایدئولوژی و امنیت ملی در سیاست خارجی ایران کارشناس دعوت میکنند با بازدید های میلیونی همراه میشوند. نمونه بارز آن گفت و گوی اخیر عبدالقادر فایز در پادکست اثیر با عنوان «نقش ایران در خاورمیانه جدید» است که تنها طی سه هفته 1/8 میلیون بار دیده شده است.
🔸با توجه به این شواهد خرد، باید گفت افکار عمومی جهان عرب میان دو انگاره متناقض گیر کرده. از یک طرف به شکل قاطع صداقت ایران را در طوفان الاقصی مشاهده کرده و از طرف دیگر در یک طوفان رسانه ای 15 ساله، به شکل تام و تمام حضور ایران در منطقه و برنامه هسته ای اش را یک برنامه ملی-فرقه ای که امنیت جامعه عربی را تهدید میکند فهم کرده است.
🔸واقع بینانه ترین تصویر این است که فکر عمومی عربی در شرایط کنونی تشنه روایت جدید و شاملی درباره ایران است که این دو تصویر متناقض را با یکدیگر جمع کند و به نحوی به آن پاسخ بدهد و منطق رفتار جمهوری اسلامی در سوریه و فلسطین را برایش کنار هم بنشاند. شاید به همین خاطر باشد که در چند ماه اخیر گفت و گوهای مختلف درباره «صداقت ایران در حمایت از مقاومت» یا نقش امنیت ملی در سیاست خارجی ایران، تا این حد پربازدید شده.
🔸بنابراین کار به هیچ وجه تمام نشده. بلکه تازه دریچه دریافت ذهن عربی به روی روایت ایران از خودش باز شده و تازه میتوان درباره منطق رفتار ایران در منطقه حرف زد و پروپاگندای قبلی را شکست. اما آیا هیچ کدام از نهادهای عریض و طویل و سازمان های فرهنگی-رسانه ای و حتی کنش‌گران ذره ای متوجه این فرصت تاریخی و حرف هایی که جهان عرب تشنه شنیدن آن است و قالب جدیدی که باید در آن به مسئله پرداخته شود هستند؟
به خدا که نه...

https://t.me/TheNarrrowGate