#مشترکات_عرفانی
💠 شارحان را واداشته است كه در تفسير بيت قصّه‌اى بسازند، كارى كه مكرّر دربارۀ شعر #حافظ و ديگران كرده‌اند
🔘 دکتر زرین‌کوب:
«قرائن نشان مى‌دهد که رابطۀ شاه‌شجاع و شاعر از نوع ارتباط بين دو دوست بوده است نه از نوع رابطۀ ممدوح و ستايشگر؛ بعلاوه دربار شاه‌شجاع در آن روزها كه شاه‌محمود هم از ميان برخاسته بود، مركز قدرت بود در عراق و فارس. شاهان و بزرگان اطراف به آنجا با چشم تحسين و علاقه مى‌نگريستند، و حافظ، كه منظور شاه بود، نيز البته نزد ديگران محل توجّه بود و احترام؛ شهرت وى ديگر نه محدود به حوزۀ دربار آل مظفر بود و نه حدّ و مرز فارس را مى‌شناخت. پادشاه هرموز، "قطب‌الدين تهمتن بن تورانشاه" ناديده براى وى هديه‌ها مى‌فرستاد و در حق وى لطف‌ها مى‌كرد و نواخت‌ها؛ اين «پادشه بحر» كه در حق حافظ «بنده‌نوازيها» مى‌كرد، گهگاه به شيراز آمده بود و بى‌شك با شعر و فضل شاعر آشنايى كافى داشت. اتابك‌پشنگ - پادشاه لُر - از صحراى ايذج با شاعر شيراز ارتباط داشت و از جام زرافشان خويش جرعه‌اى به اين رِند شيراز هديه مى‌كرد. حتى سلطان غياث دين - غياث الدين بن اسكندر پادشاه بنگاله - نيز از «ماوراى بحار» براى وى هديه و پيام فرستاد و از وى درخواست شعر و غزل مى‌كرد كه وى برايش ساخت: "ساقى حديث سَرو و گل و لاله مى‌رود."
👈🏻 اين حديث سَرو و گل و لاله بعدها يك دشوارى عمده شد در شعر حافظ. خاصه كه در دنباله‌اش هست:
"كاين بحث با ثلاثۀ غسّاله مى‌رود." صحبت از ساقى بود و از سَرو و گل و لاله، كه حافظ در جاى ديگر ديوان از نظائر آنها به عنوان جوانان چمن ياد كرده است. براى يك رِند - يك رند غزل‌سرا - وقتى حديث سَرو و گل و لاله مى‌رود چه بهتر از آن است كه اين بحث با ثلاثۀ غسّاله رود. ثلاثۀ غسّاله، همان كاس سه‌گانى، همان سه‌تايى حكيمان است كه شاعران از آن بسيار صحبت كرده‌اند و گفته‌اند كه هر غبار درد و اندوه را در وجود آدمى مى‌شويد و به فراموشى مى‌سپارد. كدام مضمونى مناسب‌تر از اين براى يك غزل هست؟ نه آخر ساختمان شعر، كه لفظ بنگاله را همراه دارد، نيز با لاله مناسبت دارد و با ثلاثۀ غسّاله؟
👈🏻 اما غرابتى كه در تركيب ثلاثۀ غسّاله هست و يادآور زبانى است كه اهل مدرسه شايد از باب ظرافت آن را به كنايه براى شراب بكار مى‌برده‌اند، بعدها شارحان را واداشته است كه در تفسير بيت، قصّه‌اى بسازند، كارى كه مكرّر دربارۀ شعر حافظ و ديگران كرده‌اند.»
📙 از کوچه رندان، ص ١۲۴
مرتبط با ثلاثة غسّاله
@tazvir2
Post #1121
2.43K
- ❤ 2
- 👏 1