🔰
✍️ #مختاری_نیا خلیل
🔷️ آفتاب در آذربایجانِ باستان هرگز غروب نخواهد کرد.

✍️ بسیاری از محققین و مورخین منجمله زاخاریاتور مورخ سُریانی قرن ۶ م، لازار پارپی مورخ ارمنی قرن ۵ م، پروفسور محمدتقی زهتابی مورخ بزرگ جهان تُرک، دکتر آق_بایراق و دهها مورخ و محقق دیگر بر تُرک بودن ایلامی لر، آککدلر، سومرلر، کنگرلر، سابیرلار، مادلار ، ماننالار، باسلی لار، خزرلر، بولغارلار، اوغوزلا، اوشغوزلار، مادلا، ماننالار و....طی قرون قبل از میلاد و در گستره وسیعی از آذربایجان شمالی، شمال عراق، شمال افغانستان، تورکیه، جنوب گرجستان گرفته تا جنوب غربی و غرب ایران و راس خلیج کنگر[ خلیج عرب یا فارس امروزی]، سمنان، قم، تهران، اصفهان، همدان، گیلان و... بعنوان آذربایجان باستان( ایران کنونی) یا همان توران کهن اشاره  و تاکید کرده اند.

✅️  احمد بن واضح یعقوبی در " تاریخ یعقوبی"  تبار و هویت آذربایجانِ بزرگ را در زمان ساسانیان تُرک دانسته و زبان بومی آذربایجان را تُرکی قید کرده اند( یعقوبی، جلد یک، تهران، ۱۳۶۲)

✅️ میرعلی سیداوف نیز  در تحقیقات خود سه شاخه اصلی شکل گیری ملت تُرک آذربایجان را اینگونه توصیف می کند:" تُرکان ماد در  جنوب آذربایجان[ عمدتا استانهای ایران کنونی شامل: همدان، کرمانشاه، آذربایجان های شرقی و غربی، زنگان، قم ، تهران، البرز، اراک، همدان، کردستان، قسمتی از گیلان]،  آلبانی ها و آرانی ها در شما آذربایجان  و دیگر مردمان تُرک از شاخه های اصلی تشکیل هویت تُرکی آذربایجان در سده های قبل از میلاد می باشد"(سیداوف، آذربایجان خالقی نین سوی کوکو دوشونرکن، ۱۹۸۶)

✅️ حاجیُف در کتاب " آذربایجان ادبی دیلی تاریخی" با تاکید بر هویت تُرکی ساکالار/ سکاها می نویسد:" با آمدن ساکاها [ طی ۷۰۰ سال قبل از میلاد] به آذربایجان، زبان تُرکی در آذربایجان قوت می گیرد."( حاجیف، آذربایجان ادبی دیلی تاریخی، ۱۹۸۶)؛ ساکا_ها همان قومی هستند که کتزیاس و گزنفون و هرودوت مورخان قبل از میلاد یونان ، آنها را با مادها و مانناها و کنگیرها دارای ارتباط هویت و زبان تُرکی دانسته اند.

✅️ ورشیل گوکاسیان مورخ ارمنی ضمن تایید تعلق تاریخی سرزمین وسیع آذربایجان به تُرکان، تاکید می کند که حتی هرودوت مورخ  قبل از میلاد یونانی، آذربایجان را سرزمین تُرکان می داند؛ گوکاسیان تُرکان ساویرها Sabir را قوی ترین اقوام تُرک قبل از میلاد در آذربایجان می داند.

✅️ قهرمانف (مورخ و محقق جهان تُرک)  به نقل از ورشیل گوگاسیان می نویسد:" نام ساویرها و کنگرلوهای در آثار استرابون و پلینی جغرافیدان و  مورخین  قبل و قرن اول میلادی موجود است که در آذربایجان صاحب دولت و فرهنگ و تمدن بوده اند."( قهرمانُف، مقدمه یوسف و سولیخا، باکی، ۱۹۹۱)

✅️ دکتر  محمدرضا کریمی با تکیه بر آثار نظامی گنجوی شاعر معروف آذربایجان مخصوصا کتاب اسکندرنامه؛ وجود تُرکان در آذربایجان بزرگِ زمان اسکندر مقدونی را اثبات می کند؛ ایشان می نویسند:" نظامی گنجوی بارها به ریشه داشتن تُرکان از قدیم در آذربایجان اشاره کرده است؛ گسترش این نظریه طی ۸۰۰ سال قبل توسط نظامی گنجوی و دفاع شاعر بزرگ آذربایجان از هویت و زبان ترکی ایران قابل توجه است."( کریمی، تاریخ ادبیات آذربایجان، ۱۳۸۴)

🔰منابع:
۱_ سیداوف، میرعلی، آذربایجان خالقی نین سوی کوکو دوشونرکن، باکی، ۱۹۸۶
۲_ حاجیف، توفیق، آذربایجان ادبی دیلی تاریخی، باکی، ۱۹۸۶
۳_ قهرمانُف، جهانگیر؛ شمس الدین خلیل اُف، مقدمه یوسف و سولیخا،  مصطفی ضریر، باکی، ۱۹۹۱
۴_ کریمی، محمدرضا،  تاریخ ادبیات آذربایجان، قم، انتشارات رصد، ۱۳۸۴
۵_ یعقوبی، احمد ابن واضح،  تاریخ یعقوبی، جلد یک، تهران، ۱۳۶۲

⏭ Metam
✅ @pishroaz