تاریخ‌ نگار

🏝️ جزیره قشم و دره ستارگان | هرمزگان

❇️قشم، بزرگ‌ترین جزیره ایران در خلیج فارس، به‌خاطر چشم‌اندازهای زمین‌شناختی منحصربه‌فردش شناخته می‌شود. دره ستارگان یکی از مشهورترین این پدیده‌هاست؛ مجموعه‌ای از ستون‌ها، دیواره‌ها و فرورفتگی‌های سنگی که طی فرسایش طبیعی در طول زمان شکل گرفته‌اند. چشم‌اندازهای این منطقه نمونه‌ای از تنوع زمین‌شناسی و طبیعت متفاوت جنوب ایران هستند.

🔹ایران را فقط نبین؛ تاریخش را زندگی کن.
اگر اهل کشف ایرانِ تاریخی هستی، همراه ما باش.

🔸@tarikhnegarrr

🔰 آل‌افراسیاب

🔻 ترکان قراخانی؛ فاتح بخارا و نابودگر سامانیان، با رساندن نسب خود به جد افسانه‌ای تورانی‌ها، «آل‌افراسیاب» می‌نامیدند.
آن‌ها بارها قصد عبور از جیحون و تصرف خراسان را داشتند، اما با سلطان مقتدری مثل محمود روبه‌رو شدند.
فردوسی هم از موقعیت استفاده کرد و در بحبوحهٔ این درگیری‌ها، با هوشمندی داستان «جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب» را برای تقدیم انتخاب کرد که به نوعی محمود را در جایگاه کیخسرو قرار می‌دهد. این داستان حاوی بلندترین مدح و از معدود جاهایی است که فردوسی از هنر شاعری خود تعریف کرده است.

🔹ایران آرش است و رهایی...
ایران دار است و سربداران...
ایران ابوعلی است و دانش...
ایران امیر کبیر است و درایت...
و تاریخ نگار است که تمام آنان را نقل میکند

🔸@tarikhnegarrr

🔰شکار شدیم، اما شکارچی نداشتیم!

دیدی که یار چون ز دل ما خبر نداشت
ما را شکار کرد و بیفکند و برنداشت

ما بی‌خبر شدیم که دیدیم حسن او
او خود ز حال بی‌خبر ما خبر نداشت

ما را به چشم کرد که تا صید او شدیم
زان پس به چشم رحمت بر ما نظر نداشت

گفتا جفا نجویم زین خود گذر نکرد
گفتا وفا نمایم زان خود اثر نداشت

وصلش ز دست رفت که کیسه وفا نکرد
زخمش به دل رسید که سینه سپر نداشت

گفتند خرم است شبستان وصل او
رفتم که بار خواهم دیدم که در نداشت

گفتم که برپرم سویِ بامِ سرای او
چه سود مرغ همت من بال و پر نداشت

خاقانی ارچه نرد وفا باخت با غمش
در ششدر اوفتاد که مهره گذر نداشت

(خاقانی)

🔹شعر تنها زیبا نیست
هر شعر به تفسیر دربازه‌ای است به دنیای دیگر...
ما را در این سفر همراهی کنید

🔸@tarikhnegarrr

🔰امیران آل‌بویه، وزیران را سپر بلای خود کرده بودند. اگر امور به‌خوبی اداره می‌شد، امیر به کمک مداحان و اطرافیانش چنین وانمود می‌کرد که نظم و آرامش موجود، نتیجهٔ لیاقت و کاردانی خود اوست. اما اگر بحرانی پدید می‌آمد و نارضایتی و ستم از حد می‌گذشت، امیر خود را بی‌خبر نشان می‌داد و همهٔ نابسامانی‌ها و خرابی‌ها را به گردن وزیر می‌انداخت. سپس، برای آنکه خشم مردم را فروبنشاند و در عین حال بر ثروت خود بیفزاید، پس از عزل وزیر، دارایی او را نیز مصادره می‌کرد. به این ترتیب، وزیر در لحظات حساس، قربانی مصالح و موقعیت سیاسی امیر می‌شد.

💠وزیر؛ سپر بلای امیران آل‌بویه
(وزارت در عصر آل‌بویه، بخش دوم)

▪️با وجود چنین جایگاه و منزلتی، مقام وزارت در عهد آل‌بویه تا حد قابل‌توجهی از قدرت و استقلال خود تهی شد و صاحبان این مقام، اغلب به بازیچه‌ای در دست امیران تبدیل شدند. در چنین شرایطی، وزیر عملاً ابتکار و اراده‌ای از خود نداشت؛ به‌ویژه آنکه هر لحظه ممکن بود از مقامش برکنار شود. بویهیان بارها وزیران خود را تغییر می‌دادند و با تغییر وزیر، کادرهای حکومتی نیز دستخوش تغییر می‌شد. در نتیجه، امور دیوانی اغلب به شیوه‌ای بی‌نظم و بدون برنامه‌ریزی پیش می‌رفت. در اواخر دورهٔ آل‌بویه، بی‌ثباتی مقام وزارت حتی بیشتر شد. ضعف وزیران در بسیاری از موارد نه از ناتوانی شخصی یا بی‌کفایتی آنان، بلکه از نبود اختیار و عدم تفویض قدرت ناشی می‌شد.

🔹تاریخ ما روایت تاریخ نیست
تحلیل تاریخ است
تا با درس از گذشته برای آینده قدم برداریم
شما را در داشتن آینده بهتر نه تنها برای خودمان بلکه برای کشورمان دعوت میکنیم

🔸@tarikhnegarrr

🏔️ کوه دماوند | مازندران

🔰دماوند با ارتفاع ۵۶۱۰ متر، بلندترین قله ایران و یک آتشفشان جوان از نظر زمین‌شناسی است. این کوه علاوه بر اهمیت طبیعی، جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ و ادبیات فارسی دارد و در بسیاری از روایت‌ها و افسانه‌های ایرانی نمادی از سرزمین ایران به شمار آمده است. دماوند بخشی از رشته‌کوه البرز و در استان مازندران قرار دارد.

🔹هر گوشه از ایران، یک روایت تاریخی دارد.
این پست را ذخیره کن و مقصد بعدی‌ات را از میان تاریخ ایران انتخاب کن.

🔸@tarikhnegarrr

🔰ازدحام شاهزادگان!!!

💠 پس از تزلزل در حکومت تازیان (عرب ها) در ایران سلسله‌های متعددی به وجود آمدند که گویا در آن‌ عصر، آدمی عادی وجود نداشته و همه از اشراف‌زادگان بودند! طاهریان نسبت خود را به رستم می‌رساندند، صفاریان به خسرو پرویز،سامنیان به بهرام چوبین، زیاریان و اسپهدان طبرستان به کاووس برادر بزرگ‌تر و مزدکی انوشیروان، آل‌بویه به بهرام گور و شاهان خوارزم به شاهزدگان ساسانی ،غوری ها به ضحاک ، ملوک شبانکاره به بابک پدر یا پدر بزرگ اردشیر ، سلجوقی‌ها به افراسیاب و علویان حسینی خود را از تبار یزدگرد سوم می‌دانستند و ابومسلم خراسانی را از نسل شیدوش پسر گودرز و سلطان محمود را از نسل پیروز پسر یزدگرد سوم می‌دانستند.

🔸تاریخ شناسی در بقیه ای کشورها تنها یک علم است
اما در ایران دانستن تاریخ واجب است...
چون ایران جایی است که
کوروش...
شاپور...
اردوان...
در آن قدم گذاشتن...
پس ما باید با درس از گذشته به سویی آینده قدم برداریم...
به تاریخ نگار بپیوندید

🔸@tarikhnegarrr

🔰روزگارت چنین باد که در این شعر گفتند:

خسروا گوی فلک در خم چوگان تو باد
ساحت کون و مکان عرصه ميدان تو باد
زلف خاتون ظفر شيفته پرچم توست
ديده فتح ابد عاشق جولان تو باد
ای که انشا عطارد صفت شوکت توست
عقل کل چاکر طغراکش ديوان تو باد
طيره جلوه طوبی قد چون سرو تو شد
غيرت خلد برين ساحت بستان تو باد
نه به تنها حيوانات و نباتات و جماد
هر چه در عالم امر است به فرمان تو باد

(حافظ)

🔹از خاقانی بگویم یا مولانا؟
خیام یا عطار؟
سعدی یا حافظ؟
ما مریدان شعر، از همهٔ شاعران برای شما می‌خوانیم

🔸@tarikhnegarrr

🏜️ کویر لوت | کرمان، سیستان‌ و بلوچستان و خراسان جنوبی

🔺کویر لوت یکی از شگفت‌انگیزترین چشم‌اندازهای طبیعی ایران است؛ سرزمینی بسیار خشک که در آن فرسایش باد، پدیده‌هایی مانند کلوت‌ها، تپه‌های ماسه‌ای و دشت‌های سنگی را شکل داده است. لوت در سال ۲۰۱۶ به‌عنوان نخستین میراث طبیعی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. این بیابان در جنوب‌شرق ایران و میان سه استان کرمان، سیستان‌ و بلوچستان و خراسان جنوبی گسترده شده است.

🔹قبل از سفر، داستان مقصدت را بشناس.ما را دنبال کنید تا ایران را از دریچه تاریخ و فرهنگش کشف کنیم.

🔸@tarikhnegarrr

❇️از دیگر وظایف مقام وزارت، انتصاب عاملان حکومتی ــ که «عمال» نامیده می‌شدند ــ برای دریافت مالیات از نواحی مختلف و واریز آن به خزانهٔ حکومت بود. وزیران در دورهٔ آل‌بویه تنها به امور کشوری محدود نمی‌شدند، بلکه مسئولیت‌های نظامی نیز بر عهده داشتند. در دستگاه بویهیان، وزیر هم به امور دیوانی و کشوری رسیدگی می‌کرد و هم در هنگام جنگ، فرماندهی سپاهیان را بر عهده می‌گرفت. حتی ادیب برجسته‌ای چون صاحب بن عباد نیز در دوران وزارت خود، سرداری لشکریان را بر عهده داشت.

🔰وقتی وزیران از سایهٔ امیران بزرگ‌تر بودند
(وزارت در عصر آل‌بویه، بخش یکم )

🔺وزیران در ایرانِ قرن چهارم هجری، نقشی بسیار مهم و تعیین‌کننده در ادارهٔ حکومت داشتند. عقد معاهدات، تصمیم‌گیری دربارهٔ جنگ و صلح، جلوگیری از تصمیم‌های نابخردانهٔ امیران، رسیدگی به دیوان‌ها و وزارتخانه‌ها و تعیین تکلیف هر یک از آن‌ها و، به‌طور کلی، ترسیم مشی سیاسی قلمرو امیران و سلاطین، همگی تا حد زیادی بر عهدهٔ وزیران بود. یکی از مهم‌ترین وظایف وزیر، تأمین هزینه‌های روزانهٔ امیر بود؛ هزینه‌ای که گاه از طریق مصادرهٔ دارایی مردم و گاه از راه‌های دیگر فراهم می‌شد؛ از جمله گرفتن وام از دوستان یا حتی متهم کردن و پرونده‌سازی برای کسانی که اموالشان مورد نظر حکومت بود.

🔹ما نگهبان هستیم...
نگهبان منشور کوروش
نگهبان فداکاری های بابک
نگهبان جانفشانی های رستم فرخزاد
شما را برای نگهبانی از تمدن و هویت ایرانی به تاریخ نگار دعوت میکنیم

🔸@tarikhnegarrr

🔰آیا فردوسی در سرایش شاهنامه انگیزه‌ای مالی داشته؟

🔻واقعیت این است که فردوسی سلطان محمود را مدح کرده و چندین بار هم این کار را کرده و در مجموع در 16 قسمت از شاهنامه که حدودا می‌شود 300 بیت این مدح رخ داده‌است. اما این که عده‌ای تصور میکنند که شاهنامه به سفارش سلطان محمود سروده شده فرضی است خلاف، چرا که آغاز شاهنامه که در سال 370 بود و در این سال محمود غزنوی تنها 9 سال داشت و شاید هم فردوسی گمان می‌کرد که سلطان محمود همان کسی است که طبق پیشگویی قرار بود 4 قرن پس از سلطهٔ اعراب ظهور کند و به آن سلطه پایان دهد،اما این باور که فردوسی دغدغهٔ مالی داشته است غلط است.بله؛ فردوسی دوست می‌داشت که از فقری که به دلیل سرایش شاهنامه بر او تحمیل شده بود رهایی یابد، اما در اصل می‌خواست که کتابش و در اصل آرمانش که نتیجه عمر او بود حفظ شود. روشی ساده و تضمین شده برای این محفوظ ماندن، حمایت پادشاهی ثروتمند و مقتدر بود که آن را در خزانه‌اش نگه دارد و دستور بدهد نسخه‌های متعددی از آن تولید شود.

🔹ایران فردوسی است و حماسه
ایران حافظ است و عشق
ایران مولوی است و معرفت
و تاریخ نگار است با روایت آنان

🔸@tarikhnegarrr

🔺وقتی کشوری به اشغال بیگانگان درمی‌آید و دولت مرکزی سقوط می‌کند، آیا هنوز می‌توان از استقلال آن دفاع کرد؟ آیا در چنین خلأ قدرتی، گروهی برای مقابله با نفوذ بیگانگان شکل می‌گیرد؟
شهریور ۱۳۲۰، هم‌زمان با اشغال ایران توسط شوروی و بریتانیا، «گروه انتقام» با همین هدف شکل گرفت؛ جریانی که برخی ریشه‌های آن را در «کمیته مجازات» می‌دانند. اما آیا انتقام ادامه همان تفکر بود یا جریانی مستقل؟ و سرنوشتش چه شد؟

(نکته : تا کنون بسیار بارها بود که ویدیو منتشر کردیم ، اما اکنون تفیر دارد...
منابع مربوط به گروه انتقام بسیار محدود بودند، و ما برای تهیه و آماده کردن دیالوگ های مستند، به اسناد نظمیه آن دوران مراجعه کردیم )

🔰راس دوم مثلث منتشر شد!!!
چرا سفارت‌خانه های روس و انگلیس این چنین از آنها می‌ترسیدند؟
چرا اداره‌ای نظمیه در دستگیری آنها منفعل بود؟
آیا آنها وارث چیزی بودند؟
چه چیزی به ارث گذاشتند؟
"منتظر قسمت‌ بعدی آن باشید"

🔸@tarikhnegarrr
🔹@shaahvaan

✴️ از پنهان‌شدن در باغ تا دربار شاه؛ داستان باربد، خنیاگر ساسانی

🔰در میان نام‌های برجای‌مانده از موسیقی ایران باستان، کمتر نامی به اندازه باربد با دربار ساسانی و خسرو پرویز گره خورده است.

باربد، شاعر و موسیقی‌دان دربار خسرو دوم ساسانی، معروف به خسرو پرویز بود؛ اما اطلاعات تاریخی درباره زندگی او بسیار اندک است و بخش زیادی از آنچه درباره‌اش می‌دانیم، در قالب روایت‌ها و افسانه‌های متأخر به ما رسیده است.

در مشهورترین روایت، باربد جوان می‌خواست به دربار خسرو راه پیدا کند، اما سرکش، نوازنده ارشد دربار، مانع او می‌شد. باربد سرانجام در باغ شاه پنهان شد و هنگام برگزاری یک بزم سلطنتی، از میان درختان شروع به نواختن و خواندن کرد. او سه قطعه اجرا کرد و خسرو چنان تحت تأثیر قرار گرفت که او را به حضور پذیرفت و به نوازنده ارشد خود تبدیل کرد. این روایت، همان‌طور که ایرانیکا تأکید می‌کند، افسانه‌ای است.

باربد بعدها در روایت‌های تاریخی و ادبی، هنرمندی با نفوذ در دربار معرفی شد. گفته شده در مراسمی مانند نوروز و مهرگان می‌نواخت، برای بزم‌های سلطنتی شعر و موسیقی می‌ساخت و حتی پیروزی‌ها و رویدادهای روز را در قالب شعر و آواز روایت می‌کرد.

یکی از مشهورترین داستان‌ها نیز به مرگ شبدیز، اسب محبوب خسرو، مربوط است. در این روایت، هیچ‌کس جرئت نداشت خبر مرگ اسب را به شاه بدهد؛ اما باربد با ساختن شعری و اجرای آن، خبر را به شکلی هنرمندانه به خسرو رساند. این داستان نیز در منابع به صورت یک روایت تاریخی ـ ادبی نقل شده است.

در منابع متأخر، آثار بسیاری به باربد نسبت داده شده؛ از جمله ۳۶۰ نغمه، ۳۰ لحن و هفت خسروانی. با این حال، این نسبت‌ها را نمی‌توان با قطعیت به خود باربد نسبت داد. از شعر او نیز تنها یک قطعه کوتاه در زبان فارسی میانه باقی مانده که ابن‌خردادبه آن را نقل کرده است.

حتی پایان زندگی باربد نیز روشن نیست و روایت‌های متفاوتی درباره مرگ او وجود دارد.

با این همه، باربد در حافظه فرهنگی ایران به عنوان یکی از برجسته‌ترین موسیقی‌دانان عصر ساسانی باقی مانده؛ هنرمندی که نامش از دل روایت‌های قرن‌ها پیش، هنوز با موسیقی و فرهنگ ایران شنیده می‌شود.

📚 منبع: Encyclopaedia Iranica، مدخل «BĀRBAD»، نوشته احمد تفضلی.

گرد آوردنده:
@tarikhnegarrr
گرد آورده شده برای:
@feqdanedel