⭕️درِ دیزی یا حیایِ گربه؟

🔸هیات منصفه دادگاه کیفری نیویورک دونالد ترامپ را به اتهام جعل سوابق تجاری برای سرپوش گذاشتن بر پرداخت حق‌السکوت به استورمی دنیلز، بازیگر فیلم‌های پورن، در ۳۴ فقره مجرم شناخت. ترامپ اولین رییس‌جمهوری آمریکا است که در دادگاهی کیفری محاکمه و مجرم شناخته می‌شود.
سوالی که پیش می‌آید این است که با چه ساختار قضایی‌‌ای می‌توان چنین استقلالی برای یک دادگاه ایالتی ایجاد کرد که بتواند یک رییس‌جمهور سابق (و شاید آینده) را در چنین موضوعی محکوم کند. برای پاسخ به این سوالِ ساختاری بهتر است نگاهی به نحوه انتخاب قضات دیوان عالی به عنوان بالاترین نهاد قضایی آمریکا بیندازیم.

🔸دیوان عالی آمریکا شامل ۹ قاضی است. انتصاب این قضات به صورت مادام‌العمر است مگر اینکه خود درخواست بازنشستگی بدهند و یا اینکه به دلیل انجام تخلف و از طریق استیضاح توسط مجلس سنای آمریکا برکنار شوند. بعد از فوت یا استعفای هر یک از این ۹ قاضی، قاضی جدید با پیشنهاد رییس جمهور وقت و تایید مجلس سنا تعیین می‌شود. بنابراین رییس‌جمهور به عنوان عالی‌ترین مقام اجرایی و سیاسی کشور آمریکا، به هیچ عنوان حق برکناری یک قاضی را ندارد‌. ویلیام داگلاس با طول دوره ۳۶ سال و ۲۰۹ روز عنوان طولانی‌ترین دوره مسئولیت به عنوان قاضی دیوان عالی را در تاریخ آمریکا دارد. تاکنون سابقه برکناری قاضی دیوان عالی در تاریخ آمریکا وجود ندارد. تنها یک مورد استیضاح رخ داده است که آن هم منجر به برکناری نشده است.

✅یادگیری سیستمی:

۱- ساختار سیستم نقش تعیین کننده‌ای در رفتار آن سیستم دارد. اگر عزل و نصب بالاترین مقام‌های قضایی به سادگی امکان‌پذیر باشد، بین محاکمه خودی و غیرخودی تفاوت ایجاد خواهد شد. تفکر سیستمی به ما می‌آموزد که نباید به امید حیایِ گربه، درِ دیزی را باز گذاشت.

۲- با این نوع نگاه ساختاری، نباید به شعارهای انتخاباتی مبارزه با فسادِ کاندیداهای رییس‌جمهوری ایران خوش‌بین بود. اصلاح نقاط کلیدی مبارزه با فساد (شفافیت اطلاعاتی، نهادهای نظارتی و رسانه‌های آزاد و قوه قضاییه مستقل) اساسا در محدوده اختیارات رییس‌جمهور نیستند. به قول برتراند راسل هیچ چیز خسته‌کننده‌تر و در بلندمدت زجرآورتر از تلاش روزانه برای باور چیزهایی نیست که هر روز غیرقابل‌باورتر می‌شوند.

فرزاد دهقانیان
هفدهم خرداد ۱۴۰۲
.
@systemdiary