⭕️بابا آب داد، بابا نان داد

🔹ستارخان، سواد خواندن و نوشتن نداشت. او لوطی و دلال اسب بود. اما به رغم بی‌سواد بودن و نیز ناآشنایی با مفاهیم مدرنی که مشروطه‌خواهی به دنبالشان بود، یک نخبه اجتماعی بود که توانست بر رفتار توده مردم تاثیر بگذارد و قدرتی ایجاد کند که توانایی مطالبه کردن خواسته‌های خود از حکومت را داشته باشد. او سابقه‌ای در انقلاب مشروطه نداشت و انگیزه‌اش پشتیبانی از مردم و مقابله با ظلم حکومت مرکزی بود.

🔹مطالب بالا از کتاب ضربه سخت نوشته دکتر امیر ناظمی است. او در این کتاب انقلاب مشروطه ایران و سالهای بعد از آن را در بستر نظریه دالان باریک آزادی عجم اوغلو و رابینسون بررسی می‌کند. جمع‌بندی او این است که توسعه، نیازمند توانمندسازی همزمان حکومت و جامعه است. او عدم توانمندی جامعه ایران و کمبود آگاهی آنها را یکی از دلایل شکست انقلاب مشروطه می‌داند. شکستی که منجر به هرج و مرج در ایران و شروع دوره جدیدی از استبداد برای مقابله با هرج و مرج ایجاد شده گردید.

🔹قدیمی‌ترین داده‌های مربوط به نرخ باسوادی مرکز آمار ایران مربوط به سال ۱۳۳۵ است که در آن نرخ باسوادی ۱۵ درصد ذکر شده است. انقلاب مشروطه در سال ۱۲۸۵ به پیروزی رسیده است.

🔹طبق سرشماری سال ۱۳۹۵ نزدیک به ۹ میلیون بی‌سواد مطلق با سن ۶ سال به بالا در کشور وجود دارد. یعنی نرخ بی‌سوادی ۱۲ درصد است [+]. بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس تعــداد ۹۱۱ هزارو ۲۷۲ کودک لازم‌التعلیم در ســال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ از تحصیل بازمانده‌اند و تعداد ۲۷۹ هزارو ۱۹ دانش‌آموز در ســال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ ترک تحصیل کرده‌اند [+].

✅ راهکار عملی

🔸در کتاب فارسی اول دبستان دهه شصتی‌ها درسی بود با دو جمله: بابا آب داد، بابا نان داد. این دو جمله برای آموزش حروف دال و نون بود اما شاید هم طعنه‌ای به این موضوع بود که جیب خالیِ بابا/مامان که توان تامین آب و نان ندارد، سواد هم نمی‌شناسد و رابطه مستقیمی بین سطح درآمد و سواد وجود دارد. تورم انسان را فقیر می‌کند و فقر ریسک‌پذیری انسانها را بیشتر می‌کند چرا که دیگر چیزی برای از دست دادن نمانده است. ترکیب فقر، بی‌سوادی و ریسک‌پذیری ترکیب ترسناکی است.

🔸طبیعی است که راهکار اساسی حل این مسئله، اولویت قرار دادن رشد اقتصادی در سطح کلان اداره کشور است. اما در سطح جامعه، خیرین می‌توانند بخشی از امور خیریه خود را به سبد تسهیلات آموزشی تخصیص دهند. مدرسه‌سازی لزوما منجر به تحصیل فرزندان این کشور نمی‌شود. با جستجوی کلمات کلیدی نظیر "تحصیل برای همه‌" و یا "خیریه آموزشی" در اینترنت می‌توانید خیریه‌های معتبری را که به صورت اختصاصی روی فراهم آوردن امکان تحصیل برای همگان فعالیت می‌کنند، بیابید.

🔸راستی اگر ستارخان و امثال او که دارای تفنگ و تفنگچی و قدرت نظامی بودند، سواد داشته و با مفاهیم روز دنیا آشنایی بیشتری داشتند، چه تاثیری در روند انقلاب مشروطه و به طور کلی توسعه ایران داشت؟

فرزاد دهقانیان
دهم خرداد ۱۴۰۳
.
@systemdiary