🐺بازی گرگ‌ها

1⃣ تمام پستانداران اجتماعی، مثل گرگ‌ها، دلفینها و میمون‌ها در درون خود دارای رمزهای اخلاقی هستند که در مسیر تکاملی شکل گرفته تا همکاری گروهی را بهتر کند. برای مثال وقتی توله گرگها با هم بازی می‌کنند از مقررات "بازی عادلانه" پیروی می‌کنند. اگر یک توله رقیب خود را سخت گاز بگیرد یا بعد از این که رقیبش به علامت تسلیم به پشت روی زمین خوابیده را گاز بگیرد توله های دیگر با او بازی نخواهند کرد [۲۱ درس برای قرن ۲۱، یووال نوح هراری]. گرگها در طول زمان آموخته‌اند که رفتار عادلانه درون‌گروهی به بقای‌شان کمک می‌کند.

2⃣ مطابق قاعده انصاف، اگر یک جامعه به اندازه‌ی کافی عادلانه باشد، افراد آن جامعه از نظر اخلاقی وظیفه دارند که از قانون تبعیت کنند. در غیر این‌ صورت، چنین وظیفه‌ای از دوش افراد برداشته می‌شود. اگر این قاعده را نپذیریم، تمامی انقلابها غیرقانونی و غیراخلاقی خواهند بود.

3⃣ برای نوشتن شعری
که سیاسی نباشد
باید گوش سپرد به صدای پرندگان
و برای شنیدن صدای پرندگان
باید قطع شود صدای این جنگنده
[مروان مخول (شاعر فلسطینی)]

فرزاد دهقانیان
سی و یکم فروردین ۱۴۰۳
.
@systemdiary