1️⃣برنامه ممنوعيت سقط جنين چائوشسكو در سال 1966 براي رسيدن به يكي از اهداف اصلي او يعني رشد سريع روماني از طريق رشد جمعيتش طراحي شده بود. ماموران دولت كه به طنز پليس قاعدگي ناميده مي شدند به طور منظم در محل كار زنان حاضر مي شدند و از آنان آزمايشهاي حاملگي مي گرفتند. اگر زني از دادن آزمايش امتناع مي كرد بايد ماليات امتناع از بچه داري مي پرداخت.
برنامه چائوشسكو نتيجه داد. پس از يك سال از آغاز ممنوعيت سقط جنين، ميزان زاد و ولد رومانياييها دو برابر شد (تصوير 1). اين بچه ها در كشوري به دنيا مي آمدند كه زندگي در آن فلاكت بار بود مگر كساني كه به اطرافيان چائوشسكو و يا روساي حزب كمونيست وابسته بودند.
در دسامبر 1989 هزاران نفر كه بسياري از آنها جوانان و دانشجويان دانشگاه بودند، به خيابان هاي تي ميشوئارا ريختند تا عليه رژيم تظاهرات كنند. يكي از رهبران مخالفان كه استاد چهل و يك ساله دانشگاه بود تعريف مي كرد كه دختر سيزده ساله اش اصرار داشت تا او علي رغم ترسش به تظاهرات كنندگان بپيوندد. او گفت:
نكته بسيار جالب اين است كه ما از فرزندانمان ياد گرفتيم كه نترسيم. بيشتر آنها سيزده تا بيست ساله بودند.
چائوشسكو و همسرش النا سعي كردند كه با يك ميليارد دلار از كشور فرار كنند اما دستگير و پس از محاكمه اي ساده، در روز كريسمس تيرباران شدند [+].
در ميان همه رهبران كمونيست كه پس از سقوط اتحاد جماهير شوروي بركنار شدند، فقط نيكلاي چائوشسكو با مرگي دردناك مواجه شد. نبايد از اين نكته غفلت كرد كه بركناري او بيش تر توسط همان جواناني صورت گرفت كه اگر برنامه ممنوعيت سقط جنين او نبود اصلا به دنيا نيامده بودند.
⬅️از كتاب اقتصاد ناهنجاري هاي پنهان اجتماعي، استيون لويت و استيون دابنر
2️⃣در سيستم هاي پيچيده معمولا فاصله زماني و مكاني زيادي بين علت و معلول وجود دارد و اين خود يك مانع اصلي براي يادگيري است. براي اجتناب از اين مانع در پويايي شناسي سيستمها، بايد حدود ذهن خود را گسترش دهيم و نسبت به بازخوردهايي كه نتيجه تصميماتمان هستند، آگاهي بيشتري كسب كنيم.
3️⃣از لحاظ فرم، پليس حجاب ايران شبيه پليس قاعدگي روماني است و ايده برداشت سه ميليوني از حساب بي حجابان نيز شبيه همان ماليات امتناع از بارداري است.
✅دكتر مسعود نيلي در اين ويديو [+] مي گويد دولت در ايران در طول سالهاي بعد انقلاب، قراردادي نانوشته با جامعه داشته است. دولت در ازاي ايجاد رفاه یارانه ای از طریق نفت ( انرژی ارزان و ارز با قيمت پايين) درخواستهاي فرهنگي خود را به جامعه تحميل كرده است. اما دولت هم اكنون بدون درآمد نفت و فقير شده است و توان ايجاد رفاه يارانه اي را ندارد در عين حال نمي خواهد دست از تحميل استاندارهاي فرهنگي خود به جامعه بردارد. جامعه هم كه مي بيند دولت به همان قرارداد نانوشته خود نيز متعهد نيست، به مقابله با درخواستهای فرهنگی او برخواسته است.
✅حوادثي نظير حادثه درمانگاه قم هم رخدادهايي هستند كه بايد در چنين كلان تصويري ارزيابي شوند. مطابق يك نگاه جامع سيستمي، نگاه‌هاي جامعه شناسانه كه صرفا به بحث حريم شخصي، امر به معروف و نهي از منكر و جايگاه نهاد روحانيت و غيره مي پردازند در كنار نگاه اقتصادي مي توانند تصويري دقيق تر از وضعيت را ايجاد كنند.
فرزاد دهقانيان
21 اسفند 1402
.
@systemdiary